۱۸۰ سال پیش در بابل چه گذشت که نام «شهدا» ماندگار شد؟

به گزارش مجله خبری نگار، نامگذاری «شهدا» بر معابر، میادین و چهارراه‌ها ممکن است این تصور را ایجاد کند که این عنوان پس از انقلاب اسلامی و به یاد شهدای دفاع‌مقدس انتخاب شده، اما چهارراه شهدا در بابل حدود ۱۸۰سال است که با این نام شناخته می‌شود و ریشه این نامگذاری به رویداد‌های دوره قاجار بازمی‌گردد.

حامد ابراهیم‌زاده بازگیر، پژوهشگر تاریخ مازندران:

یک وقف‌نامه موجود در اداره اوقاف شهرستان بابل نشان می‌دهد عنوان «شهدا» سال‌ها پیش از انقلاب برای این محدوده استفاده می‌شده است.

حسین ایزدی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان مازندران:

نام شهدا که پیش از انقلاب وجود داشته، در سال‌های پس از انقلاب نیز با کارکردی تازه در زندگی اجتماعی شهر ادامه پیدا کرده است.

شروع درگیری و اصل ماجرا

یک پژوهشگر تاریخ مازندران در این‌باره می‌گوید: حدود ۱۸۰ سال پیش در این محدوده که آن زمان گورستان شهر بود، میان سعیدالعلما و مریدان محمدعلی بارفروشی درگیری رخ داد و تعدادی از یاران سعیدالعلما در این درگیری شهید و در همین مکان به خاک سپرده شدند. از آن زمان این محل به «شهدا» معروف شد و این نام در گذر زمان باقی ماند. حامد ابراهیم‌زاده بازگیر، برای تأیید قدمت این نام به یک وقف‌نامه موجود در اداره اوقاف شهرستان بابل اشاره می‌کند و می‌افزاید: این وقف‌نامه از «امامزاده عبدالله مشهور به شهدا» نام برده است؛ سندی که نشان می‌دهد عنوان «شهدا» سال‌ها پیش از انقلاب برای این محدوده استفاده می‌شده ا ست. واقف این موقوفه، خواجه محمدحسین، فرزند خواجه منصور روگر، بخشی از زمین خود را وقف کرده و در وقف‌نامه شرط شده است عواید آن صرف طلاب علوم دینی مدرسه روحیه بارفروش شود. این مدرسه در جوار امامزاده عبدالله قرار داشته است. به‌گفته بازگیر، وجود همین وقف‌نامه در کنار دیگر اسناد و تصاویر تاریخی بخشی از شواهد قدمت نام «شهدا» در بابل است. این پژوهشگر تاریخ مازندران همچنین به امامزاده عبدالله اشاره می‌کند و می‌گوید: این امامزاده در گذشته در همین محدوده قرار داشته است. تصویری از این امامزاده در کتاب عکس‌های تاریخی بابل وجود دارد که مربوط به سال‌های دوره رضاشاه است. بازگیر می‌گوید: امامزاده عبدالله سال ۱۳۱۲ خورشیدی و در جریان تعریض خیابان بازار تخریب شد، اما عنوان «شهدا» برای این محدوده باقی ماند.

ثبت ملی چهارراه شهدای بابل

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان مازندران نیز می‌گوید: پیشینه چهارراه شهدا در بابل به سال‌های پیش از انقلاب بازمی‌گردد. این عنوان به یک رویداد تاریخی دوره قاجار و درگیری میان سعیدالعلما و هواداران محمدعلی بارفروشی، از پیروان یک فرقه، مربوط است.

حسین ایزدی در گفت‌و‌گو با همشهری با اشاره به اهمیت تاریخی این مکان تصریح می‌کند: چهارراه شهدا در بابل به‌عنوان یک میراث معنوی نیز به ثبت ملی رسیده است. ایزدی همچنین به‌وجود تندیس سعیدالعلما در این محدوده اشاره می‌کند و می‌گوید: این تندیس یادآور همان رویداد تاریخی است. چهارراه شهدا امروز یکی از شناخته‌شده‌ترین مناطق شهر بابل است و نام آن از یک رویداد تاریخی در دوره قاجار به جا مانده و حالا بعد از حدود ۱۸۰ سال، مردم این منطقه را با همان نام چهارراه شهدا می‌شناسند.

او تصریح می‌کند: این مکان پس از انقلاب جایگاه خود را در مناسبت‌های شهری حفظ کرده و به محل تشییع و بدرقه شهدای بابل تبدیل شده است؛ بنابراین نام شهدا که پیش از انقلاب وجود داشته، در سال‌های پس از انقلاب نیز با کارکردی تازه در زندگی اجتماعی شهر ادامه پیدا کرده است.

منبع: همشهری