بن بست شکنی در روابط خارجی

به گزارش مجله خبری نگار/ایران: توافق روز جمعه ایران و عربستان برای از سرگیری مجدد روابط دیپلماتیک دو کشور با وجود گذشت چند روز همچنان از پر واکنش‌ترین خبر‌های جهان محسوب می‌شود. به طوری که تحلیلگران و رسانه‌ها و حتی دولت‌های گوناگون نسبت به ابعاد مختلف این تحول مهم در منطقه ابراز نظر می‌کنند. علاوه بر استقبال گرم در روز گذشته توسط کره جنوبی و روسیه، مقامات ایران و عربستان از دیدار قریب الوقوع وزرای امور خارجه دو کشور خبر داده‌اند.

سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان روز گذشته در جریان نشست خبری خود گفت: وزارت خارجه ایران و عربستان در حال فراهم کردن مقدمات تماس و دیدار دو وزیر خارجه ایران و عربستان هستند و ما امیدوار هستیم با همین حسن نیتی که وجود دارد، این دیدار در آینده بسیار نزدیک شکل بگیرد و روند اجرای توافق به‌سرعت انجام شود. ناصر کنعانی تأکید کرد: مانعی برای دیدار دو وزیر خارجه در دو کشور وجود ندارد و در کانال‌های دیپلماتیک این هماهنگی‌ها صورت خواهد گرفت.

فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه عربستان سعودی نیز این مسأله را تأیید کرد و خبر داد که به‌زودی با حسین امیرعبداللهیان همتای ایرانی خود دیدار و گفتگو خواهد کرد. وی در گفتگو با الشرق‌الاوسط درباره انگیزه ریاض از توافق با ایران گفت که اصل در روابط بین‌الملل وجود روابط دیپلماتیک میان کشورهاست و این اصل زمانی که مربوط به دو کشور همسایه به وسعت عربستان و ایران باشد، قوی‌تر می‌شود، زیرا این دو کشور روابط دینی، فرهنگی، تاریخی و تمدنی مشترک با هم دارند. به گزارش ایسنا، بن‌فرحان گفت که رسیدن به این توافق که منجر به احیای روابط سیاسی می‌شود به معنای حل تمام مسائل مورد اختلاف نیست بلکه دلیلی برای تمایل مشترک دو طرف برای حل اختلافات از طریق گفت‌و‌گوها، راه‌های مسالمت‌آمیز و ابزار‌های دیپلماتیک است.

ابراز امیدواری عربستان به صفحه جدید روابط دو کشور

وزیر خارجه عربستان گفت: امیدواریم صفحه جدیدی از روابط را با ایران ایجاد و همکاری‌هایمان را تقویت کنیم، زیرا این مسأله نتایج مثبتی در راستای تحقق ثبات و امنیت و شکوفایی برای دو کشور و تمام منطقه دارد. فیصل بن‌فرحان درباره پایبندی ایران به بند‌های توافق و عدم دخالت در امور داخلی دیگر کشور‌ها خاطرنشان کرد: از مهم‌ترین مقتضیات ایجاد صفحه جدید از روابط با تهران، پایبندی به توافق دوطرفه و بیانیه سه‌جانبه تهران، ریاض و پکن است. بی‌شک منافع دو کشور و همچنین منطقه در همکاری و هماهنگی مشترک و تمرکز بر مسأله توسعه به جای سلطه‌گری است و این امر منجر به ایجاد امنیت و ثبات و شکوفایی و تحقق آرزوی ملت‌های ما می‌شود.

گمانه‌زنی در خصوص جزئیات توافق ایران و عربستان

با آنکه دو طرف مذاکرات تاکنون از اعلام جزئیات توافق صورت گرفته در پکن دوری کرده‌اند رسانه‌ها به گمانه‌زنی و انتشار اخبار غیررسمی در این خصوص مبادرت داشته‌اند. وال‌استریت‌ژورنال در خبری نوشت که چین در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری نشستی میان سران کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس با ایران در چین است. در نشست سران کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس با شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین، که دسامبر گذشته در ریاض برگزار شد، رئیس‌جمهور چین ایده بی‌سابقه‌ای را مطرح می‌کند.

او پیشنهاد داد که نشست سطح بالایی میان سران کشور‌های حاشیه خلیج فارس و مقامات ایران در سال ۲۰۲۳ در پکن برگزار شود. این رسانه مدعی شد منابع مطلع به وال‌استریت‌ژورنال اطلاع داده‌اند که نشست کشور‌های ششگانه شورای همکاری خلیج فارس و ایران برای سال‌جاری میلادی برنامه‌ریزی شده است. همچنین نشریه وال استریت ژورنال در این گزارش نوشت که عربستان در توافق با ایران متعهد شده تا رفتار شبکه تروریستی «ایران‌اینترنشنال» را که توسط تجار سعودی اداره می‌شود، مهار کند.

برخی منتقدین دولت سیزدهم و نیرو‌های رسانه‌ای وابسته به دولت گذشته مدعی شدند که وال استریت ژورنال در گزارش خود گفته است ایران نیز ملزم به پرداخت غرامت به عربستان به‌دلیل حمله صورت گرفته به سفارت این کشور در تهران و همچنین خسارت‌های شرکت آرامکو شده است. بررسی‌های خبرنگار «ایران» نشان می‌دهد که چنین ادعایی در گزارش وال استریت ژورنال وجود ندارد و تنها اتهامی کذب و غیرواقعی است که تلاش دارد دستاورد‌های به‌دست آمده ناشی از دیپلماسی فعال دولت سیزدهم را تخریب نماید.

