اولین عکاس و خبرنگار زن ایرانی را می‌شناسید؟

به گزارش مجله خبری نگار، عزت‌ملک در زمان حکمرانی پدرش، امام‌قلی میرزا عمادالدوله، از نوادگان فتحعلی شاه قاجار در کرمانشاه (۱۲۸۰ ق/ ۱۸۶۳ م) به دنیا آمد. او خواهرزن ناصرالدین شاه بود و در ۱۲۸۸ ق/ ۱۸۷۱ م، با محمدحسن خان اعتمادالسلطنه (صنیع‌الدوله) مترجم و رئیس دارالترجمه و وزیر مطبوعات ناصرالدین شاه ازدواج کرد و به تهران آمد.

عزت‌ملک، عکاسی را نزد شاهزاده سلطان محمد میرزا، پسرعموی خود فراگرفت. او عکس‌های بسیاری گرفت و همسرش در خاطرات روزانۀ خود، بار‌ها از عکاسی‌کردن وی در دربار یاد کرده است و بعید نیست عکس‌هایی که از ناصرالدین شاه و اندرونی دربار باقی مانده است، از آثار وی باشد.

عزت‌ملک طی ۲۵ سال زندگی با همسر خود هیچ فرزندی نداشت و این قضیه تأثیری منفی در روابط عاطفی آنها نگذاشت و در تمام کار‌ها و مراحل زندگی، همراه و یاور همسر خود بود. او اوقات فراغت خود را به نوشتن و مطالعۀ کتاب‌های تاریخی و پزشکی می‌گذراند که او را جزو زنان پیشرو در دوران ناصری قرار داد. عزت‌ملک به‌واسطۀ همسر خود که در حال جمع‌آوری خاطرات روزانۀ خود در دربار ناصری بود، از ریز و درشت سیاست دربار و اتفاقاتی که در کشور می‌افتاد و روابط ایران با دیگر کشورها، به‌طور کامل مطلع می‌شد و گاهی نیز در نوشتن این خاطرات به همسر خود کمک می‌کرد و یک دورۀ کامل از این یادداشت‌ها به خط او بود. افزون‌بر این خاطرات، در آماده‌سازی ۹ نشریه‌ای که اعتمادالسلطنه به چاپ می‌رسانید نیز کمک می‌کرد. وی زبان فرانسه را تا حدودی از همسرش آموخت.

عزت‌ملک افزون‌بر این فعالیتها، زنی باسلیقه و خوش‌ذوق بود و در کار‌های خانه و هنر‌های خیاطی و آشپزی و دیگر هنرها، دستی توانا داشت. وی با تمام ذوق هنری‌ای که داشت، به شعر و موسیقی اصلاً علاقه‌ای نداشت، اما بازی شطرنج و تخته‌نرد را با مهارت کامل بازی می‌کرد.

عزت‌ملک خانم در ربیع‌الاول ۱۳۰۶/ نوامبر ۱۸۸۸، از سوی ناصرالدین شاه، لقب اشرف‌السلطنه را دریافت کرد. او در ۱۳۱۳ ق/ ۱۸۹۵ م، همسر خود را از دست داد. اعتمادالسلطنه در وصیت‌نامۀ خود، اموالش را به ناصرالدین شاه بخشیده بود. ناصرالدین شاه غیر از آن اموال، مجموعۀ سکه‌های نفیس و نسخه‌های دست‌نویس اعتمادالسلطنه را با ۴۰هزار تومان، تصرف کرد. اشرف‌السلطنه املاک باقی‌ماندۀ همسر را فروخت و در دوران سلطنت مظفرالدین شاه تمامی آن نسخه‌های خطی را پس گرفت و به کتابخانۀ آستان قدس رضوی اهدا کرد. وی برای بار دوم، با پسرعمۀ خود سید حسین عرب «نایب‌التولیه» ازدواج کرد و برای ادامۀ زندگی به مشهد رفت و از همسر دوم خود نیز صاحب فرزندی نشد. او در طول عمر خود دوبار به سفر حج مشرف شد.

اشرف‌السلطنه در سن ۵۳سالگی در ۱۳۳۳ ق/ ۱۹۱۵ م، در مشهد درگذشت و در دارالسیاده به خاک سپرده شد.