فهرست آرزوهایتان طولانی است اما قدمی برنمی‌دارید؟ مشکل کجاست؟

به گزارش مجله خبری نگار، شبکه خبری الجزیره در گزارشی بلند به سیر تاریخی تغییر موضع دهلی‌نو نسبت به مساله فلسطین و حقوق فلسطینی‌ها پرداخت و با اشاره به تناقض میان همبستگی مردمی هند با غزه و همکاری نظامی رو به رشد میان دهلی نو و تل‌آویو، محموله‌های نظامی مرموزی که از بنادر هند به اراضی اشغالی ارسال شدند و تغییرات سیاسی که ۲ طرف را در طول دهه‌ها به هم نزدیک‌تر کرد، نوشت: اکنون هند به بازیگر برجسته‌ای در تامین تجهیزات و مواد لازم برای صنعت نظامی رژیم صهیونیستی تبدیل شده است.

در اول ژوئن ۲۰۲۴ صد‌ها فعال، دانشجو و نماینده اتحادیه در پاسخ به فراخوان کمیته همبستگی با فلسطین، در تظاهراتی در میدان جانتار مانتار در دهلی نو شرکت کردند. تظاهرکنندگان پرچم‌های قرمز را تکان دادند و چفیه‌های فلسطینی به سر داشتند و خواستار آتش‌بس و پایان فروش سلاح به رژیم صهیونیستی شدند و شعار‌های ضد استعماری و ضد امپریالیستی سر دادند. این تظاهرات خشم عمومی را از تصاویر آوارگی و کشتار در غزه ابراز کرد و منعکس کننده ادامه سنت سیاسی دیرینه هند در حمایت از جنبش‌های آزادی‌بخش از جمله مساله فلسطین بود.

اما پنج روز بعد، حادثه‌ای رخ داد که جنبه دیگری از روابط هند و رژیم صهیونیستی را نمایان کرد. هواپیما‌های جنگی این رژیم یک مدرسه متعلق به آژانس آنروا را در اردوگاه پناهندگان «نصیرات» در مرکز غزه بمباران کردند که به گفته این آژانس، حدود ۶۰۰۰ آواره را در خود جای داده بود. این بمباران حداقل ۳۵ شهید برجای گذاشت. ساعاتی بعد فعالان ویدیویی از قطعه‌ای از موشک مورد استفاده در حمله در میان آوار را منتشر کردند که روی آن نوشته شده بود «ساخت هند». انتشار این ویدیو سوالاتی را در مورد نقش دهلی‌نو در جنگ و صادرات نظامی آن به اراضی اشغالی مطرح کرد.

قبل از حادثه نصیرات، محموله‌های نظامی میان هند و رژیم صهیونیستی در حال جابه‌جایی بودند، اما جزئیات آن در آن زمان برای عموم ناشناخته ماند. نمونه بارز آن کشتی باری «بورکام» است که در تاریخ ۲ آوریل ۲۰۲۴ از بندر چنای هند حرکت کرد و طبق اسنادی که بعدا توسط الجزیره منتشر شد، مقادیری تجهیزات و مواد نظامی از جمله موتور‌های موشک، موشک‌های دارای کلاهک انفجاری، مواد منفجره و مهمات را حمل می‌کرد. مقصد کشتی، همانطور که در اسناد ذکر شده است، بندر اشدود در اراضی اشغالی بود.

جزئیات این سفر تا ۲۶ ژوئن، حدود ۲۰ روز پس از بمب‌گذاری مدرسه نصیرات، منتشر نشده بود. اسناد حمل‌ونقل شامل بندی بود که به کارمندان و واسطه‌ها دستور می‌داد نام IMI Systems یا نام اسرائیل را ذکر نکنند. IMI Systems کاملاً متعلق به Elbit Systems است که آن را در سال ۲۰۱۸ از رژیم صهیونیستی خریداری کرد. اپراتور کشتی، حمل محموله به اراضی اشغالی را انکار کرد و دولت‌های چک و اسلوونی اظهار کردند که مقصد این محموله جمهوری چک بوده است. همچنین کشتی مسیر خود را تغییر داد و پس از لغو توقف برنامه‌ریزی شده در بندر «کارتاگنا» اسپانیا در ماه مه، به سمت بندر کوپر در اسلوونی ادامه داد.

