پزشکان علل ناراحتی پا در شب را توضیح دادند

به گزارش مجله خبری نگار، سندرم پای بی‌قرار می‌تواند سال‌ها مورد توجه قرار نگیرد، زیرا بسیاری از افراد ناراحتی در اندام‌های خود را با خستگی پس از ورزش یا مشکلات عضلانی اشتباه می‌گیرند. با این حال، این بیماری علائم واضحی دارد: ناراحتی در حالت استراحت رخ می‌دهد، عصر‌ها تشدید می‌شود و با حرکت فروکش می‌کند. اولگا بوتنکو، متخصص مغز و اعصاب در مرکز پزشکی مدین، و النا پاولووا، پزشک عمومی، در مورد علل این سندرم، نقش فریتین و گزینه‌های درمانی با ایزوستیا صحبت کردند.

چگونه سندرم پای بی‌قرار را از خستگی تشخیص دهیم؟

علامت اصلی سندرم پای بی‌قرار، ناراحتی در پا‌ها هنگام استراحت و تمایل مداوم به حرکت دادن آنهاست. فرد ممکن است احساس سوزن سوزن شدن، گزگز، احساس فشار، احساس کشیدگی یا تمایل مداوم به تغییر موقعیت پا‌ها را تجربه کند.

برخلاف خستگی معمول پس از فعالیت بدنی، این وضعیت باعث ناراحتی می‌شود نه پس از فعالیت، بلکه هنگام نشستن یا دراز کشیدن. این سندرم همچنین معمولاً با حرکت، مانند راه رفتن، حرکات کششی یا ماساژ تسکین می‌یابد.

بوتنکو گفت: «افراد مبتلا به سندرم پای بی‌قرار معمولاً احساسات زیر را توصیف می‌کنند: کشش شدید، پیچ خوردن، مورمور شدن، پا‌هایی که نمی‌توانند جای خود را پیدا کنند، به این معنی که آنها کاملاً باید پا‌های خود را حرکت دهند.»

برای تشخیص، پزشکان چهار معیار اصلی را ارزیابی می‌کنند: تمایل به حرکت دادن پاها، افزایش علائم در حالت استراحت، تسکین پس از حرکت و بدتر شدن وضعیت در عصر یا شب.

چرا فریتین برای سندرم پای بی‌قرار آزمایش می‌شود؟

اعتقاد بر این است که یکی از علل مهم این سندرم، اختلال در متابولیسم آهن در سیستم عصبی مرکزی است. ممکن است فرد سطح هموگلوبین طبیعی داشته باشد، اما ذخایر آهن او کاهش یافته باشد.

آهن نه تنها برای خونسازی بلکه برای عملکرد سیستم‌های آنزیمی مرتبط با متابولیسم دوپامین نیز ضروری است. بنابراین، کمبود این عنصر می‌تواند حتی قبل از بروز کم‌خونی، بر تنظیم سیستم عصبی تأثیر بگذارد.

بوتنکو توضیح داد: «یک فرد می‌تواند هموگلوبین طبیعی داشته باشد، اما کاهش ذخایر آهن می‌تواند عاملی در ایجاد سندرم پای بی‌قرار باشد.»

معمولاً برای بررسی، آزمایش شمارش کامل خون (CBC) به همراه اندازه‌گیری فریتین، آهن سرم، ترانسفرین و ظرفیت کل اتصال آهن درخواست می‌شود. پزشک همچنین ممکن است سطح ویتامین B۱۲ و فولات، عملکرد کلیه، گلوکز و علائم پلی‌نوروپاتی را بررسی کند.

به گفته پاولووا، در سندرم پای بی‌قرار، سطح فریتین زیر ۳۰ میکروگرم در لیتر ممکن است دلیلی برای تجویز مکمل‌های آهن حتی با هموگلوبین طبیعی باشد.

چه شرایطی می‌تواند باعث ایجاد این سندرم شود؟

سندرم پای بی‌قرار نه تنها می‌تواند با زمینه ارثی، بلکه با سایر بیماری‌ها نیز مرتبط باشد. علل احتمالی شامل کمبود آهن، بیماری مزمن کلیه، دیابت، پلی‌نوروپاتی محیطی، بارداری و برخی دارو‌ها است.

