رأی دادگاه فلوریدا درباره پرویز ثابتی؛ چرا موضع رضا پهلوی درباره ساواک دوباره خبرساز شد؟

به گزارش مجله خبری نگار، رأی اخیر دادگاه فلوریدا علیه پرویز ثابتی ـ یکی از مقامات بلندپایه ساواک ـ و بازشدن مسیر رسیدگی به اتهامات شکنجه در دوران پهلوی، بار دیگر موضع‌گیری چند ماه پیش رضا پهلوی علیه ساواک را به موضوعی قابل تأمل تبدیل کرده است.

اخیراً خبری درباره رأی دادگاه فلوریدا در پرونده شکایت از پرویز ثابتی منتشر شده که مرود توجه برخی ایرانیان خارج کشور قرار گرفته است؛ موضوعی که توسط رسانه‌های فارسی‌زبان خارجی مانند اینترنشنال، ایندیپندنت فارسی و منوتو که همچنان در شبکه‌های اجتماعی فعالیت می‌کند، با بایکوت و سکوت خبری مواجه شد.

ماجرای دادگاه پرویز ثابتی در فلوریدا چیست؟

ماجرا از آنجا آغاز شد که سه ایرانی، حدود یک سال پیش، به اتهام شکنجه در دوران پهلوی از پرویز ثابتی، رئیس اداره سوم ساواک، شکایت کردند. وکلای ثابتی با استناد به قانون مرور زمان و گذشت بیش از ۵۰ سال از وقایع مورد ادعا، خواستار توقف رسیدگی و مختومه شدن پرونده شدند.

در مقابل، شاکیان استدلال کردند که به دلیل پنهان بودن محل زندگی ثابتی، امکان طرح شکایت را نداشته‌اند. آنها همچنین به این نکته اشاره کردند که ثابتی تا سال ۱۴۰۱ و انتشار تصویری از او در یک تجمع توسط دخترش، پس از چند دهه به‌ندرت در انظار عمومی ظاهر شده بود.

گفتنی است که سال گذشته، روزنامه گاردین طی گزارشی افشا کرده بود: «خانواده ثابتی، طبق اسناد فاش شده وزارت خارجه قادر بودند مبلغ قابل توجهی پول از ایران [به آمریکا]منتقل کنند که یک منبع آن را بیش از ۲۰ میلیون دلار اعلام کرده؛ پس از ورود به آمریکا نام‌های خود را به شکل غربی یعنی «پیتر» و «نانسی» تغییر دادند».

اما اکنون دادگاه فلوریدا با رد استدلال پرویز ثابتی درباره مشمول مرور زمان شدن شکایت شکنجه، استدلال شاکیان مبنی‌بر نامعلوم بودن محل زندگی او تا سال ۱۴۰۱ را پذیرفت و راه را برای رسیدگی ماهوی به اتهامات مطرح‌شده علیه رئیس پیشین اداره کل سوم ساواک باز کرد.

این پرونده می‌تواند از نظر رسیدگی قضایی به اتهامات شکنجه در دوران پهلوی و پیامد‌های سیاسی آن برای آینده ایران اهمیت داشته باشد.

گزارش گاردین از دادگاه پرویز ثابتی

در همین زمینه، روزنامه گاردین در گزارشی تازه نوشته که یک قاضی فدرال در فلوریدا درخواست پرویز ثابتی، مقام ارشد پیشین ساواک، برای توقف رسیدگی به شکایت سه زندانی سیاسی سابق ایرانی را رد کرده است.

این سه نفر می‌گویند ثابتی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ در بازداشت و شکنجه مخالفان حکومت پهلوی نقش داشته و بر آزار آنان نظارت کرده است.

شاکیان با استناد به قانون حمایت از قربانیان شکنجه آمریکا، اتهاماتی از جمله ضرب‌وشتم، شوک الکتریکی، غرق مصنوعی و بیرون کشیدن ناخن زندانیان را مطرح کرده‌اند. ثابتی این اتهامات و هرگونه دخالت شخصی در شکنجه زندانیان را رد کرده و مدعی است همواره مخالف شکنجه بوده است.

به نوشته گاردین، اختلاف اصلی در مرحله کنونی پرونده بر سر این است که آیا با توجه به مهلت قانونی، امکان رسیدگی به شکایت وجود دارد یا خیر. شاکیان می‌گویند ثابتی سال‌ها هویت و محل زندگی خود را از انظار عمومی پنهان کرده بود و تنها در سال ۲۰۲۳ توانستند او را در فلوریدا شناسایی کنند؛ ادعایی که وکلای ثابتی آن را رد کرده‌اند.