همچنین یک فروند کشتی دانمارکی به نام «ماریان دانیکا» که از چنای با حمل ۲۷ تن مواد منفجره به مقصد بندر حیفا حرکت کرد، قرار بود این کشتی در کارتاگنا توقف کند، اما اسپانیا تحت فشار افکار عمومی از موافقت با پهلوگیری آن در ۱۶ مه ۲۰۲۴ خودداری کرد.

این حوادث نشان می‌دهند که انتقال تجهیزات نظامی به اراضی اشغالی یک مورد نبوده بلکه بخشی از یک مسیر کشتیرانی گسترده‌تر بوده که در تلاش برای پنهان کردن یا مبهم کردن برخی جزئیات به دلیل اعتراضات و فشار‌های عمومی و سیاسی در کشور‌های اروپایی، مخفی شده است.

اگرچه وجود ارتباط مستقیمی میان ویدیوی آن قطعه موشک و هند اثبات نشد و نوشته روی آن قطعه مدرک مستقلی نیست، اما به نمادی از تضاد میان بخشی از جامعه هندی طرفدار فلسطین و سیاست رسمی هند که به سمت همکاری نزدیک با رژیم صهیونیستی توسعه یافته، تبدیل شده است، این همکاری به طور ناگهانی ایجاد نشده بلکه ناشی از تغییر تدریجی در محاسبات سیاسی هند در طول دهه‌ها بوده است که از به رسمیت شناختن رسمی محدود به روابط بازتر و مشارکتی‌تر تغییر یافته است.

روابط هند و اسرائیل

موضع هند درباره مساله فلسطین به نوامبر ۱۹۴۷ برمی‌گردد که هند به طرح تقسیم فلسطین توسط مجمع عمومی سازمان ملل رای منفی داد. جواهر لعل نهرو، نخست وزیر هند به خواهرش -ویجایا لاکشمی پاندیت- که ریاست هیئت هندی را بر عهده داشت، دستور داد به این قطعنامه رای منفی بدهد. نهرو در این رابطه گفت، «جنبش صهیونیستی سعی کرده است با پیشنهاد‌های مالی هند را تحت تاثیر قرار دهد و خواهرش به دلیل موضعش تهدید و هشدار دریافت کرده است.»

همچنین هند در ماه مه ۱۹۴۹ با پذیرش عضویت رژیم صهیونیستی در سازمان ملل مخالفت کرد، اما این مخالفت اولیه مانع از آن نشد که هند در ادامه این رژیم را به رسمیت نشناسد.

دهلی‌نو در ۱۷ سپتامبر ۱۹۵۰ به صورت رسمی «دولت اسرائیل» را به رسمیت شناخت، اما بیش از چهار دهه از برقراری روابط کامل دیپلماتیک یا افتتاح سفارت خودداری کرد. در عوض از سال ۱۹۵۳ با حضور و فعالیت یک کنسول اسرائیلی در بمبئی که ماموریت اصلی‌اش، تسهیل مهاجرت یهودیان هند بود، موافقت کرد. این تحول، آغاز واگرایی میان به رسمیت شناختن رسمی محدود و احتیاط سیاسی به عنوان مشخصه این رابطه در مراحل اولیه آن بود.

در سال ۱۹۶۲ با نفوذ نیرو‌های چینی به مرز‌های هند در جنگ هیمالیا، موقعیت دهلی‌نو تغییر کرد و گزینه‌های نظامی آن کاهش یافت، میسر تجاری رژیم صهیونیستی نیز مخفیانه به هند پیشنهاد فروش خمپاره و مسلسل‌های «عوزی» را داد و دیوید بن گوریون، نخست‌وزیر وقت این رژیم در نامه‌ای به نهرو حمایت کامل خود را اعلام کرد، دهلی‌نو با احتیاط بالایی با این پیشنهاد موافقت کرد و از اسرائیل خواست، این تسلیحات با کشتی‌هایی که پرچم اسرائیل ندارند، ارسال شوند، اما پس از مخالفت بن‌گوریون، محموله‌ها با پرچم اسرائیل ارسال شدند.

