ثبت اختراع سنسور هوشمند غیر تهاجمی در تشخیص سرطان

به گزارش مجله خبری نگار،رضا علیزاده، در رابطه با ثبت اختراع سنسور هوشمند غیرتهاجمی در توضیح ضرورت این طرح پژوهشی اظهار کرد: مشکل اصلی در مسیر مقابله با بیماری سرطان، تشخیص دیرهنگام آن است، بیماران زمانی از بیماری خود مطلع می‌شوند که عوارض آن ظاهر شده است و برای تأیید نهایی نیز معمولا از روش‌های تهاجمی و دردناک نمونه‌برداری (بیوپسی) استفاده می‌شود و در این روش‌ها، بخشی از بافت مشکوک برداشته می‌شود که این اقدام نیز برای بیمار آسیب‌زا است، همچنین احتمال آسیب به بافت‌های مجاور را دارد و حتی ممکن است محرک رفتار تهاجمی‌تر خود بافت سرطانی شود.

عضو هیات علمی دانشگاه قم بیان کرد: ما در پی آن بودیم که بیماری را بسیار زودتر از بروز هرگونه عارضه‌ای شناسایی کنیم و همچنین در مرحله تشخیص نهایی، نیاز به روش تهاجمی نمونه‌برداری را حذف کنیم، کلید این راه حل، تمرکز بر «بیومارکرها» یا نشانگر‌های زیستی خاصی بود که از همان مراحل ابتدایی شکل‌گیری تومور سرطانی، در ادرار بیمار ترشح می‌شوند و غلظت آنها به تدریج افزایش می‌یابد.

وی افزود: غلظت این بیومارکر‌ها در ادرار در مراحل اولیه به قدری ناچیز است که با روش‌ها و دستگاه‌های متعارف آزمایشگاهی، امکان اندازه‌گیری و شناسایی قابل اعتماد آنها وجود ندارد و برای غلبه بر این مانع، ما موفق به طراحی و ساخت یک سنسور هوشمند نانو ساختار شدیم.

علیزاده ادامه داد: زمانی که این سنسور را در معرض ادرار بیمار قرار می‌دهیم، سطح آن به شدت فعال شده و با ایجاد تغییرات ساختاری، حفره‌های نانومتری موجود در آن باز شده و مساحت سطح آن افزایش می‌یابد که این حفره‌ها به طور ویژه و با حساسیت بالا، مولکول‌های بیومارکر سرطان را به دام می‌اندازند و غلظت آنها را روی سطح سنسور متمرکز می‌کنند، سپس با قرار دادن سنسور در دستگاه تحلیلگر، می‌توان به راحتی وجود و حتی مقدار دقیق این نشانگر‌ها را اندازه‌گیری کرد.

وی با بیان اینکه این فرآیند در واقع یک تقویت سیگنال فوق‌العاده است، گفت: غلظت بسیار کم بیومارکر که پیش از این غیرقابل شناسایی بود، اکنون به میزان قابل اندازه‌گیری می‌رسد و این امر نه تنها به تشخیص مثبت یا منفی بیماری، بلکه حتی به ارزیابی مرحله پیشرفت سرطان نیز کمک می‌کند.

علیزاده، درباره پیامد‌های بالینی این اختراع تصریح کرد: قدرت تشخیص در مراحل اولیه، کلید نجات بیمار است و درمان در این مراحل بسیار ساده‌تر، کم‌هزینه‌تر، کم‌عوارض‌تر و در نهایت مؤثرتر است و درصد بسیار بالایی از بیماران در صورت تشخیص زودهنگام، کاملا درمان می‌شوند، این فناوری می‌تواند به یک ابزار غربالگری ساده، سریع و مقرون به صرفه تبدیل شود.

وی در پاسخ به سؤالی درباره پیشینه این پروژه عنوان کرد: این دستاورد، حاصل حدود ۱۵ سال تحقیق مستمر تیم ما روی سلول‌های سرطانی و روش‌های شناسایی آنها است، سال گذشته نیز یک میکروچیپ برای شناسایی این بیومارکر‌ها ساخته بودیم و اختراع کنونی، یازدهمین ثبت اختراع ما در این مسیر است که هر گام، در جهت افزایش حساسیت، دقت و سرعت تشخیص برداشته شده است.

 به نقل از روابط عمومی دانشگاه قم در روز شنبه ۱۱ بهمن، علیزاده یادآور شد: این پروژه به طور کامل در آزمایشگاه‌های دانشگاه قم و با مشاوره ارزشمند اساتید گروه زیست‌شناسی این دانشگاه انجام شده است و همکاری بین‌رشته‌ای مؤثر و زحمات همه اعضای تیم بود که به این نتیجه ملموس و ثبت اختراع بین‌المللی منجر شد.