وقتی پیام‌رسان‌های خارجی آتش بیار معرکه می‌شود

به گزارش مجله خبری نگار،همشهری آنلاین، تلگرام، واتساپ، اینستاگرام، ایکس و همانند آنها نشان دادند که همچنان پایگاهی برای تبلیغات ضد جمهوری اسلامی ایران هستند و در ادامه نیز می‌توانند همچنان چنین نقشی را ایفا کنند.

قوانین حاکمیتی

براساس مطالعات بین‌المللی بسیاری از کشور‌های جهان محدودیت‌های اینترنتی خود را در سال‌های اخیر افزایش داده‌اند و حتی دست‌کم ۵کشور بیش از یک قانون جدید برای حفاظت از داده‌ها و شهروندان خود معرفی کرده‌اند؛ محدودیت‌هایی که عمدتا براساس موقعیت شغلی (کارمندان دولتی و فدرال) و وضعیت جامعه (بحبوحه تنش‌های داخلی) اعمال می‌شوند. در این میان شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها در بسیاری از کشور‌های جهان ملزم به رعایت قوانین داخلی هستند و نباید از آن تخطی داشته باشند. در آمریکا به‌دلیل اینکه مبدا بسیاری از آنهاست، قوانین کمتر سخت‌گیرانه هستند، اما در اروپا این موضوع دقیقا عکس است و قوانین ویژه‌ای برای محدود کردن آنها گذاشته شده است. طی سال‌های اخیر، شرکت‌های متا (شرکت مادر فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ) و ایکس بار‌ها در اروپا جریمه شده‌اند؛ اما در مورد تلگرام یک اتفاق ویژه رخ داد و پاول دوروف، مالک این پلتفرم در فرانسه دستگیر و راهی زندان شد.

واتساپ هم بیکار نبود

در اغتشتشات ایران همواره شاهد حضور پررنگ اغتشاشگران در پلتفرم‌هایی، چون فیسبوک، تلگرام و اینستارام بوده‌ایم، اما به‌نظر می‌رسد که واتساپ هم اخیرا به جمع آنها پیوسته است. خبرگزاری فارس در گزارشی که چند روز پیش منتشر کرد، به نکته بسیار مهمی اشاره داشت: همزمان با آغاز اعتراضات و اغتشاشات در برخی شهرها، واتساپ نیز در کنار تلگرام با تبلیغ و توصیه عضویت در کانال‌های جهت‌دار، نقش تحریک‌کننده و آشوب‌محور پیدا کرده است. همزمان با آغاز برخی اعتراضات و اغتشاشات در تعدادی از شهر‌های کشور، پیام‌رسان واتساپ در بخش «به‌روزرسانی‌ها» (Updates) و ذیل عنوان کانال‌ها، پیشنهاد عضویت در کانال‌های معاند از جمله ایران اینترنشنال و بی‌بی‌سی فارسی را می‌دهد. رسانه‌هایی که سالهاست سابقه آشکار در فضاسازی علیه جمهوری اسلامی ایران و همراهی با جریان‌های ضدایرانی دارند. در روز‌های گذشته نیز همزمان با شکل‌گیری این اغتشاشات، پیام‌رسان تلگرام با انتشار ویدئو، تصاویر و محتوای جهت‌دار در قالب تبلیغات در کانال‌های فارسی‌زبان، به بازنشر و برجسته‌سازی محتوای آشوب‌محور پرداخته است؛ این درحالی است که تلگرام در اسناد و سیاست‌های رسمی خود، انتشار یا تبلیغ محتوای نفرت‌پراکن، خشونت‌زا، آشوب‌محور یا سوءاستفاده‌کننده از بحران‌های اجتماعی را به‌صراحت ممنوع اعلام کرده است.

پیام‌رسان‌های داخلی کجای ماجرا هستند؟

چندین پیام‌رسان وشبکه اجتماعی ایرانی هم این روز‌ها ارتباط‌شان با مخاطبان قطع شده است. به‌نظر می‌رسد، تقویت این پیام‌رسان‌ها و بها دادن به آنها در روز‌های پس از اغتشاشات باید در دستور کار مسئولان قرار بگیرد. شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های ایرانی می‌توانند پاسخگوی نیاز‌های داخلی باشند؛ همان‌گونه که در ایام جنگ ۱۲روزه توانستند امتحان خود را به‌خوبی پس دهند.