همین سناریو در سال ۱۹۶۵ در طول جنگ دوم پاکستان نیز تکرار شد، آمریکا و انگلیس ارسال سلاح به کشور‌های درگیر جنگ را متوقف کردند در نتیجه هند به رژیم صهیونیستی روی آورد و مهمات خمپاره‌های سنگین ۱۶۰ میلی‌متری خود را از آن تامین کرد.

هند برای دهه‌ها، همکاری پنهانی خود با رژیم صهیونیستی را حفظ کرد و در عین حال در ظاهر با مردم فلسطین ابراز همبستگی می‌کرد، هند در سال ۱۹۷۴ اولین کشور غیرعربی بود که سازمان آزادی‌بخش فلسطین را به عنوان تنها نماینده مشروع مردم فلسطین به رسمیت شناخت و در سال ۱۹۸۸ پس از اعلام دولت فلسطین به سرعت آن را به رسمیت شناخت.

اما محاسبات در اوایل دهه ۱۹۹۰ تغییر کرد، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به این معنی بود که هند تأمین‌کننده اصلی سلاح و چتر سیاسی خود را در مجامع بین‌المللی از دست داد و این امر منجر به دنبال کردن گزینه‌های جدیدی شد که اولین مورد آن تعامل آشکار با اسرائیل بود. در ۲۹ ژانویه ۱۹۹۲ دهلی‌نو از برقراری روابط کامل دیپلماتیک با رژیم صهیونیستی خبر داد و این رژیم نیز در تحریم‌های هسته‌ای آمریکا علیه هند، از آن حمایت کرد، این حمایت در سفر سپتامبر ۲۰۰۳ آریل شارون، نخست‌وزیر وقت رژیم صهیونیستی به هند که اولین سفر یک نخست‌وزیر اسرائیلی بود، به اوج خود رسید، در آن زمان، اسرائیل پس از روسیه به دومین تأمین‌کننده بزرگ تسلیحات هند تبدیل شده بود، ۶ ماه پس از این سفر، ۲ طرف قراردادی برای خرید هواپیمای هشدار زودهنگام فالکون و به دنبال آن سیستم دفاع هوایی باراک-۸ امضا کردند.

به این ترتیب روابط هند و رژیم صهیونیستی از یک رویکرد دفاعی عمل‌گرایانه که با دهه‌ها احتیاط دیپلماتیک همراه بود، به همکاری واضح‌تر و قوی‌تر تغییر یافت.

هند از «مشتری» تا «شریک تولید»

در تابستان ۱۹۹۹، پیاده‌نظام هند در ارتفاعات یخ‌زده کارگیل در کشمیر قادر به پاسخگویی به رگبار گلوله‌ها و گلوله‌های توپخانه‌ای که از سوی واحد‌های پاکستانی مستقر در قله‌های بلند بر سرشان می‌بارید، نبود. در آن لحظه، دهلی‌نو چاره‌ای جز روی آوردن به تل‌آویو نداشت.

طبق گزارش وبگاه عبری Ynet، پس از رایزنی وابسته نظامی رژیم صهیونیستی، تیمی از مهندسان آن با جعبه‌هایی از تجهیزات و دستگاه‌های آزمایشی برای تکمیل نصب غلاف‌های هدف‌گیری لایتنینگ روی جنگنده‌های میراژ ۲۰۰۰ در راه هند بودند. این تسلیحات سرانجام خلبانان هندی را قادر ساختند تا بمب‌ها را با دقت بالای لیزری هدایت کنند و به طور قاطع روند نبرد را به نفع پیاده‌نظام هند تغییر دهند و پایه و اساس دوره جدیدی از اتحاد نظامی میان ۲ طرف را بنا نهند.