بوتنکو خاطرنشان کرد: «برخی دارو‌ها می‌توانند علائم را تحریک یا تشدید کنند. این دارو‌ها شامل دارو‌های ضد افسردگی، دارو‌های ضد روان‌پریشی، دارو‌های مسدودکننده دوپامین و آنتی‌هیستامین‌های آرام‌بخش هستند.»

با این حال، نباید مصرف دارو‌ها را خودسرانه قطع کنید. اگر دارویی ضروری است، در مورد جایگزینی، تنظیم دوز یا زمان مصرف آن با پزشک خود صحبت کنید.

در کودکان، این سندرم همچنین می‌تواند مورد توجه قرار نگیرد. کودک همیشه قادر به توصیف احساسات خود نیست و ممکن است از اینکه پاهایش او را اذیت می‌کند یا نمی‌تواند قبل از خواب آرام دراز بکشد، شکایت کند.

چرا درمان ممکن است علائم را بدتر کند؟

پیش از این، آگونیست‌های دوپامین اغلب برای درمان سندرم پای بی‌قرار استفاده می‌شدند. اگرچه می‌توانند علائم را کاهش دهند، اما استفاده طولانی مدت از آنها می‌تواند در برخی از بیماران باعث تشدید علائم شود.

بوتنکو توضیح داد: «افزایش شدت سندرم پای بی‌قرار، به صورت متناقضی بدتر شدن آن در طول درمان است. علائم زودتر ظاهر می‌شوند و شدیدتر می‌شوند.»

علائم معمولاً زودتر ظاهر می‌شوند، شدیدتر می‌شوند و ممکن است فراتر از پا‌ها گسترش یابند. بنابراین، رویکرد‌های مدرن نیاز به درمان فردی و نظارت پزشکی دارند.

در سندرم ثانویه، از بین بردن علت بیماری مهم است: کمبود آهن را جبران کنید، بیماری‌های مزمن را اصلاح کنید یا در استفاده از دارو‌هایی که ممکن است علائم را تشدید کنند، تجدید نظر کنید.

برای علائم خفیف، اقدامات غیر دارویی می‌توانند کمک کنند: تنظیم خواب، فعالیت بدنی متوسط ​​در طول روز، حرکات کششی، ماساژ پا، دوش آب گرم قبل از خواب و محدود کردن کافئین.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر ناراحتی چندین بار در هفته رخ می‌دهد، در خواب اختلال ایجاد می‌کند، باعث بیدار شدن‌های شبانه می‌شود و کیفیت زندگی را مختل می‌کند، باید با یک متخصص مشورت کنید.

پلی‌سومنوگرافی همیشه برای سندرم پای بی‌قرار ضروری نیست. در صورت وجود اختلالات خواب اضافی مانند آپنه، بی‌خوابی شدید یا تصویر بالینی نامشخص، تجویز می‌شود.

مصرف مکمل‌های آهن بدون کمبود تایید شده توصیه نمی‌شود. منیزیم ممکن است به برخی از انواع گرفتگی‌ها کمک کند، اما اثربخشی آن به طور خاص برای سندرم پای بی‌قرار اثبات نشده است.

پاولووا خاطرنشان کرد: «مهم است که به مردم توضیح دهیم که این فقط خستگی نیست، بلکه یک بیماری عصبی واقعی و به خوبی مطالعه شده است که با ویژگی‌های متابولیسم آهن و دوپامین در مغز مرتبط است.»

متخصصان همچنین توصیه می‌کنند که برنامه خواب خود را حفظ کنید، از دوره‌های طولانی بی‌تحرکی اجتناب کنید، در طول سفر‌های طولانی حرکات کششی انجام دهید و مصرف کافئین، الکل و نیکوتین را در بعد از ظهر محدود کنید.

اگر دچار ضعف ناگهانی در اندام‌ها، مشکل در راه رفتن، درد شدید، تورم، قرمزی یا شروع ناگهانی علائم شدید، به پزشک مراجعه کنید، زیرا این علائم ممکن است نشان‌دهنده سایر بیماری‌ها باشند.