۷۰ درصد آلودگی هوای تهران و کرج از خودروهاست

به گزارش مجله خبری نگار،،، مظاهر معین‌الدینی، استاد و مدیر گروه محیط‌زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در نشست تخصصی هفته محیط‌زیست با اشاره به اینکه آلودگی هوا یک موضوع کلان و به سلامت افراد در شهر‌ها و موضوعات متعدد مرتبط است، گفت: در این زمینه، شاخصی برای کیفیت هوا وجود دارد که بر اساس اندازه‌گیری ۶ آلاینده معیار محاسبه می‌شود.

وی افزود: این شاخص که در شهر‌هایی مانند تهران و کرج به‌عنوان عامل اصلی تحت تأثیر قرار می‌گیرد، در فصل‌های گرم عمدتاً به دلیل آلاینده‌های ثانویه و در فصل‌های سرد به دلیل ماندگاری هوا، وارونگی دما و ذرات معلق دستخوش تغییر می‌شود. با این حال، آنچه در سطح کشور بیشترین تأثیر را دارد، ذرات معلق است. در این حوزه، منابع مختلفی برای انتشار وجود دارد؛ از جمله ریزگردها.

به گفته معین‌الدینی، طوفان گردوغبار اگر با ۱۰ تن گردوخاک وارد شهر شود، ممکن است حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد آن به دلیل زبری سطح زمین و کاهش سرعت باد در همان‌جا رسوب کند. ممکن است طوفان تنها ۱۰ دقیقه باشد، اما اثر آن تا ماه‌ها باقی بماند تا نخستین بارندگی رخ دهد. اهمیت ریزگرد‌ها و ورود آنها به شهر‌ها ماندگاری ذرات معلق است که می‌توانند مجدداً به حالت تعلیق درآیند.

استاد و مدیر گروه محیط‌زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در پاسخ به این سؤال که چرا مشکل آلودگی هوا حل نمی‌شود؟ توضیح داد: نوع نگاه به حل مسئله می‌تواند تأثیرگذار باشد. آنچه در کشور بیشتر موردتوجه قرار گرفته، رویکرد سخت‌افزاری بوده که شامل محور‌هایی مانند جایگزین کردن خودرو‌های فرسوده و موارد مشابه می‌شود که عمدتاً در حوزه منابع متحرک به آن پرداخته شده است.

وی با اشاره به اینکه در حوزه منابع ساکن نیز، نگاه غالب بر این بوده که کنترل انتشار از صنایع صورت گیرد، اذعان کرد: یک سند جامع که بتوان بر اساس آن برنامه‌ریزی کرد، به نام سند سیاهه انتشار از منابع مختلف برای برخی شهر‌های کشور ایجاد شده که مشخص می‌کند در شهر‌هایی مانند کرج، چه میزان از آلودگی مربوط به منابع متحرک و چه میزان مربوط به منابع ساکن است.

معین‌الدینی اضافه کرد: بر اساس این ارزیابی‌ها، حدود ۷۰ درصد بار آلودگی شهری در شهر‌هایی مانند کرج و تهران به منابع متحرک یعنی خودروها، برمی‌گردد. این منابع متحرک نیز در دو بخش انتشار اگزوزی و غیراگزوزی موردبررسی قرار می‌گیرند. هرچه سازوکار‌های کلان در حوزه آلودگی هوا ضعیف‌تر باشد، صنایع به سمت تولیدی‌تر شدن حرکت می‌کنند که الزاماً پاک‌تر نیست.

استاد و مدیر گروه محیط‌زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران تصریح کرد: در چنین شرایطی، تلاش برای رعایت الزامات محیط‌زیستی بیشتر به‌عنوان یک هزینه دیده می‌شود و در بسیاری موارد در اولویت پایین‌تری قرار می‌گیرد یا کنار گذاشته می‌شود. در شرایط جنگی، ممکن است برخی صنایع به بهانه شرایط ملاحظات محیط‌زیستی را نادیده بگیرند.

وی با اشاره به اینکه نگاه دولت در این زمینه عمدتاً سخت‌افزاری بوده و ابعاد نرم‌افزاری موضوع کمتر موردتوجه قرار گرفته است، اذعان کرد: چقدر شهرداری به این موضوع ورود کرده که بتواند از صاحبان کسب‌وکار‌هایی که ممکن است ایجاد ترافیک کنند، هزینه دریافت و آن را در حوزه‌هایی مانند روان‌سازی معابر یا توسعه حمل‌ونقل عمومی در همان معابر هزینه کند؟ در عمل اتفاق مؤثری نیفتاده است.

معین‌الدینی ادامه داد: بحث برنامه‌های حوزه مدیریت کیفیت هوا در بخش سخت‌افزاری، هزینه‌های بالایی داشته است، اما در حوزه برنامه‌های نرم‌افزاری، برای شهر کرج، در برنامه تدوین‌شده بالغ بر ۱۵۰ برنامه پیش‌بینی شده که ویژگی آنها کم‌هزینه بودن و تکیه بر کمک‌های دولتی و جلب مشارکت مردمی است. پیشنهاد شده که در آینده این برنامه‌ها در کرج عملیاتی شوند.

استاد و مدیر گروه محیط‌زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران اظهار کرد: ما در البرز از نظر محیط‌زیستی، آنچه داریم هم‌جواری با شهر تهران و بارگذاری جمعیت بالاست. به دلیل جاذبه‌ها و مسائل اقتصادی، البرز به‌نوعی به محل سرریز جمعیت از استان‌هایی تبدیل شده که با محدودیت‌های کاری مواجه هستند و بارگذاری بیش از حد فعالیت‌ها و کاربری‌ها صورت گرفته است.

وی عنوان کرد: همچنین با مهاجرت نیز سروکار داریم که این موضوع ابعاد فرهنگی پیدا می‌کند و در کنار آن، ترافیک ایجاد شده و مسائل آب، خاک و سایر موارد نیز مطرح می‌شود که بخشی از آنها محیط‌زیستی است. بارگذاری جمعیت و توسعه صنعتی می‌تواند اثرات زیادی داشته باشد و خروجی آن به معضلاتی مانند پسماند، فاضلاب، کمبود آب و موارد مشابه منجر شود.