خطر به جان قوچ اوریال افتاد

به گزارش مجله خبری نگار خراسان جنوبی با همه کویر‌های زیبایش، آسمان پرستاره‌اش و طبیعت بکر و دست نخورده‌اش زاویه‌ای دیگر نیز از زیبایی طبیعی دارد و آن حضور گونه‌های کم نظیر و بی نظیر حتی در جهان است.

در حال حاضر بسیاری از گونه‌های مختلف جانوری یا مهره داران ایران در معرض تهدید قرار دارد، تخریب و تکه تکه شدن زیستگاه‌های اصلی این جانوران و شکار و صید بی رویه آن‌ها و خشکسالی‌های متوالی در کشور از جمله عوامل اصلی تهدید آن به شمار می‌رود.

برای حفاظت از این ذخایر ژنتیکی کشور باید همت گماشت و مهم‌ترین امر در این کار دیده شدن ظرفیت بومی مردم محل در محافظت از گونه‌های حیات وحش و همچنین جلوگیری از زنده گیری و قاچاق است.

مناطقی بکر و دست نخورده برای مشتاقان طبیعت

اسدالله حاتمی، سرپرست اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی با اشاره به تنوع شگفت انگیز حیات وحش در استان خراسان جنوبی اظهار کرد: اداره کل حفاظت محیط زیست استان توانسته ۲ میلیون و ۳۱۷ هزار و ۵۴۸ هکتار معادل ۱۲.۵ درصد از اراضی مستعد استان را در قالب مناطق حفاظت شده، پناهگاه‌های حیات وحش در استان حفاظت و حراست کند.

وی افزود: در استان چهار منطقه حفاظت شده شاسکوه واقع در شهرستان‌های قاین و زیرکوه، درمیان و سربیشه، مظفری واقع در شهرستان‌های فردوس و بشرویه و آرک و گرنگ واقع در شهرستان خوسف، سه پناه‌گاه حیات وحش تالاب کجی نمکزار واقع در شهرستان نهبندان، رباط شور واقع در شهرستان‌های فردوس و بشرویه و پناهگاه حیات وحش نایبندان واقع در شهرستان طبس وجود دارد که بر اساس وضعیت توپوگرافیک و تشکیلات زمین شناسی منجر به پیدایش تنوع بیولوژیک بی نظیر و متنوعی در استان شده است.

وی بیان کرد: بیش از ۱۰۰۰ گونه گیاهی و بالغ بر ۳۰۰ گونه جانوری شامل ۵۰ گونه پستاندار، نزدیک به ۲۰۰ گونه پرنده و ۵۰ گونه از خزنده در زیستگاه‌های استان وجود دارد.

حاتمی با اشاره به گونه‌های شاخص جانوری در استان تصریح کرد: از جمله گونه‌های شاخص استان می‌توان به یوزپلنگ ایرانی، پلنگ، آهو، قوچ و میش، کل و بز، جبیر، انواع گربه سانان کوچک، روباه شنی، هوبره، زاغ بور، انواع پرندگان شکاری و انواع خزندگان اشاره کرد.

وی افزود: منطقه حفاظت شده سربیشه و درمیان با وسعت ۸۰ هزار هکتار در فاصله ۶۸ کیلومتری شهرستان بیرجند و در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال شهرستان سربیشه قرار دارد.

حاتمی ادامه داد: حیات وحش منطقه حفاظت شده سربیشه و درمیان شامل پستانداران مختلف از جمله قوچ و میش، گربه پالاس، گرگ، روباه، شغال، کفتار، خرگوش، تشی و انواع موش و پرندگان مختلفی از جمله کبک، تیهو، کبوتر چاهی، قمری، عقاب دشتی، عقاب طلایی، دلیجه، هما و کرکس است؛ در این منطقه آهو نیز وجود دارد، ولی با جمعیت پراکنده، بسیار اندک و در آستانه انقراض.

وی با بیان اینکه جانور شاخص آن قوچ اوریال است، ادامه داد: این روز‌ها فصل زاد و ولد بزرگترین گونه قوچ ایران در منطقه حفاظت شده درمیان _سربیشه است و گشت‌های بازرسی محیط زیست بیش از همه مواظب هستند که بره‌های تازه متولد شده از مادران خود جدا نشوند، اما همه ساله زنده گیری بره‌های تازه متولد شده در این منطقه به یک تهدید جدی برای این گونه شاخص جانوری تبدیل شده است.

مطالعات ژنتیک و روز‌هایی بهتر در انتظار گونه‌ها

سرپرست اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی بیان کرد: با زاد و ولد‌های امسال پیش‌بینی می‌شود حدود ۲۰ درصد بر جمعیت قوچ و میش‌های اوریال منطقه افزوده شود؛ قوچ اوریال منطقه حفاظت شده درمیان کمی متفاوت از قوچ اوریال سایر مناطق کشور است که این موضوع جذابیتی برای گردشگران، کارشناسان محیط زیست و حتی شکارچیان حرفه‌ای ایجاد کرده است.

وی با بیان اینکه وجود این حیوان در درمیان باعث شده تا مطالعه و تحقیقات ویژه‌ای برای خاص بودن این گونه جانوری نسبت به گونه‌های دیگر در کشور در دستور کار قرار گیرد، گفت: قوچ اوریال هیبرید درمیان در جهان کم‌نظیر است و این گونه جانوری حاصل جفت‌گیری قوچ اوریال افغانستان با قوچ اوریال بومی منطقه است.

وی تصریح کرد: با انجام مطالعات ژنتیکی تفاوت نژاد مشخص می‌شود، هرچند قوچ اوریال منطقه درمیان در مجموع تفاوت‌هایی با قوچ اوریال سایر مناطق کشور دارد.

حاتمی با بیان اینکه بر اثر تداوم خشکسالی حدود ۴۰ درصد چشمه‌های حیات وحش نهبندان خشک شده و حجم آبدهی سایر چشمه‌ها نیز کاهش یافته است، تصریح کرد: چشمه‌های حیات وحش با تلاش همکاران محیط زیست لایروبی می‌شود و همچنین آبرسانی سیار به آبشخور‌ها و حوض انبار‌ها افزایش پیدا کرده، اما با این وجود باز هم حجم آبدهی افزایش زیادی نداشته است.

وی تصریح کرد: کمبود علوفه در زیستگاه‌ها که ناشی از خشکسالی است، قوه بدنی حیات وحش را کم و آن‌ها را لاغر کرده است که این امر قدرت زادآوری را از آنان می‌گیرد؛ به گونه‌ای که امسال در نهبندان پرندگانی، چون کبک و تیهو زادآوری نداشته‌اند.

وی یادآور شد: اگرچه فعالیت‌هایی برای جلوگیری از تخریب تنوع زیستی و احیای منابع طبیعی آسیب دیده صورت گرفته است و همچنین در سال‌های اخیر شاهد نگرش مثبت مردم استان نسبت به رعایت حقوق حیوانات هستیم، اما متاسفانه عوامل مختلفی مانند وقوع خشکسالی‌های طولانی و مکرر در کنار بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آب، خاک و پوشش گیاهی، زوال تنوع زیستی را شدت بخشیده است.