آشنایی بیشتر با روانشناسی اجتماعی و جامعه شناسی

به گزارش مجله خبری نگار،شباهت‌های بسیاری بین روان شناسی اجتماعی و جامعه شناسی وجود دارد. برای مثال، هر دوی آن‌ها بر روی بهتر ساختن جامعه تمرکز می‌کنند، گر چه ممکن است روش‌های آنها کاملا متفاوت باشد.

برخى مفاهیم، مثل نگرش (Attitude)، ریشه در روانشناسى اجتماعى دارد، حال آنکه برخى دیگر مخصوص جامعه‌شناسى است، از جمله مفهوم تصویر اجتماعى (Social Representation).

در این مقاله به بیان تفاوت‌های موجود بین روان شناسی اجتماعی و جامعه شناسی میپردازیم.

روان شناسی اجتماعی:

روان شناسی اجتماعی شاخه‌ای از روان شناسی است که بر جامعه تمرکز دارد.

روانشناسى اجتماعی، رفتارهاى اجتماعى را مطالعه مى‌کند. اما همهٔ رفتار‌ها اجتماعى نیست. روانشناسى اجتماعى نوعى تخصص در روانشناسى است و مى‌دانیم که روانشناسی، رفتارهاى غیراجتماعى را نیز مطالعه مى کند.

به گفته گوردن آلپورت - روانشناس، روانشناسی اجتماعی رشته‌ای است برای درک و چگونگی تاثیر گیری افکار، احساسات و رفتار‌های اشخاص از دیگر انسان‌ها، چه واقعی، چه خیالی و چه ضمنی، از روش‌های علمی استفاده می‌کند.

روانشناسی اجتماعی شامل زمینه‌هایی از قبیل درک اجتماعی، رفتار گروهی، پرخاشگری، تعصب، انطباق، رهبری و ... می‌باشد.

اساس روانشناسی اجتماعی به زمان افلاطون باز می‌گردد که در آن زمان به عنوان “ذهن جمعیت” شناخته می‌شد. اما توجه اصلی به این رشته از جنگ جهانی دوم به بعد آغاز شد.

روانشناسی اجتماعی علمی و تجربی است

روانشناسان اجتماعی متغیر‌های موقعیتی را بررسی کرده و سعی می‌کنند برای رفتار‌های اجتماعی توضیحی ارائه دهند. آن‌ها به دنبال پیدا کردن ارتباطی بین محیط اجتماعی، رفتار‌ها و نگرش‌ها هستند.

همانطور که هر کتاب درسی استاندارد به ما خواهد گفت، روانشناسی اجتماعی علمی است که تأثیر موقعیت‌های ما را مورد بررسی قرار می‌دهد، با توجه ویژه به نحوه مشاهده و تأثیرگذاری بر یکدیگر.

به عبارت دیگر، روانشناسی اجتماعی با نحوه عمل، احساس و رفتار در حضور ضمنی، ادراک شده یا حضور واقعی دیگران سروکار دارد.

تصویر زیر برخی از "ایده‌های بزرگ" در روانشناسی اجتماعی را ارتباط برقرار می‌کند:

از آنجا که رفتار اغلب به عنوان محصول شرایط داخلی و خارجی تلقی می‌شود، روانشناسی اجتماعی اغلب با روانشناسی شخصیت نزدیک است.

جامعه شناسی:

جامعه شناسی نسبتا یک موضوع گسترده‌تر می‌باشد.

جامعه شناسی شامل مطالعه‌ی روابط و نهاد‌های بشری است. جامعه شناسی گسترده و متنوع است و تقریبا تمام جنبه‌هایی که بر روی جامعه تاثیر می‌گذارد را تحت بررسی قرار می‌دهد.

جامعه شناسان چگونگی تاثیر مذاهب، فرهنگ ها، نژادها، طبقات اجتماعی، وضعیت اقتصادی و ... را بر روی عملکرد جامعه بررسی می‌کنند.

جامعه شناسان تمامی تغییرات جامعه را، چه جزئی و چه شدید، مورد بررسی قرار می‌دهند. حتی کوچکترین تغییری در جامعه ممکن است دلایل جالبی به همراه داشته باشد.

