وقتی فلر‌های صنایع در جنوب استان بوشهر خاموش نمی‌شوند

به گزارش مجله خبری نگار، داده‌های سامانه پایش کیفی هوا نشان می‌دهد که وضعیت هوا در جنوب استان بوشهر در محدوده ناسالم قرار دارد؛ واقعیتی که برای ساکنان این منطقه چندان تازه نیست. در بردخون شاخص آلودگی روی عدد ۱۷۴ و در وضعیت قرمز قرار گرفته و در عسلویه و کنگان نیز رنگ نارنجی سامانه از شرایطی حکایت دارد که اگرچه به مرحله بحران نرسیده، اما همچنان نگران‌کننده است.

هر سال با فرارسیدن هفته محیط‌زیست، مجموعه‌ای از برنامه‌ها، همایش‌ها و سخنرانی‌ها با محوریت حفاظت از طبیعت و توسعه پایدار برگزار می‌شود. از وعده‌های کاهش آلایندگی گرفته تا گزارش‌هایی درباره برنامه‌های زیست‌محیطی صنایع. با این حال برای بسیاری از مردم جنوب استان بوشهر، این برنامه‌ها بیش از آنکه در کیفیت زندگی روزمره‌شان اثر ملموس داشته باشد، در حد همان گزارش‌ها و وعده‌ها باقی مانده است. مردمی که در قلب صنعت انرژی کشور زندگی می‌کنند، هنوز با بوی گاز، دود فلر‌ها و روز‌های آلوده مواجه‌اند.

تمرکز گسترده صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در منطقه پارس جنوبی طی دو دهه گذشته، جنوب استان بوشهر را به یکی از مهم‌ترین قطب‌های انرژی کشور تبدیل کرده است. این توسعه صنعتی بدون تردید از نظر اقتصادی اهمیت بزرگی دارد، اما هم‌زمان فشار قابل توجهی بر محیط‌زیست منطقه وارد کرده است. انتشار آلاینده‌هایی مانند دی‌اکسید گوگرد، اکسید‌های نیتروژن، ذرات معلق و ترکیبات آلی فرار در کنار فعالیت فلر‌های گازی و تردد گسترده ناوگان صنعتی، کیفیت هوا را در بسیاری از روز‌های سال تحت تأثیر قرار می‌دهد.

با این حال آنچه بیش از خود آلودگی، به موضوعی محل بحث در افکار عمومی تبدیل شده، فاصله میان وعده‌ها و نتایج واقعی است.

سال‌هاست از طرح‌های جمع‌آوری فلر‌های گازی، کاهش آلایندگی صنایع و اجرای پروژه‌های زیست‌محیطی سخن گفته می‌شود. در گزارش‌های رسمی نیز بار‌ها از پیشرفت این طرح‌ها یاد شده است، اما در واقعیت میدانی، شعله‌های فلر همچنان در آسمان شب دیده می‌شوند و روز‌های با شاخص آلودگی بالا همچنان تکرار می‌شوند.

در چنین شرایطی، افکار عمومی بیش از هر چیز به شفافیت و ارائه داده‌های قابل سنجش نیاز دارد. اینکه چه تعداد فلر جمع‌آوری شده، چه میزان از انتشار آلاینده‌ها کاهش یافته و این اقدامات چه اثری بر کیفیت هوای منطقه داشته است، پرسش‌هایی است که پاسخ روشن به آنها می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت کند. بدون ارائه آمار دقیق و قابل راستی‌آزمایی، تأکید بر تعهد به محیط‌زیست بیشتر به یک شعار تبدیل می‌شود.

از سوی دیگر، نوسازی ناوگان حمل‌ونقل صنعتی و مدیریت تردد ماشین‌آلات سنگین نیز از موضوعاتی است که بار‌ها درباره آن صحبت شده، اما پیشرفت آن برای افکار عمومی چندان محسوس نیست. کامیون‌ها و خودرو‌های فرسوده‌ای که در مسیر‌های صنعتی منطقه تردد می‌کنند، سهم قابل توجهی در افزایش آلایندگی دارند و انتظار می‌رود برای کاهش این سهم برنامه‌ای جدی و عملیاتی در نظر گرفته شود.

هفته محیط‌زیست اگر قرار است معنایی فراتر از یک مناسبت تقویمی داشته باشد، باید فرصتی برای ارزیابی صادقانه عملکرد‌ها و پاسخ‌گویی شفاف باشد. تا زمانی که نتیجه اقدامات اعلان‌شده در زندگی روزمره مردم دیده نشود، تکرار شعار‌هایی مانند «هوای پاک» بیش از آنکه امیدآفرین باشد، یادآور فاصله‌ای است که میان وعده‌ها و واقعیت‌های موجود وجود دارد.