ایران در رتبه بیست و هشتم ثبت اختراع ایستاد

به گزارش مجله خبری نگار/فرهیختگان: داده‌های جدید وایپو از روند درخواست‌های بین‌المللی ثبت اختراع نشان از رشد ۷ صدم درصدی درخواست‌های ثبت اختراع دارد. در سال ۲۰۲۵، تعداد درخواست‌های بین‌المللی ثبت اختراع که از طریق «معاهده همکاری ثبت اختراع» (PCT) سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) ثبت شده‌اند، به ۲۷۵ هزار و ۹۰۰ درخواست در سراسر جهان رسید تا برای دومین سال متوالی شاهد رشد تعداد درخواست‌ها باشیم.

ICT هنوز هم پر اختراع است

کارشناسان وایپو معتقدند این افزایش تا حدی ناشی از فعالیت قوی در حوزه‌های مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بوده است؛ به‌گونه‌ای که «ارتباطات دیجیتال» همچنان با سهم ۱۱.۱ درصدی از درخواست‌های منتشرشده PCT، در صدر دسته‌بندی‌ها باقی مانده است، درحالی‌که «نیمه‌هادی‌ها» یکی از سریع‌ترین نرخ‌های رشد را در میان تمامی حوزه‌های اصلی ثبت اختراع بین‌المللی ثبت کرده‌اند و این یعنی فناوری‌های دیجیتال به‌عنوان موتور محرک فعالیت‌های نوآورانه و توسعه اقتصادی هستند و افزایش سرمایه‌گذاری‌ها و به‌کارگیری «هوش مصنوعی» به تقویت این رشد کمک کرده است.

سایر حوزه‌های برجسته شامل «فناوری رایانه» (۹.۶ درصد)، «ماشین‌آلات الکتریکی» (۹.۰ درصد)، «فناوری پزشکی» (۶.۳ درصد) و «داروسازی» (۴.۳ درصد) هستند (پیوست ۴). درمجموع، این پنج حوزه اندکی بیش از ۴۰ درصد از کل درخواست‌های منتشرشده PCT را تشکیل می‌دهند. در میان ۱۰ حوزه برتر فناوری، «ارتباطات دیجیتال» (+۶.۱ درصد) و «نیمه‌هادی‌ها» (+۶.۱ درصد) سریع‌ترین نرخ رشد را در سال ۲۰۲۵ تجربه کرده‌اند.

در نظام بین‌المللی علائم تجاری (سیستم مادرید) نیز بیشترین طبقه مورد اشاره در درخواست‌های بین‌المللی ثبت‌شده مربوط به «سخت‌افزار و نرم‌افزار رایانه و سایر تجهیزات الکتریکی یا الکترونیکی» بوده که ۱۰.۸ درصد از کل درخواست‌های سال ۲۰۲۵ را به خود اختصاص داده است. پس از آن، طبقه مربوط به «خدمات تجاری» با ۸.۵ درصد و طبقه مرتبط با «خدمات علمی و فناورانه» با ۷.۹ درصد قرار دارند. همچنین، در نظام بین‌المللی طرح‌های صنعتی (سیستم لاهه)، بیشترین سهم از کل طرح‌های دریافتی مربوط به «تجهیزات ضبط و ارتباطات» با ۱۳.۲ درصد بوده است که پس از آن «وسایل حمل‌ونقل» (۸.۰ درصد) و «بسته‌بندی‌ها و ظروف» (۷.۹ درصد) قرار دارند.

چینی‌ها ۷۳ هزار درخواست ثبت اختراع داشتند

چین با ارائه ۷۳ هزار و ۷۱۸ درخواست، بیشترین سهم را داشته و فعالیت خود را ۵.۳ درصد افزایش داده است. آمریکا با ۵۲ هزار و ۶۱۷ درخواست در رتبه بعدی قرار دارد و پس از آن ژاپن با ۴۷ هزار و ۹۲۲ درخواست، کره جنوبی با ۲۵ هزار و ۱۶ درخواست و آلمان با ۱۶ هزار و ۴۴۱ درخواست قرار گرفته‌اند.

گزارش وایپو نشان از متفاوت بودن روند ثبت درخواست‌ها در مناطق مختلف است؛ کره جنوبی روند رشد پیوسته ۲۸ ساله خود را ادامه داده در مقابل، برخی از مراکز سنتی نوآوری کاهش‌های محدودی را تجربه کرده‌اند؛ آمریکا با کاهش ۳ درصدی برای چهارمین سال متوالی روند کاهشی خود را ادامه داده، ژاپن با کاهش یک درصدی داشته و برای سومین سال متوالی این روند را تکرار کرده است. داده‌ها همچنین نشان می‌دهند درخواست‌های ثبت اختراع ایرانی‌ها با افزایش ۱۷ موردی به ۴۲۷ مورد رسیده که این عدد ایران را در جدول کشور در جایگاه ۲۸ جهان پس از عربستان با ۴۷۹ درخواست نشانده است.

در میان ۱۰ شرکت برتر، شرکت «هواوی» سریع‌ترین رشد را در سال ۲۰۲۵ ثبت کرده و تعداد درخواست‌های منتشرشده خود را ۹۲۳ مورد افزایش داده است. شرکت ال‌جی انرژی سولوشن نیز با افزایش ۵۰۶ درخواست، رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده است.

خارج از ۱۰ شرکت برتر، شرکت «جیـو پلتفرمز» از هند (+۹۷۱ درخواست)، «نوکیا» از فنلاند (+۴۷۰)، «ان‌تی‌تی دوکومو» از ژاپن (+۴۵۹) و «فناوری‌های شبکه‌ای بیجینگ زیتیاو» از چین (+۳۷۳) همگی به جمع ۲۰ شرکت برتر وارد شده‌اند.

در مجموع، ۱۶ مورد از ۲۰ شرکت برتر در حوزه «فناوری اطلاعات و ارتباطات» (ICT) فعالیت دارند. چهار شرکت باقی‌مانده یعنی «فناوری آمپرکس معاصر»، «راهکار انرژی ال‌جی»، «میتسوبیشی الکتریک» و شرکت آلمانی «رابرت بوش» عمدتاً در حوزه‌های انرژی، صنعتی و فناوری‌های خودرویی فعال هستند.

در بخش دانشگاهی، «دانشگاه کالیفرنیا» در سال ۲۰۲۵ با ۴۸۸ درخواست منتشرشده PCT جایگاه نخست خود را حفظ کرده است. پس از آن «دانشگاه تسینگ‌هوا» با ۲۲۷ درخواست، «سامانه دانشگاهی تگزاس» با ۲۲۶ درخواست، «دانشگاه استنفورد» با ۱۷۹ درخواست و «مؤسسه فناوری ماساچوست» با ۱۷۰ درخواست قرار دارند.