تفاهم اسلام‌آباد در میانه اختلاف تهران و واشنگتن

به گزارش مجله خبری نگار، روزنامه اماراتی «ارم‌نیوز» در گزارشی به نقل از منابع دیپلماتیک مطلع از رایزنی‌های تهران و واشنگتن، از تلاش قطر و پاکستان برای احیای «تفاهم اسلام‌آباد» خبر داد؛ تلاش‌هایی که در پی اختلاف دو طرف بر سر شروط بازگشت به این تفاهم ادامه دارد. آمریکا خواستار اصلاح برخی بند‌های اصلی است، اما ایران تأکید دارد هرگونه تغییر باید به سازوکار‌های اجرایی محدود شود و تعهدات اصلی تفاهم تغییر نکند.

به گفته این منابع، تنگه هرمز اصلی‌ترین محور اختلاف است. واشنگتن خواستار تضمین آزادی کشتیرانی و جلوگیری از حمله به کشتی‌های تجاری است، در حالی که تهران خواهان تضمین آمریکا برای جلوگیری از تکرار حملات نظامی، رفع محاصره و لغو تحریم‌هاست. آمریکا همچنین خواستار تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و ایجاد سازوکار‌های راستی‌آزمایی و بازرسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شده است.

یک دیپلمات مطلع از روند میانجیگری به «ارم‌نیوز» گفت واشنگتن به پاکستان، قطر و برخی کشور‌های منطقه اعلام کرده که با بازگشت به تفاهم موافق است، مشروط بر اینکه تردد کشتی‌ها در هر دو مسیر تنگه هرمز تضمین شود و ایران کنترل یک‌جانبه‌ای بر عبور و مرور کشتی‌ها نداشته باشد. به گفته وی، آمریکا همچنین می‌خواهد لغو تدریجی تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و کاهش محاصره، به پیشرفت در مذاکرات هسته‌ای و موضوع کشتیرانی مرتبط شود.

در مقابل، تهران بازنویسی بند‌های اصلی تفاهم را نمی‌پذیرد و تنها برای مذاکره درباره نحوه اجرای آن، به‌ویژه ترتیبات ازسرگیری کشتیرانی، آمادگی دارد. ایران همچنین خواستار تضمین عدم تکرار حملات نظامی و حضور طرف‌های منطقه‌ای و بین‌المللی به‌عنوان ضامن هرگونه توافق جدید است.

تفاهم اسلام‌آباد که در ۱۷ ژوئن (۲۷ خرداد) اعلام شد، شامل ترتیباتی درباره ازسرگیری کشتیرانی در تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی آمریکا، لغو تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و رسیدگی به پرونده هسته‌ای ایران زیر نظر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود.

این دیپلمات، کاهش اعتماد میان تهران و واشنگتن و اختلاف بر سر نقش سپاه در ترتیبات امنیتی تنگه هرمز را از موانع اصلی احیای تفاهم دانست و مدعی شد برخی فرماندهان سپاه با هر ترتیبی که کنترل میدانی یا نقش نظامی این نیرو در اطراف تنگه را محدود کند، مخالف هستند.

همزمان با این تحولات، رایزنی‌های دیپلماتیک ایران در نیویورک نیز ادامه دارد. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران پس از رایزنی در دوحه وارد نیویورک شده و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران نیز برای شرکت در نشست‌های مجمع عمومی سازمان ملل راهی این شهر خواهد شد. تهران همچنین از طریق میانجیگری قطر، شروط خود از جمله پایان جنگ، رفع محاصره دریایی و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده را به آمریکا منتقل کرده است.

در مقابل، یک مقام سابق وزارت خارجه آمریکا مدعی شد ایران با ادامه مذاکرات به دنبال کاهش فشار‌های اقتصادی و خرید زمان است، بدون آنکه در موضوعات اصلی اختلاف امتیاز‌های اساسی بدهد. وی همچنین گفت بازگشت به تفاهم بدون حل عوامل شکست اجرای آن، تضمینی برای دستیابی به توافق نخواهد بود.

نبیل الحیدری، پژوهشگر مسائل ایران در گفت‌و‌گو با ارم‌نیوز نیز مدعی شد افزایش فشار‌های اقتصادی و نگرانی از تکرار حملات نظامی، تهران را به احیای تفاهم اسلام‌آباد متمایل‌تر کرده است. به گفته او، تحرکات عراقچی در قطر و نیویورک نیز با هدف باز کردن دوباره کانال‌های ارتباطی با دولت ترامپ و یافتن راهی برای کاهش فشار‌های اقتصادی انجام می‌شود