توانایی غیرمنتظره پلاکت‌ها که به تازگی کشف شده است

به گزارش مجله خبری نگار،این کشف جدید ممکن است به تولید دارو‌هایی منجر شود که عملکرد شناختی افراد مسن را که به دلیل مشکلات حرکتی نمی‌توانند ورزش کنند، بهبود می‌بخشد.

تحقیقات زیادی ثابت کرده اند که ورزش منظم می‌تواند با زوال شناختی مرتبط با افزایش سن و کاهشی که در شرایط تخریب کننده عصبی مانند بیماری آلزایمر مشاهده می‌شود، مقابله کند. در حالی که مکانیسم‌های مولکولی زیربنای فواید ورزش برای مغز ناشناخته باقی مانده است، مطالعات حیوانی نشان داده اند که ورزش با انتشار اگزرکین‌ها، رشد سلول‌های جدید را در هیپوکامپ، بخشی از مغز که در یادگیری و حافظه نقش دارد، افزایش می‌دهد.

اینجاست که پلاکت‌ها وارد عمل می‌شوند. محققان دانشگاه کوئینزلند اخیراً کشف کردند که قطعات سلولی بی رنگی که در جریان خون ما به گردش در می‌آیند و برای جلوگیری از خونریزی در عروق آسیب دیده به هم متصل می‌شوند، عملکرد غیرمنتظره دیگری دارند که شامل تولید مواد بیوشیمیایی به نام اگزرکین می‌شود. در یک مطالعه جدید، محققان بررسی کردند که چگونه پلاکت‌ها و اگزرکین‌هایی که تولید می‌کنند، بر مغز موش‌های مسن تأثیر می‌گذارند.

اودت لیتر (Odette Leiter) پژوهشگر اصلی این مطالعه گفت: ما می‌دانیم که ورزش تولید نورون‌های جدید را در هیپوکامپ، بخشی از مغز که برای یادگیری و حافظه مهم است، افزایش می‌دهد، اما مکانیسم آن مشخص نیست. تحقیقات قبلی ما نشان داده است که پلاکت‌ها درگیر هستند، اما این مطالعه نشان می‌دهد که پلاکت‌ها در واقع برای این اثر در موش‌های مسن مورد نیاز هستند.

تحقیقات قبلی محققان نشان داد: پلاکت‌های متاثر از ورزش، اگزرکین خاصی به نام فاکتور پلاکت کموکاین ۴ (PF۴) آزاد می‌کنند، بنابراین این همان چیزی است که دانشمندان در مطالعه فعلی روی آن تمرکز کرده اند. با علم به اینکه وقتی PF۴ مستقیماً به مغز موش‌های جوان تحویل داده می‌شود، رشد سلول‌های جدید را در هیپوکامپ افزایش می‌دهد، محققان بررسی کردند که مغز سالخورده چگونه پاسخ می‌دهد و اینکه آیا PF۴ می‌تواند نوروژنز را آغاز کرده و زوال شناختی را کاهش دهد.

محققان PF۴ را به موش‌های مسن تزریق کرده و یادگیری و حافظه مرتبط با هیپوکامپ آن‌ها را آزمایش کردند. موش‌های تحت درمان با PF۴ عملکرد بهتری نسبت به آن‌هایی داشتند که فقط تزریق آب نمک دریافت کردند و این موضوع نشان می‌دهد که درمان PF۴ با جوان سازی نوروژنز هیپوکامپ و بازیابی عملکرد شناختی، مزایای ورزش را افزایش می‌دهد.

لیتر گفت: ما کشف کردیم که اگزرکین CXCL۴/Platelet Factor ۴ یا PF۴ که پس از ورزش از پلاکت‌ها آزاد می‌شود، وقتی به موش‌های مسن تزریق شود، منجر به بهبود‌های بازسازی و شناختی می‌شود.

محققان می‌گویند: کشف آن‌ها می‌تواند به توسعه مداخلات دارویی کمک کند، به ویژه برای افرادی که به دلیل مشکلات حرکتی نمی‌توانند ورزش کنند. با این حال، آن‌ها تاکید می‌کنند که این درمان جایگزین ورزش نیست.

شرح کامل این مطالعه در مجله تخصصی Nature Communications منتشر شده است.