خوشحالی ایرانیان خارج کشور از رأی دادگاه

در این میان، برخی ایرانیان خارج کشور نیز به این رأی دادگاه فلوریدا درباره پرویز ثابتی واکنش نشان داده و ابراز خوشحالی کرده‌اند؛ به‌طوری که برخی اکانت‌ها در شبکه اجتماعی اکس، به‌خاطر این موضوع به دیگر ایرانیان و کسانی که طرفدار حقوق‌بشر هستند، تبریک گفته‌اند.

یک کاربر نوشته: «تبریک به همه آزادیخواهان، مدافعان حقوق بشروهمه ایرانیان. پرویز ثابتی، سرشکنجه‌گر ساواکِ شاه، به جرم جنایت علیه بشریت در آمریکا محاکمه خواهد شد. دادگاه درخواست وکلای پرویز ثابتی برای ابطال شکایت علیه وی به دلیل مرور زمان را رد کرد و با درخواست ۳ شاکی موافقت کرد».

کامبیز غفوری، فعال اپوزیسون نیز با کنایه نوشته است: «من هم به سهم خودم از سرکار خانم دکتر پردیس ثابتی بابت انتشار آن عکس مهم که جای پرویز ثابتی را پس از دهه‌ها مشخص کرد، سپاسگزارم. همچنین باید مراتب قدردانی ویژه‌ام را به تلویزیون منوتو تقدیم کنم که موضوع ثابتی را دوباره در سطح وسیع طرح کرد و تلاشش برای سفیدشویی باعث شد تا شاکیان به این نتیجه برسند که به‌رغم مصائب شکایت، باید رنج آن را به خاطر تاریخ و انسانیت به جان بخرند».

افراد دیگری نیز به این موضوع واکنش نشان داده‌اند و به آن‌پرداخته‌اند؛ اما در این میان، یادآوری یک نکته و یکی از اقدامات رضا پهلوی در چند ماه گذشته بسیار قابل تأمل است.

حالا مشخص شد چرا رضا پهلوی علیه ساواک موضع گرفت

چندماه پیش بود که گروهی از طرفداران رضا پهلوی در آلمان آلمان ـ با لباس‌هایی که نشان ساواک بر آن نقش بسته بود ـ یک راهپیمایی در شهر رگنسبورگ در ایالت بایرن به راه انداختند؛ اقدامی جنجالی که با واکنش‌های زیادی در آن مقطع مواجه شده بود.

چند وقت بعد، رضا پهلوی در یک پیام ویدئویی علیه این راهپیمایی و حتی علیه ساواک موضع‌گیری کرد. پهلوی ادعا کرده بود که نمی‌داند راه‌اندازی پیاده‌روی‌ها و تجمع‌هایی که با لباس‌های سیاه یا لباس‌هایی با نشان ساواک برگزار می‌شوند از کجا و چگونه برنامه‌ریزی می‌شوند و به عبارتی از این اقدامات برائت می‌کند.

او حتی پا را فراتر گذاشت و این هوادارانِ ساواکی را «دسته‌جات افراطی» خواند. عجیب‌تر آنکه، مسئولیت برگزاری این راهپیمایی را نیز به جمهوری اسلامی نسبت داد! به بیان ساده، رضا پهلوی ترجیح داد مسئولیت رفتار طرفداران ساواکی خود را نپذیرد و با موضع‌گیری لفظی، فاصله‌اش را از ساواک نشان دهد.

این اظهارات رضا پهلوی، درست پس از مطرح‌شدن تنظیم شکایت و شکل‌گیری کارزار‌هایی از سوی برخی ایرانیان مقیم آلمان برای ممنوعیت نمایش نشان ساواک در تجمعات خیابانی بیان شد؛ موضع‌گیری‌ای که به نظر می‌رسد برای پیشگیری از ثبت شکایت علیه رضا پهلوی اتخاذ شده بود.

اکنون پرسشی که مطرح است، این است که آیا ـ با توجه به اینکه نتیجه پرونده پرویز ثابتی در آن مقطع نامعلوم بوده ـ پس از محاکمه پرویز ثابتی به‌عنوان ناقض حقوق بشر و شکنجه‌گر ساواک، حمایت سلطنت‌طلب‌ها از ساواک برای آنها بار حقوقی خواهد داشت؟

درواقع می‌توان گفت که احتمالاً رضا پهلوی صرفا به دلیل فرار از دادگاهی‌شدن به‌خاطر طرفدارانش که با لباس ساواک رژه رفتند نبوده و احتمال می‌داده در جریان محاکمه پرویز ثابتی نیز پایش به دادگاه باز شود؛ بدین ترتیب علیه ساواک موضع گرفته تا بتواند با تکیه بر این موضع‌گیری از اتهام همراهی با ساواکی‌ها در امان باشد.