شبیه‌سازی آب و هوا، زوال نهایی تمدن دره سند را آشکار می‌کند

به گزارش مجله خبری نگار، بر اساس مقاله‌ای که در مجله علمی «ارتباطات زمین و محیط زیست» منتشر شده است، دیرینه‌اقلیم‌شناسان هند و ایالات متحده فاش کرده‌اند که مجموعه‌ای از خشکسالی‌های شدید، که برخی از آنها بیش از ۱۰۰ سال طول کشیده‌اند، به تمدن دره سند پایان داده است.

در این مطالعه آمده است:

«در گذشته، فقدان شاخص‌های دیرینه‌اقلیمی مانع کشف دلایل ناپدید شدن تمدن دره سند می‌شد. ما تمام داده‌های شناخته‌شده از این نوع را جمع‌آوری کردیم و آنها را با نتایج شبیه‌سازی آب و هوا ترکیب کردیم و مجموعه‌ای از خشکسالی‌های طولانی و شدید را که به طور دوره‌ای دره رودخانه سند را ۳.۴ تا ۴.۴ هزار سال پیش تحت تأثیر قرار داده بود، آشکار کردیم.»

این یافته‌ها توسط تیمی از دیرینه‌اقلیم‌شناسان هندی و آمریکایی، به رهبری پروفسور بالاجی راجاگوپالان از دانشگاه کلرادو، در جریان مطالعه‌ی تاریخ نوسانات اقلیمی در دره‌ی سند در دوران افول تمدن آن، به دست آمده است. تمدن دره‌ی سند، در کنار مصر باستان و بین‌النهرین، یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های روی زمین است.

طبق نظریه‌های رایج در میان مورخان و باستان‌شناسان، تمدن دره سند حدود ۵۰۰۰ سال پیش در دره رود سند در مرز بین هند و پاکستان امروزی پدید آمد و بین سال‌های ۲۲۰۰ تا ۱۹۰۰ پیش از میلاد به اوج خود رسید. در قرن‌های بعد، این تمدن به سرعت رو به زوال گذاشت و بدون هیچ اثری ناپدید شد، پدیده‌ای که محققان آن را به تغییرات اقلیمی نسبت می‌دهند که باعث خشک‌تر شدن منطقه در آغاز هزاره دوم پیش از میلاد شد.

برای کشف ماهیت این تغییرات، محققان تغییرات در ترکیب ایزوتوپی استالاکتیت‌های غار در ساهیا و ماملو، هند، که نشان‌دهنده نوسانات سطح بارندگی ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش است را تجزیه و تحلیل کردند و آنها را با نتایج شبیه‌سازی آب و هوا برای دره سند مقایسه کردند. بر اساس این محاسبات، دانشمندان میزان آب رسیده به شاخه‌های رودخانه سند و نحوه تغییر عمق این رودخانه‌ها در زمان‌های مختلف را تعیین کردند.

نتایج نشان داد که با شروع زوال تمدن دره سند، کل بارندگی ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش و میانگین دما ۰.۵ درجه سانتیگراد افزایش یافت که گمان می‌رود به دلیل تضعیف باد‌های موسمی باشد. محاسبات همچنین نشان داد که دره سند چهار خشکسالی طولانی مدت را تجربه کرده است که هر کدام ۶۵ تا ۹۱ درصد از مساحت دره را تحت تأثیر قرار داده و بیش از ۸۵ سال به طول انجامیده است.

آخرین خشکسالی که ۱۱۳ سال به طول انجامید، تقریباً ۳۵۳۰ سال پیش آغاز شد و حدود ۳۴۰۰ سال پیش پایان یافت که همزمان با زوال نهایی تمدن و فروپاشی تمام شهر‌های بزرگ آن بود. این مطالعه نشان می‌دهد که ساکنان تمدن دره سند مجبور به مهاجرت به مناطق قابل سکونت‌تر شبه قاره هند شدند و این تمدن را قربانی یک سری خشکسالی‌های طولانی مدت کرد.