وقت‌گذرانی با نوه‌ها بر مغز تاثیر دارد!

به گزارش مجله خبری نگار/آنا،براساس آمار سازمان جهانی بهداشت، تا سال ۲۰۳۰، از هر ۶ نفر در جهان، ۱ نفر ۶۰ سال یا بیشتر خواهد داشت. در این زمان، سهم جمعیت ۶۰ سال به بالا از ۱ میلیارد نفر در سال ۲۰۲۰ به ۱.۴ میلیارد نفر افزایش خواهد یافت و تا سال ۲۰۵۰، جمعیت افراد ۶۰ سال به بالا در جهان دو برابر خواهد شد (۲.۱ میلیارد نفر). این تحول جمعیتی باعث می‌شود توجه به نقش آنها و تلاش برای بهبود کیفیت زندگی آنها افزایش یابد و نیز فرصتی تازه را پیش‌رو خانواده‌ها قرار می‌دهد: نقش‌آفرینی فعال‌تر پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در زندگی نوه‌ها.

مراقبت از نوه‌ها ممکن است فواید غیرمنتظره‌ای برای مغز پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها داشته باشد. به گزارش «سای‌تک‌دیلی»، بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن روان‌شناسی آمریکا منتشر شده است، کمک به مراقبت از نوه‌ها می‌تواند به محافظت از مهارت‌های شناختی و حافظه در سالمندان کمک کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که درگیر بودن در نقش مراقبِ نوه‌ها ممکن است در کند کردن روند افت شناختی مرتبط با افزایش سن نقش داشته باشد.

«فلاویا چِرِکِش»، پژوهشگر اصلی این پژوهش از دانشگاه تیلبورخ هلند، می‌گوید: «بسیاری از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها به طور منظم از نوه‌های خود مراقبت می‌کنند؛ مراقبتی که نه تنها به خانواده‌ها بلکه در سطحی گسترده‌تر به جامعه نیز کمک می‌کند. با این حال، این پرسش همچنان بی‌پاسخ مانده است که آیا مراقبت از نوه‌ها می‌تواند برای خودِ پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها نیز مفید باشد یا نه. در این پژوهش، هدف ما این بود که بررسی کنیم آیا مراقبت از نوه‌ها می‌تواند به سلامت پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها کمک کند و به طور بالقوه روند افت شناختی را کندتر سازد».

مطالعه‌ای گسترده سالمندانِ دارای نوه

برای بررسی این موضوع، چِرِکِش و همکارانش داده‌های مربوط به ۲٬۸۸۷ پدربزرگ و مادربزرگ شرکت‌کننده در «مطالعه طولی سالمندی انگلستان» را تجزیه و تحلیل کردند. همه شرکت‌کنندگان بالای ۵۰ سال سن داشتند و میانگین سنی آنها ۶۷ سال بود. هر فرد در فاصله سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲، سه بار پرسش‌نامه‌ها و آزمون‌های شناختی را تکمیل کرد.

از شرکت‌کنندگان پرسیده شد که آیا در طول سال گذشته، در مقطعی زمانی از نوه خود مراقبت کرده‌اند یا خیر. این نظرسنجی همچنین اطلاعات دقیقی درباره میزان دفعات مراقبت و نوع فعالیت‌های مراقبتی ارائه شده توسط پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها جمع‌آوری کرد.

انواع مراقبت از نوه‌ها که بررسی شد

فعالیت‌های مراقبتی طیف گسترده‌ای از مسئولیت‌ها را در بر می‌گرفت؛ از جمله شب‌مانی نوه‌ها، مراقبت از آنها هنگام بیماری، بازی کردن یا وقت گذراندن با آنها، کمک در انجام تکالیف درسی، رساندن آنها به مدرسه یا فعالیت‌های فوق‌برنامه، تهیه غذا و سایر اشکال حمایت.

