چرا نام یک حدیث پیامبر روی فیلم اکشن هالیوودی قرار گرفته است؟

به گزارش مجله خبری نگار، ماهرشالا علی در فیلم تازه باسم طارق نقش یک آدمکش مسلمان را بازی می‌کند که پس از فقدان همسرش، با مسئولیتی دشوار در قبال فرزندانش روبه‌رو می‌شود. فیلم با ترکیب اکشن، درام خانوادگی و مفاهیم اسلامی، تصویری متفاوت از قهرمانان رایج سینمای جنایی ارائه می‌دهد.

۱- در سینمایی که قهرمانانش اغلب با اسلحه، انتقام و میل به قدرت تعریف می‌شوند، تماشای مردی که میان خشونت حرفه‌ای و تعهدات ایمانی گرفتار آمده، تجربه‌ای متفاوت و تأمل‌برانگیز است.

«Your Mother Your Mother Your Mother» ساخته باسم طارق، با بازی ماهرشالا علی، از همین تضاد جان می‌گیرد؛ روایتی جنایی و پرتحرک که ریشه‌های خود را در مفاهیم اسلامی، اخلاق خانوادگی و مسؤولیت انسانی جست‌و‌جو می‌کند. انتخاب یک شخصیت مسلمان برای مرکز چنین داستانی، به فیلم هویتی متمایز بخشیده و به آن اجازه داده از مسیر‌های آشنای سینمای اکشن فاصله بگیرد.

۲- لطیف، شخصیت اصلی فیلم، مردی است که زندگی‌اش با خشونت گره خورده؛ آدمکشی که مهارتش در گرفتن جان دیگران، با وظیفه دشوار پدری و مراقبت از فرزندانش در تعارض قرار می‌گیرد. در چنین موقعیتی، مسلمان بودن او به یکی از مهم‌ترین مولفه‌های شخصیت‌پردازی تبدیل می‌شود. ایمان، در تصمیم‌ها و رفتار‌های او حضور دارد و بسان قطب‌نمایی اخلاقی، میان گذشته تاریک و آینده نامعلومش فاصله می‌اندازد. طارق با قرار دادن این شخصیت در مرکز داستان، تصویری متفاوت از مرد مسلمان ارائه می‌کند؛ انسانی با تناقض‌ها، ضعف‌ها، خطا‌ها و آرزو‌هایی که برای رهایی از گذشته و رسیدن به آرامش دست‌وپا می‌زند.

۳- عنوان فیلم نیز برگرفته از حدیث مشهور پیامبر اسلام (ص) درباره جایگاه مادر است؛ آنجایی که ایشان در پاسخ به پرسش درباره شایسته‌ترین فرد برای برخورداری از نیکی و حسن معاشرت، ۳ بار واژه مادر و سپس پدر را تکرار می‌کنند. تکرار سه‌باره واژه مادر، در نسبت با فقدان او در زندگی خانواده لطیف، معنایی عاطفی و اخلاقی می‌یابد. مادر در این جهان غایب است، اما جای خالی‌اش از هر حضور دیگری پررنگ‌تر به چشم می‌آید؛ غیبتی که فرزندان را با فقدان، پدر را با مسؤولیت و خانواده را با ضرورت دوباره ساختن پیوند‌های از دست رفته روبه‌رو می‌کند.

۴- اهمیت این ارجاع در آن است که فیلم برای طرح مسائل خانوادگی و اخلاقی خود، به یک پشتوانه دینی تکیه می‌کند. اسلام در جهان داستانی طارق به نشانه‌ای تزئینی یا وسیله‌ای برای معرفی پیشینه قهرمان تقلیل نمی‌یابد؛ آموزه‌های آن در تار و پود روایت نفوذ می‌کند و نسبت شخصیت‌ها را با بخشایش، مهربانی، پدرانگی و مسؤولیت تغییر می‌دهد. در نتیجه، مخاطب با قهرمانی مواجه می‌شود که در کنار مهارت مرگ‌آفرینی، باید معنای زندگی و پاسداری از عزیزانش را نیز دوباره بیاموزد.

۵- ماهرشالا علی در جان بخشیدن به این تناقض موفق ظاهر می‌شود. بازی کنترل‌شده و فیزیکی او، سکوت‌های سنگین و نگاه‌های پرفشارش، رنج مردی را آشکار می‌کند که میان آنچه بوده و آنچه باید باشد، گرفتار مانده است. باسم طارق نیز با تلفیق صحنه‌های مبارزه، درام خانوادگی و لحظات تأمل‌برانگیز، ضرباهنگی می‌سازد که اجازه نمی‌دهد وجه انسانی داستان زیر سایه خشونت گم شود. فیلمبرداری و ترکیب‌بندی‌های متأثر از شمایل‌نگاری مذهبی نیز به این جهان بصری، حال‌وهوایی ویژه می‌بخشد.

۶- فیلم در نهایت روایتی درباره دشواری بازگشت، سنگینی گناه و امکان بخشایش است و از دل یک داستان جنایی به مفاهیمی می‌رسد که در اسلام جایگاهی بنیادین دارند؛ از حرمت مادر و منزلت خانواده تا مسؤولیت انسان در قبال جان و زندگی دیگران. جذابیت اثر نیز در همین پیوند شکل می‌گیرد: قهرمانی که می‌تواند در میدان مبارزه پیروز شود، اما برای پیروزی بر خویشتن به چیزی فراتر از زور بازو و مهارت در استفاده از سلاح نیاز دارد. طارق با چنین انتخابی، به اکشن، وجهی انسانی و به درامی خانوادگی، ریشه‌ای معنوی می‌بخشد؛ روایتی که در پس هیاهوی گلوله‌ها، از صدای آرام وجدان و حرمت مادر سخن می‌گوید.

منبع: وطن‌امروز-بنیا ابراهیم‌نژاد