عروس دریایی ایرانی چه مشخصاتی دارد؟

به گزارش مجله خبری نگار، روایت تازه‌ای که از خلبان جنگنده اف-۱۵ ساقط‌شده آمریکایی بر فراز ایران منتشر شده، نگاه‌ها را دوباره به آینده نبرد‌های هوایی و نقش پهپاد‌های شبکه‌ای جلب کرده است. براساس گزارش‌ها، این خلبان پیش از خروج اضطراری از هواپیما، آرایشی غیرمعمول از پهپاد‌ها را در آسمان دیده است؛ پهپاد‌هایی که به‌گفته او به‌صورت هماهنگ حرکت می‌کردند و ظاهری شبیه «عروس دریایی» داشتند. هنوز مشخص نیست این توصیف تا چه اندازه با داده‌های راداری، تصاویر یا ارزیابی‌های رسمی تأیید می‌شود و مقام‌های اطلاعاتی نیز درباره ماهیت دقیق آن محتاطانه سخن گفته‌اند. با این حال، همین روایت پرسش مهمی را مطرح کرده است: آیا میدان نبرد هوایی در حال ورود به دوره‌ای است که در آن تهدید اصلی نه یک پهپاد منفرد، بلکه شبکه‌ای از پهپاد‌های هماهنگ، متصل و نیمه‌خودمختار خواهد بود؟

ازدحام پهپادی شبکه‌مش چیست؟

ازدحام پهپادی شبکه‌مش که در انگلیسی به آن (Meshed-Networked Drone Swarm) می‌گویند سیستمی است که در آن چند پهپاد با یکدیگر ارتباط شبکه‌ای دارند و هر پهپاد مانند یک «گره» در شبکه عمل می‌کند. در این معماری، اطلاعات، موقعیت هدف و فرمان‌ها میان پهپاد‌ها رد و بدل می‌شود. اگر یکی از پهپاد‌ها یا یکی از مسیر‌های ارتباطی از کار بیفتد، شبکه می‌تواند از مسیر‌های دیگر ارتباط خود را ادامه دهد. به همین دلیل، قدرت اصلی این سیستم در یک پهپاد خاص نیست، بلکه در ارتباط، هماهنگی و رفتار جمعی کل شبکه است.

ساختار کلی سیستم

در یک ازدحام پهپادی شبکه‌مش، معمولا چند نوع پهپاد یا گره وجود دارد:

پهپاد مادر (گره فرمانده): نقش اصلی آن هماهنگی مأموریت، تقسیم نقش‌ها و مدیریت کلی شبکه است.

گره‌های شبکه: پهپاد‌هایی هستند که با یکدیگر ارتباط دارند و داده‌ها را میان بخش‌های مختلف شبکه منتقل می‌کنند.

پهپاد‌های شناسایی: برای جمع‌آوری تصویر، حرارت، سیگنال و اطلاعات محیطی استفاده می‌شوند.

گره‌های رله: وظیفه آنها انتقال پیام و تقویت ارتباط میان پهپادهاست.

پهپاد‌های تهاجمی یا فریب: می‌توانند برای حمله، اشباع پدافند دشمن یا گمراه‌سازی سامانه‌های راداری به‌کار بروند.

اجزای اصلی

گره فرمانده: هماهنگی مأموریت و توزیع نقش‌ها میان پهپاد‌ها

گره شناسایی: جمع‌آوری تصویر، حرارت و اطلاعات محیط

گره رله: انتقال پیام و تقویت ارتباط بین پهپاد‌ها

گره تهاجمی / فریب: حمله، اشباع پدافند یا گمراه‌سازی دشمن

مزیت‌ها

تاب‌آوری بالا در برابر قطع ارتباط

انعطاف‌پذیری در تغییر مسیر و مأموریت

امکان اشباع سامانه‌های دفاعی

پوشش گسترده‌تر و آگاهی محیطی بهتر

هزینه کمتر نسبت به اتکای کامل به سامانه‌های گران‌قیمت

کاربرد‌ها

شناسایی و مراقبت: استفاده برای رصد میدان، جمع‌آوری تصویر و دنبال‌کردن تحرکات

اخلال الکترونیک: مختل‌کردن ارتباطات، رادار یا سامانه‌های کنترل دشمن

فریب راداری: ایجاد اهداف کاذب برای گیج‌کردن سامانه‌های دفاعی

حمله هماهنگ: اجرای حمله از چند مسیر یا توسط چند پهپاد به‌صورت همزمان و هماهنگ

تفاوت پهپاد منفرد با ازدحام شبکه‌مش

پهپاد منفرد

وابسته به لینک مستقیم

دارای نقش محدود

آسیب‌پذیری بیشتر درصورت قطع ارتباط یا انهدام

ازدحام شبکه‌مش

دارای ارتباط چندمسیره

نقش‌های متنوع و پویا

تاب‌آوری و هماهنگی بیشتر

توانایی ادامه مأموریت حتی درصورت از دست رفتن بخشی از شبکه

منبع: همشهری-ساسان شادمان منفرد