صف کشور‌ها برای ارتباط با ایران

به نظر می‌رسد دیپلماسی همسایگی دولت سیزدهم به فصل میوه چینی خود نزدیک شده است و قفل روابط ایران با کشور‌های دیگر نیز در حال باز شدن است. در ماه‌های اخیر امارات متحده عربی و کویت سفارت‌های خود را در تهران فعال کرده‌اند و پس از عربستان سعودی، کشور‌های دیگر نیز به استقبال افزایش همکاری‌های خود با تهران رفته‌اند.

در جریان دیدار روز گذشته علی باقری معاون سیاسی وزارت امور خارجه با قائم مقام وزارت خارجه کویت در تهران، منصور عباد العتیبی با تمجید از سیاست همسایگی دولت آیت‌الله رئیسی، از توافق صورت گرفته میان ایران و عربستان برای از سرگیری روابط و بازگشایی سفارتخانه‌ها استقبال کرد. معاون سیاسی وزارت امور خارجه نیز در این دیدار با اشاره به روابط خوب دو کشور، خواستار افزایش رایزنی‌ها و مشورت‌های سیاسی و تسریع در اجرای تفاهمات دوجانبه گردید.

روز گذشته وزارت خارجه لیبی نیز اعلام کرد که نجلا منقوش، وزیر خارجه این کشور با محمدرضا رئوف شیبانی، سفیر آکرودیته ایران در لیبی دیدار و رایزنی کرده است. در این دیدار درخصوص تقویت روابط دوجانبه، فعالسازی کمیته مشترک ایران و لیبی و آغاز تمهیداتی برای از سرگیری فعالیت سفارت ایران در طرابلس تبادل نظر شد. نجلا المنقوش در این دیدار از توافق ایران و عربستان برای از سرگیری روابط استقبال کرد و آن را گامی مثبت در راستای ثبات منطقه خواند. سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان نیز با اشاره به این دیدار ابراز امیدواری کرد به‌زودی گشایش سفارتخانه‌های دو کشور رقم بخورد.

همچنین روز گذشته اولین نشست نمایندگان ایران و بحرین پس از قطع روابط دو کشور در ژانویه سال ۲۰۱۶ برگزار شد و هیأت پارلمانی جمهوری اسلامی ایران با رئیس مجلس بحرین دیدار و گفتگو کرد. این دیدار در حالی است که بحرین هفت سال قبل و بیست و چهار ساعت پس از اقدام عربستان برای قطع روابط دیپلماتیک از دیپلمات‌های خود خواست تا تهران را ترک کنند و روابط دو کشور به کلی قطع و تیره شد.

جمهوری مالدیو نیز با استقبال از توافق ایران و عربستان سعودی برای ازسرگیری روابط دوجانبه، اعلام کرد که آماده ازسرگیری روابط خود با ایران است. وزارت امور خارجه مالدیو اعلام کرد: با توجه به این تحولات مثبت و خوشایند، دولت مالدیو تصمیم به ازسرگیری روابط با جمهوری مالدیو گرفته است. وزارت امور خارجه مالدیو اردیبهشت سال ۱۳۹۵ (۲۰۱۶ میلادی) با انتشار بیانیه‌ای از تصمیم دولت این کشور برای قطع روابط دیپلماتیک با ایران خبر داده بود. خبرگزاری آسوشیتدپرس در آن زمان گزارش داده بود که این تصمیم مالدیو که دارای جمعیتی ۳۴۱ هزار نفری است، از نزدیکی سیاست‌های این کشور به عربستان حکایت دارد. پیش از این ریاض با افتتاح سفارت در مالدیو، مبالغی را به‌عنوان کمک مالی در اختیار دولت این کشور قرار داد و ضمناً مذاکراتی را به منظور سرمایه‌گذاری آغاز کرده بود.

گفتنی است روز گذشته سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان با اشاره به گشایش‌های ناشی از پیگیری سیاست همسایگی ایران در خصوص بهبود روابط با امان گفت: رابطه سیاسی ما با اردن برقرار است و تماس‌ها و گفتگو‌هایی که در سطوح مختلف قبلاً برگزار شده به اراده سیاسی دو کشور برمی گردد؛ ما به‌عنوان جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر رویکرد اصولی که سیاست اساسی جمهوری اسلامی ایران به‌ویژه در دولت تقویت مناسبات با همسایگان مرزی و منطقه‌ای است حتماً برای توسعه روابط با اردن آمادگی داریم و باید روند آتی را دنبال کنیم.

«ایران» میهمان ویژه نشست سران عرب در ریاض

در پی توافق ایران و عربستان برای ازسرگیری روابط میان دو کشور، منابع خبری اعلام کردند که عربستان قصد دارد از ایران دعوت کند تا به عنوان میهمان در نشست آتی سران عرب حضور داشته باشد. به گزارش ایسنا، برخی منابع مطلع در گفتگو با رأی الیوم اعلام کردند که عربستان سخت در تلاش است تا نشست آتی سران کشور‌های عربی را که قرار است در این کشور برگزار شود با موفقیت برگزار کند. این منابع می‌گویند که فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان در این راستا سفر‌هایی به کشور‌های منطقه خواهد داشت تا تمام کشور‌های عربی از جمله سوریه در نشست عربستان مشارکت داشته باشند.

منابع رأی الیوم می‌گویند که عربستان تلاش می‌کند از ایران و ترکیه دعوت کند تا به عنوان مهمان در نشست سران عرب مشارکت کنند. بر اساس این گزارش، نشست ریاض قبل از نشست ایران و کشور‌های عربی خلیج فارس در پکن برگزار می‌شود و این نشست به مثابه مقدمه‌ای برای یک توافق ایرانی- عربی خواهد بود.