وقتی پژوهشگران نتایج آزمون‌های شناختی را مقایسه کردند، دریافتند پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایی که از نوه‌های خود مراقبت می‌کردند، در شاخص‌های حافظه و روانی کلام عملکرد بهتری نسبت به کسانی داشتند که چنین مراقبتی ارائه نمی‌دادند. این تفاوت‌ها حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، وضعیت سلامت جسمی و سایر متغیر‌های اثرگذار نیز باقی ماند این نتایج فارغ از این‌که پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها چند وقت یک‌بار از نوه‌های خود مراقبت می‌کردند یا مراقبت آ‌ن‌ها شامل چه فعالیت‌های بود، یکسان باقی ماند.

تفاوت‌های مشاهده شده در میان مادربزرگ‌ها

این پژوهش همچنین نشان داد مادربزرگ‌هایی که در مراقبت از نوه‌های خود مشارکت داشتند، در مقایسه با مادربزرگ‌هایی که مراقبتی ارائه نمی‌دادند، در طول زمان کاهش کمتری در نمرات آزمون‌های شناختی تجربه کردند.

«چِرِکِش» می‌گوید: «آنچه بیش از همه برای ما برجسته بود این بود که خودِ نقشِ مراقبت از نوه‌ها، بیش از تعداد دفعات مراقبت یا نوع دقیق فعالیت‌ها، با کارکرد شناختی ارتباط داشت. البته برای تکرار و تأیید این یافته‌ها به پژوهش‌های بیشتری نیاز است؛ با این حال، اگر مراقبت از نوه‌ها برای پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها منافعی داشته باشد، این منافع ممکن است نه به میزان مراقبت یا نوع فعالیت‌ها، بلکه به تجربه کلیِ درگیر بودن در نقش مراقبتی مربوط باشد».

چرا زمینه خانوادگی اهمیت دارد؟

چِرِکِش تاکید می‌کند که مطالعات آینده باید بررسی کنند شرایط خانوادگی چگونه بر این پیامد‌ها اثر می‌گذارد. به گفته او، زمینه عاطفی و اجتماعیِ مراقبت می‌تواند تفاوت مهمی ایجاد کند.

او می‌گوید: «مراقبتی که به صورت داوطلبانه و در چارچوب یک محیط خانوادگی حمایتگر انجام می‌شود، ممکن است اثراتی متفاوت بر پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها داشته باشد، در مقایسه با مراقبتی که در فضایی پرتنش صورت می‌گیرد؛ جایی که فرد احساس می‌کند مورد حمایت نیست یا مراقبت برای او داوطلبانه نیست و به‌صورت یک بار اضافی تجربه می‌شود».

پژوهشی مشابه

پژوهشی دیگر که با نام «مراقبت از نوه و سلامت شناختی در میان پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در مناطق روستایی آفریقای جنوبی» انجام شده و در سال ۲۰۲۱ منتشر شده نیز به نتایجی مشابه رسیده است. در این مطالعه، داده‌های مربوط به ۳۶۶۸ پدربزرگ و مادربزرگ سیاه‌پوست آفریقای جنوبی بررسی شد و نتایج نشان داد افرادی که از نوه‌های خود مراقبت می‌کردند، عملکرد شناختی بهتری نسبت به کسانی داشتند که چنین نقشی نداشتند. این ارتباط مثبت میان مراقبت از نوه‌ها و سلامت شناختی، مستقل از جنسیت پدربزرگ یا مادربزرگ مشاهده شد.

پژوهشگران همچنین بررسی کردند که آیا فعالیت بدنی یا تعاملات اجتماعی می‌توانند این ارتباط را توضیح دهند یا نه. اگرچه مراقبت از نوه‌ها با سطوح بالاتری از فعالیت فیزیکی و مشارکت اجتماعی همراه بود و برخی از این عوامل نیز با عملکرد شناختی بهتر ارتباط داشتند؛ اما شواهد قاطعی به‌دست نیامد که نشان دهد این متغیر‌ها به تنهایی واسطه این رابطه هستند. به‌عبارت دیگر، خودِ نقش مراقبتیِ پدربزرگ یا مادربزرگ بودن ممکن است به طور مستقیم در تحریک کارکرد‌های شناختی نقش داشته باشد.