توسعه همکاری اقتصادی تا سال ۲۰۳۰ میان هند و روسیه

به گزارش مجله خبری نگار، در جریان دیدار رسمی که روز جمعه در دهلی برگزار شد، نارندرا مودی نخست وزیر هند و ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه از نهایی شدن «برنامه توسعه همکاری اقتصادی تا ۲۰۳۰» خبر دادند که افزایش تجارت دوجانبه تا ۱۰۰ میلیارد دلار را دنبال می‌کند. تجارت دوجانبه در سال مالی منتهی به مارس (فروردین) حدود ۶۸.۷ میلیارد دلار ثبت شده و تراز تجاری به سود مسکو است؛ موضوعی که دهلی تلاش می‌کند با گسترش صادرات خود جبران کند.

در بیانیه مشترک آمده است دو طرف برای ایجاد منطقه آزاد تجاری میان هند و اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و تسهیل مبادلات تجاری، اقدامات مشترک را پیگیری خواهند کرد. پوتین این توافق را «گامی مهم» خواند و از آمادگی روسیه برای تداوم «تأمین بی‌وقفه منابع انرژی» برای اقتصاد در حال رشد هند سخن گفت. مودی نیز اعلام کرد صدور ویزای الکترونیک رایگان برای گردشگران و گروه‌های روسی به‌زودی آغاز خواهد شد.

علاوه بر انرژی، حوزه‌های همکاری دو کشور شامل انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز، انرژی پاک، کشتی‌سازی، تولید کود و تسهیل جابجایی نیروی کار ماهر است. دو طرف به‌ویژه روی توسعه زنجیره تأمین و تولید مشترک قطعات دفاعی در هند توافق کردند؛ هدفی که از طریق انتقال فناوری و ایجاد شرکت‌های مشترک دنبال می‌شود تا توان تعمیر و نگهداری تجهیزات روسی در داخل هند افزایش یابد. به گفته منابع رسمی، هند دریافت سه سامانه S-۴۰۰ را تا کنون تکمیل کرده و برای تحویل دو سامانه دیگر که در چارچوب قرارداد ۲۰۱۸ (۱۳۹۷ خورشیدی) به ارزش حدود ۵.۴ میلیارد دلار قرار داشت، فشار خواهد آورد. همچنین ارتقای جنگنده‌های سوخو-۳۰ (Su-۳۰ MKI) و تسریع تحویل برخی اقلام نظامی از دیگر محور‌های گفت‌و‌گو بوده است.

با این وجود، تحکیم روابط با مسکو هم‌زمان با واکنش و نگرانی‌های غرب همراه است. واشنگتن خرید نفت ارزان روسیه را هم‌سو با «تأمین مالی ماشین جنگی» مسکو می‌داند و در ماه‌های اخیر، دو شرکت بزرگ نفتی روسیه را هدف تحریم قرار داده است. همچنین، دولت آمریکا فشار‌هایی را بر هند اعمال کرده است. مقامات هندی از جمله ویکرام میسری وزیر امور خارجه گفته‌اند دهلی نو به تحریم‌های بین‌المللی پایبند است، اما تصمیم‌گیری در خصوص خرید‌های انرژی را به شرکت‌های دولتی و خصوصی واگذار می‌کند و اولویت را تأمین نیاز‌های انرژی جمعیت ۱.۴ میلیاردی کشور می‌داند.

هم‌زمان هند در مراحل نهایی مذاکرات برای توافقات تجاری با اتحادیه اروپا و ایالات متحده است؛ توافقاتی که به گفته تحلیلگران ممکن است به‌دلیل تقویت روابط با مسکو پیچیده شوند. پرالِین دونتی تحلیلگر ارشد در گروه بحران بین‌المللی، این وضعیت را «تعادل دشوار» توصیف کرده و می‌گوید دهلی کوشش می‌کند میراث روابط تاریخی با مسکو را حفظ کند و در عین حال شریک راهبردی واشنگتن نیز باشد؛ ترکیبی که مواجهه با فشار‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی را پیچیده می‌سازد.

توافق‌های اعلام‌شده نشان می‌دهند دهلی دنبال کاهش آسیب‌پذیری‌های لجستیکی و تقویت زنجیره‌های تولید داخل است و در عین حال می‌خواهد منافع انرژی و دفاعی خود را حفظ کند؛ راهی که امکان دارد در کوتاه‌مدت منافع اقتصادی را تأمین کند، اما در میان‌مدت نیاز به مدیریت دقیق دیپلماسی با غرب را افزایش می‌دهد.

پوتین آخرین بار در ۲۰۲۱ (۱۴۰۰ خورشیدی) به هند سفر کرده و مودی نیز سال گذشته به مسکو رفت؛ دیدار اخیر در چارچوب تداوم روابط تاریخی دو کشور و آزمونی برای توازن‌جویی دهلی در صحنه بین‌المللی قرار دارد.