پیچیدگی قدرت در نیروی نظامی

خبرگزاری‌ها تصویری از سرلشکر عبداللهی منتشر می‌کنند و از حضور او در مراسم شهدای جنگ رمضان می‌گویند. با خودم فکر می‌کنم: اصلاً سرلشکر عبداللهی کیست؟

به گزارش مجله خبری نگار، خبرگزاری‌ها تصویری از سرلشکر عبداللهی منتشر می‌کنند و از حضور او در مراسم شهدای جنگ رمضان می‌گویند. با خودم فکر می‌کنم: اصلاً سرلشکر عبداللهی کیست؟

او اکنون ریاست قرارگاه خاتم‌الانبیا را بر عهده دارد و یکی از طراحان اصلی حماسه جنگ اخیر است؛ جنگی که در آن، ایران در سطح منطقه عملکردی کم‌نظیر از خود نشان داد. امروز او برای بسیاری از ما به یک چهره اسطوره‌ای تبدیل شده است؛ تا جایی که هرگاه تصویری از او در عرصه عمومی منتشر می‌شود، نگاه‌ها به سمت او جلب شده و نگرانی درباره امنیت و سرنوشتش شکل می‌گیرد.

اما پیش از او، افرادی، چون شهید رشید و شادمان در همین جایگاه حضور داشتند. سال‌ها بود که تصاویر این فرماندهان، به‌ویژه سردار رشید که از مغز‌های متفکر طراحی‌های نظامی محسوب می‌شد، برای ما آشنا بود. با این حال، آنچه اهمیت دارد این است که دو تن از اسطوره‌های این عرصه در همین جایگاه ترور شدند؛ افرادی که نه فرماندهانی معمولی، بلکه استراتژیست‌هایی با دهه‌ها تجربه جنگی و مدیریتی بودند. با وجود این، نفر سوم همان مسیر را با قدرت ادامه می‌دهد.

در پس این جایگزینی‌ها، دو نکته مهم نهفته است. نخست آنکه ساختار نظامی ایران، چه در سپاه و چه در ارتش، به سطحی از بلوغ و سازمان‌یافتگی رسیده که حتی ترور فرماندهان ارشد نیز لزوماً بحران جانشینی ایجاد نمی‌کند. تصور موساد و سیا از ترورها، یعنی توقف کامل روند طراحی و فرماندهی، دست‌کم بر اساس شواهد موجود، با واقعیت فاصله دارد.

به نظر می‌رسد امروز با انبوهی از نیرو‌های متخصص، باتجربه و آموزش‌دیده مواجه هستیم که قادرند مسئولیت‌های کلان را بر عهده بگیرند.

نکته دوم به یک واقعیت تاریخی بازمی‌گردد. سال‌ها جمله معروف «دفاع مقدس یک دانشگاه بود» را شنیده‌ایم، اما شاید امروز بیش از هر زمان دیگری معنای آن را درک می‌کنیم. رویش‌های دفاع مقدس چنان گسترده بوده که ابعاد آن برای دشمنان نیز قابل تصور نیست. در دو جنگ اخیر، فرماندهان متعددی در سطوح مختلف ترور شدند، اما ایده جنگ نامتقارن همچنان با دقت و انسجام در حال اجراست.

اینکه این دو جنگ چه دانشگاهی برای آینده ایران خواهد ساخت، هنوز مشخص نیست و زمان باید درباره آن قضاوت کند. اما آنچه می‌توان با اطمینان گفت، این است که آنچه در سطح نظامی در ایران شکل گرفته، پدیده‌ای پیچیده و قابل تأمل است؛ پدیده‌ای که شاید سال‌ها نیازمند مطالعه و تحلیل باشد تا روشن شود چگونه یک کشور می‌تواند از دل بحران‌ها، نسل‌های جدیدی از فرماندهان و اسطوره‌ها را پرورش دهد.

منبع: فرهیختگان-سیدجواد نقوی

لینک کپی شد

اشتراک‌ گذاری