با لباس‌هایمان حرف بزنیم

به گزارش مجله خبری نگار، ابعاد حضور تیم ملی در جام جهانی فراتر از فوتبال و دودوتا چهارتای آن است؛ با توجه به تحولات منطقه، سفر به آمریکا در کنار محدودیت‌های جدی و تهدید‌هایی که دارد، می‌تواند فرصت‌های مهمی هم در پی داشته باشد. ما فقط با یک تورنمنت بزرگ ورزشی روبه‌رو نیستیم که یک‌ماه دور هم فوتبال بازی کنیم و برگردیم، با سیاست‌های ترامپ و ائتلاف جریان‌های رادیکال ضدایرانی، تیم ملی از همین حالا باید برای رویارویی با گروه‌هایی آماده شود که از هیچ کاری برای تسلیحاتی‌سازیِ استادیوم‌ها دریغ نمی‌کنند. در چنین مختصاتی، برای همه روز‌هایی که در «سیاتل» و «لس‌آنجلس» هستیم، باید ایده داشت.

جدا از تأمین امنیت تیم ملی در آمریکا که نیازمند تضمین فیفاست و لازم است که به‌سرعت پیگیری شود، فدراسیون فوتبال نباید دست‌روی‌دست بگذارد و صرفا مقابله با عملیات روانی را به احترام نظامی ملی‌پوشان حین پخش سرود ملی تقلیل دهد. البته که این اقدام هم بسیار مهم است، اما برای تاثیر بیشتر با استفاده درست از نمادسازی، باید هویت ملی را تقویت کرد؛ در این بین، با توجه به جغرافیای برگزاری این رقابت‌ها، طراحی لباس تیم ملی اهمیت ویژه‌تری پیدا می‌کند. البته که فیفا هم قید و شرط‌های متعددی درباره استفاده از نماد‌های سیاسی و مذهبی دارد و شاید با این رویکرد دایره انتخاب‎‌های ما محدودتر شود، اما در این فرصت کوتاه پیشِ رو و تا زمان رونمایی از طرح نهایی، باید بیشتر به آن فکر کرد.

پس از درگیری اوکراین با روسیه، فدراسیون فوتبال این کشور از پیراهنی رونمایی کرد که بر روی سینه آن نقشه جغرافیایی کامل اوکراین -شامل شبه‌جزیره کریمه و مناطق شرقی دونباس که در اشغال روسیه بود- نقش بسته بود. پشت این پیراهن هم با شعار «شکوه اوکراین» تزئین شد تا عملا پاسخ روسیه را با لباس فوتبال داده باشند. البته استاندارد‌های دوگانه فیفا احتمالا اجازه چنین اقدامی را به فوتبال ایران نمی‌دهد، اما قطعا راهکار‌هایی برای استفاده از نماد در لباس تیم ملی وجود دارد.

ما در دو جام جهانی با نماد یوزپلنگ ایرانی، خطر انقراض این گونه ارزشمند جانوری را به جهان یادآوری کردیم. حالا هم با بهره‌گیری از آثار تاریخی و نشانه‌های متنوع فرهنگ و تمدن کهن ایرانی می‌توانیم به ترامپ بگوییم «تمدن ما نابود نمی‌شود». غم بزرگ کودکان میناب یا رنجی که دریابانان ناو دنا کشیدند هم می‌تواند سوژه‌های مهمی برای نمادسازی باشد. مثلا برای پیراهن دوم از رنگ‌هایی استفاده کنیم که یادآور کوله‌هاپشتی‌های فرشته‌های میناب باشد یا با به‌کارگیری عدد «۱۶۸» روی بازو یا پشت پیراهن‌های تیم‌ملی که به هر شکلی در روزهـای حـساس کنـونی نـماد اراده مقاومت و هویت اصیل ایرانی است، مظلومیت آنان را مخابره کنیم. البته که این طرح‌ها در کنار خلاقیت، ظرافت هم می‌خواهد تا بهانه‎‌ای دست فیفا برای ردکردن آن ندهد.

به‌هرحال، جام جهانی پیشِ‌رو یکی از مهم‌ترین چالش‌های تاریخ تیم‌ملی است؛ آزمونی که احتمال دارد فراتر از زمین فوتبال، در حاشیه‌های سیاسی و رسانه‌ای هم خود را نشان دهد. برای همین، فدراسیون فوتبال باید از حالا برای چنین موقعیتی برنامه داشته باشد و مقابله با عملیات روانی جریان‌های ضدایرانی را به اقدامات نمادین محدود نکند. در این بین، طراحی پیراهن تیم ملی می‌تواند فقط بخشی از این مسیر دشوار باشد.

منبع: فرهیختگان-محمدرضا ولی‌زاده