جامعه شناسان هر چیزی که یک انسان در طول زندگی خود تجربه می‌کند را مورد مطالعه قرار می‌دهند. از مسائل عشقی، هویت نژادی و جنسیتی، تعارض خانوادگی، رفتار منحرف، سال خوردگی و عقاید مذهبی گرفته، تا مسائلی مانند جرم و جنایت و قانون، فقر و ثروت، تعصب و تبعیض، مدارس و آموزش و پرورش، شرکت‌های کسب و کار، جامعه شهری و مسائلی در سطح جهانی مانند جنگ و صلح، هیچ چیز نمی‌تواند از نظر جامعه شناسان پنهان بماند.

آزمایش‌ها و روش‌های تحقیقاتی جامعه شناسی با روانشناسی اجتماعی متفاوت است.

جامعه شناسان از جمع آوری داده‌ها در دوره‌های طولانی تر، انجام بررسی‌هایی در مقیاس بزرگ تر، و انجام سرشماری و استفاده از آمار و ابزار‌های دیگر برای تفسیر اطلاعاتی از جمله داده‌های تاریخی که در حال حاضر در دسترس است استفاده می‌کنند.

تفاوت عمدهٔ دیگرى که بین روانشناسى اجتماعى و جامعه‌شناسى وجود دارد، عبارت از تفاوت در روش‌هاى علمى مورد توجه آنها است. در واقع، روانشناسى اجتماعى بیشتر بر آزمایش تکیه دارد، حال آنکه جامعه‌شناسى معمولاً از روش مشاهده استفاده مى‌کند. با این حال، این تفاوت از سال‌ها پیش در حال کاهش یافتن است، زیرا روانشناسان اجتماعی، بیش از پیش متوجه شده‌اند که کارهاى آنها به اجبار باید با اجتماع ارتباط داشته باشد و این اجبار آنها را وادار مى‌کند تا از آزمایشگاه‌هاى خود بیرون بیایند و در متن جامعه و در موقعیت‌هاى واقعى به مطالعه بپردازند.

چهار نکته:

اول، روانشناسی اجتماعی جایی است که دو رشته جامعه شناسی و روانشناسی در آن ملاقات می‌کنند. حتی ممکن است افراد دارای مدرک در جامعه شناسی یا روانشناسی نیز آگاه نباشند که رویکرد‌های روانشناختی به روانشناسی اجتماعی و رویکرد‌های جامعه شناختی در روانشناسی اجتماعی وجود دارد.

دوم، یک تفاوت عمده واحد تحلیل است. روانشناسان غالباً درگیر پدیده‌هایی هستند که در سطح افراد فعالیت می‌کنند. جامعه شناسان غالباً از کل کشور‌ها به عنوان واحد تحلیل استفاده می‌کنند. با این وجود، به عنوان یک روانشناس کاملاً ممکن است که در تحقیقات خود از نمونه‌های بزرگ نماینده ملی استفاده کنید و برای جامعه شناسان این امکان وجود دارد که گروه‌های بسیار کمی از افراد، یعنی دو یا سه نفر را مطالعه کنند.

تفاوت سوم در این است که روانشناسان غالباً از آزمایشات استفاده می‌کنند، در حالی که جامعه شناسان بیشتر از نظرسنجی‌ها استفاده می‌کنند.

چهارم و در آخر اینکه، روانشناسان به اندازه جامعه شناسان، از تحقیقات کیفی استفاده نمی‌کنند. چند تفاوت دیگر وجود دارد، اما من خودم می‌دانم که چرا هیچ کس به نظر نمی‌رسد که بپرسد چه شباهت‌هایی بین این دو وجود دارد و نه اختلاف.

پس بطور خلاصه:

– روانشناسی اجتماعی زیر شاخه‌ای از روانشناسی است، اما جامعه شناسی اینطور نیست.

- روانشناسى اجتماعى یکى از رشته‌هاى فرعى روانشناسى است، اما جامعه‌شناسى رشتهٔ جداگانه‌اى است. – روانشناسی اجتماعی جزئی‌تر است در حالی که جامعه شناسی گسترده و متنوع‌تر می‌باشد.

– روش‌ها و عملکرد‌های این رو با هم متفاوت هستند.

– روانشناسی اجتماعی با استفاده از متغیر‌های موقعیتی و روش‌های علمی تحقیق می‌کند، اما جامعه شناسی با استفاده از آمار، مشاهدات جمعیت، سرشماری، و روش‌های دیگر کار می‌کند.

منبع: عصرایران