این افزایش همکاری که هفت سال پس از برقراری روابط دیپلماتیک در سال ۱۹۹۲ رخ داد، از خلأ پدید نیامد، این اوج همکاری‌های نظامی پنهان قبلی بود و جزئیات توافق سال ۱۹۷۱ نحوه عملکرد آن کانال را آشکار می‌کند.

این کانال در اوایل دهه ۱۹۹۰ با برقراری روابط دیپلماتیک عمیق‌تر شد و همکاری را از پنهانی به بازار آشکار تسلیحات تبدیل کرد که هند را به یکی از بزرگترین مشتریان زرادخانه اسرائیل تبدیل کرد، اولین نتایج همکاری مستقیم نظامی در قرارداد سامانه دفاع موشکی دریایی باراک-۱ که در اکتبر ۲۰۰۰ برای خرید هفت سامانه و ۲۰۰ موشک امضا شد، ظاهر شد.

در مارس ۲۰۰۴ پس از آنکه واشنگتن مخالفت خود را پس گرفت و علیرغم اعتراضات پاکستان، قرارداد ۱.۱ میلیارد دلاری برای سه هواپیمای هشدار زودهنگام هوابرد فالکون امضا شد. هند متعاقبا خرید پهپاد‌های شناسایی اسرائیلی را گسترش داد و در نهایت، طبق برآورد‌های مختلف از منابع مختلف، تقریبا ۱۰۸ پهپاد جستجوگر و ۶۸ پهپاد غیرمسلح هرون را در اختیار داشت. سپس نوبت به سامانه دفاع هوایی اسپایدر رسید که قرارداد آن در سال ۲۰۰۸ امضا شد و تحویل آن در سال ۲۰۱۵ آغاز شد.

اما نقطه عطف به سمت توسعه مشترک در ژانویه ۲۰۰۶ رخ داد، سازمان تحقیق و توسعه دفاعی هند (DRDO) و صنایع هوافضای اسرائیل (IAI) قراردادی ۳۵۰ میلیون دلاری برای توسعه سامانه موشکی برد بلند باراک-۸ برای نیروی دریایی هند امضا کردند. این پروژه بعدا به نسخه میان‌برد برای نیروی هوایی گسترش یافت.

در ژانویه ۲۰۱۹، یک موشک از نسخه برد بلند (LRSAM) با موفقیت از ناوشکن هندی HMS Chennai شلیک آزمایشی شد و سری نهایی تولید در فوریه ۲۰۲۱ تحویل داده شد.

هند در کنار این پروژه‌های توسعه موشکی، تولید مشترک خود را نیز توسعه داد که از جمله آنها می‌توان به قرارداد گروه کالیانی و شرکت اسرائیلی رافائل در فوریه ۲۰۱۵ و افتتاح اولین مرکز آن در حیدرآباد در اوت ۲۰۱۷، همکاری گروه آدانی هند و شرکت اسرائیلی البیت سیستمز در نوامبر ۲۰۱۶ و تاسیس کارخانه آن در حیدرآباد در دسامبر ۲۰۱۸ اشاره کرد.

طبق افشاگری وبگاه تخصصی Shepherd Media، در فوریه ۲۰۱۴ پنجمین ماه جنگ غزه، این کارخانه بیش از ۲۰ پهپاد کامل را به ارتش اسرائیل تحویل داد.

سرنخ تمامی این همکاری‌ها یک میلیاردر به نام گوتام آدانی است که یکی از نزدیکترین شرکای تجاری نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند محسوب می‌شود.

در حالی روابط میان هند و رژیم صهیونیستی به تدریج از یک گذار سیاسی ظاهری به یک همکاری نظامی رو به رشد تغییر کرده که همبستگی با فلسطینی‌ها در میان بخش‌هایی از جامعه هند همچنان رایج است، تظاهرات در دهلی‌نو و محموله‌های تسلیحاتی ادعایی یا مورد مناقشه، این اختلاف‌نظر میان افکار عمومی و سیاست رسمی را آشکار می‌کند.