چه عواملی در ابتلا و بروز سرطان نقش دارند؟

به گزارش مجله خبری نگار،در سال ۱۹۷۵ حدود ۴۰۰ نفر از هر ۱۰۰ هزار نفر در آمریکا به سرطان مبتلا تشخیص داده می‌شدند، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۳ به ۴۵۶ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر رسید. البته از سال ۲۰۱۴ تاکنون، نرخ کلی ابتلا تقریبا ثابت مانده است.

با وجود افزایش تعداد تشخیص‌ها، خبر امیدوارکننده این است که مرگ‌ومیر ناشی از سرطان به شکل قابل‌توجهی کاهش یافته است. نرخ مرگ ناشی از سرطان که در سال ۱۹۹۹ حدود ۲۰۱ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر بود، در سال ۲۰۲۳ به ۱۴۲ نفر کاهش یافت. این موضوع نشان می‌دهد پیشرفت‌های پزشکی توانسته‌اند شانس بقا و درمان بیماران را به میزان چشمگیری افزایش دهند.

سرطان چگونه ایجاد می‌شود؟

سرطان در واقع نتیجه رشد کنترل‌نشده سلول‌های بدن است. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که در دستورالعمل ژنتیکی سلول‌ها، یعنی DNA، خطا‌هایی ایجاد شود. این خطا‌ها ممکن است هنگام تقسیم طبیعی سلول‌ها به‌صورت تصادفی رخ دهند یا بر اثر عوامل سرطان‌زا مانند اشعه فرابنفش خورشید، مواد شیمیایی موجود در دود سیگار یا برخی آلاینده‌های محیطی ایجاد شوند.

گاهی نیز سیستم طبیعی بدن که وظیفه از بین بردن سلول‌های آسیب‌دیده را بر عهده دارد، دچار اختلال می‌شود. در حالت عادی، بدن سلول‌های غیرطبیعی را شناسایی کرده و به آنها فرمان توقف رشد یا نابودی می‌دهد، اما در سلول‌های سرطانی این سازوکار از کار می‌افتد و سلول‌ها بدون توقف به تکثیر ادامه می‌دهند.

چرا خطر سرطان با افزایش سن بیشتر می‌شود؟

بخش بزرگی از جهش‌های ژنتیکی ناشی از «شانس بد» است. هرچه انسان بیشتر عمر کند، سلول‌های بدن دفعات بیشتری تقسیم می‌شوند و احتمال وقوع خطا‌های ژنتیکی نیز افزایش می‌یابد. به همین دلیل بیشتر سرطان‌ها در سنین بالا تشخیص داده می‌شوند.

حدود ۱۰ درصد سرطان‌ها نیز منشأ ارثی دارند. جهش در ژن‌هایی مانند BRCA۱ و BRCA۲ می‌تواند احتمال ابتلا به سرطان پستان، تخمدان، پروستات و برخی سرطان‌های دیگر را افزایش دهد. علاوه بر این، برخی ویروس‌ها مانند ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، ویروس اپشتین‌بار و ویروس‌های هپاتیت B و C و همچنین باکتری هلیکوباکتر پیلوری نیز در بروز برخی سرطان‌ها نقش دارند.

چرا تعداد تشخیص سرطان بیشتر شده است؟

یکی از مهم‌ترین دلایل این است که مردم نسبت به گذشته عمر طولانی‌تری دارند و همین موضوع احتمال بروز جهش‌های ژنتیکی را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، روش‌های تشخیصی نیز بسیار پیشرفته‌تر شده‌اند. دستگاه‌های تصویربرداری، آزمایش‌های خون و برنامه‌های غربالگری اکنون می‌توانند سرطان را در مراحل بسیار ابتدایی شناسایی کنند؛ مراحلی که در گذشته هرگز تشخیص داده نمی‌شدند.

همچنین گاهی تعریف پزشکی سرطان تغییر می‌کند. برای مثال، برخی بیماری‌های مغز استخوان که سال‌ها سرطان محسوب نمی‌شدند، بعد‌ها به فهرست سرطان‌ها اضافه شدند و همین موضوع آمار رسمی را افزایش داد.

البته همه انواع سرطان روند افزایشی ندارند. اگرچه برخی سرطان‌ها مانند سرطان روده بزرگ در افراد زیر ۵۰ سال بیشتر شده‌اند، اما میزان همین بیماری در افراد بالای ۵۰ سال کاهش یافته است.