سیلاب؛ تهدیدی که با آبخوانداری به فرصت تبدیل می‌شود

به گزارش مجله خبری نگار، رحمان شریفی با بیان اینکه «سیلاب؛ تهدیدی که با آبخوانداری به فرصت تبدیل می‌شود» اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های بخش تحقیقات آبخیزداری، حفاظت از دو منبع راهبردی آب و خاک و ارائه راهکار‌های علمی برای مدیریت پایدار این منابع است و مدیریت سیلاب، یکی از مهم‌ترین محور‌های این مأموریت به شمار می‌رود.

وی با اشاره به الگوی بارش در ایران افزود: حدود ۹۰ درصد بارندگی‌های کشور در فصل‌های سرد سال رخ می‌دهد، در حالی که بیشترین نیاز آبی در فصل‌های گرم است. از سوی دیگر، توزیع مکانی بارش‌ها نیز متوازن نیست و بخش عمده بارندگی در محدوده کوچکی از مساحت کشور اتفاق می‌افتد. این ناهماهنگی زمانی و مکانی باعث می‌شود بخش زیادی از رواناب‌ها و سیلاب‌ها بدون استفاده از دسترس خارج شوند.

شریفی ادامه داد: ایران در زمره کشور‌های خشک و نیمه‌خشک قرار دارد و میانگین بارندگی سالانه آن حدود ۲۵۰ میلی‌متر است؛ این رقم در استان تهران به حدود ۲۰۰ میلی‌متر می‌رسد که فاصله قابل توجهی با متوسط جهانی دارد؛ بنابراین حفظ و مدیریت هر قطره آب، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

رئیس بخش تحقیقات آبخیزداری و بهره‌وری منابع آب و خاک مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، آبخوانداری را یکی از مهم‌ترین راهکار‌های مدیریت سیلاب دانست و گفت: در این روش به جای آنکه سیلاب با سرعت از حوزه آبخیز خارج شود با استفاده از سازه‌های مهندسی و عملیات آبخیزداری، سرعت جریان کاهش یافته و فرصت نفوذ آب به زمین فراهم می‌شود. این فرآیند ضمن کاهش خطر سیلاب، موجب تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، افزایش سطح ایستابی و بهبود وضعیت چاه‌های کشاورزی می‌شود.

وی با اشاره به سامانه پخش سیلاب «چندآب» در محدوده پاکدشت تا شریف‌آباد اظهار کرد: این مجموعه علاوه بر کارکرد پژوهشی، آموزشی و ترویجی، یکی از نمونه‌های عملی مدیریت سیلاب در استان تهران محسوب می‌شود و برای مهار سیلاب با دوره بازگشت ۱۵۰ ساله طراحی شده است.

شریفی افزود: این سامانه دارای دو ورودی با ظرفیت مجموع حدود ۲۰ مترمکعب بر ثانیه است که سیلاب را از طریق شبکه‌ای از کانال‌های انتقال و پخش به عرصه‌های مختلف هدایت می‌کند تا آب به‌تدریج در خاک نفوذ کرده و سفره‌های زیرزمینی را تغذیه کند. همچنین مسیر‌های تخلیه اضطراری نیز در طراحی آن پیش‌بینی شده است تا در صورت افزایش حجم سیلاب، از بروز خسارت در مناطق پایین‌دست جلوگیری شود.

وی با تأکید بر اینکه دیگر نمی‌توان منتظر سال‌های پربارش بود، گفت: تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی ایجاب می‌کند از همه ظرفیت‌های علمی برای مدیریت منابع آب استفاده شود. توسعه آبخوانداری، پخش سیلاب، استحصال آب و سایر روش‌های نوین، راهکار‌هایی هستند که می‌توانند سیلاب را از یک عامل خسارت‌زا به فرصتی برای تقویت منابع آب زیرزمینی و افزایش امنیت آبی کشور تبدیل کنند.

شریفی در پایان خاطرنشان کرد: بخش تحقیقات آبخیزداری و بهره‌وری منابع آب و خاک مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران با انجام مطالعات کاربردی و اجرای طرح‌های پایلوت، تلاش می‌کند راهکار‌های علمی مدیریت سیلاب و بهره‌برداری بهینه از منابع آب را در اختیار دستگاه‌های اجرایی قرار دهد تا خسارات ناشی از سیلاب کاهش یافته و از این ظرفیت طبیعی برای توسعه پایدار بهره‌برداری شود.