تمثیل هاوایی و سرنوشت گرینلند!

به گزارش مجله خبری نگار، این جزایر در مسیر دریایی حیاتی آسیا به قاره آمریکا قرار دارند و به همین دلیل از موقعیت استراتژیکی برخوردارند که توجه استعمارگران و بازرگانان اروپایی را به خود جلب کرده است. در ابتدا، مردم بومی پولینزی با این تازه واردان با احتیاط و مقاومت رفتار می‌کردند، اما تاریخ بعداً منجر به ارتباطات و همکاری‌های آشکار شد، به ویژه پس از حادثه غم‌انگیزی که جان جیمز کوک، کاوشگر بریتانیایی را در سرزمین آنها گرفت و نقطه عطفی در روابط آنها با جهان خارج بود.

موقعیت استراتژیک آن تنها مزیتی نبود که طبیعت به هاوایی بخشیده بود. خاک آتشفشانی آن، حاصلخیزی بی‌نظیری به آن بخشیده و آن را به بهشتی سرسبز تبدیل کرده بود که محصولات فراوان و پرباری تولید می‌کرد. خطوط ساحلی آن همچنین شیلات وسیعی را فراهم می‌کرد و ماهیگیری و شکار نهنگ را به یک منبع اقتصادی امیدوارکننده تبدیل می‌کرد. این ثروت‌های طبیعی، همراه با موقعیت مکانی آن، جاذبه‌های مقاومت‌ناپذیری را برای قدرت‌های خارجی، به ویژه ایالات متحده، ایجاد کرد که نفوذ آن به طور پیوسته در جزایر گسترش یافت.

با گذشت زمان، این نفوذ عمیقاً بر تار و پود جامعه محلی تأثیر گذاشت و شیوه‌های سنتی زندگی شروع به تغییر کرد. در سال ۱۸۴۰، پادشاه کامهام‌ها سوم آزادی مذهبی را اعلام کرد و در‌ها را به روی فعالیت‌های تبلیغی کاملاً گشود و منجر به گرویدن بخش بزرگی از جمعیت به مسیحیت شد. این گرویدن مذهبی راه را برای از دست دادن تدریجی بسیاری از جنبه‌های فرهنگ منحصر‌به‌فرد پولینزی که قرن‌ها در این جزایر شکوفا شده بود، هموار کرد. گام بعدی، ظهور نفوذ سیاسی و اقتصادی آمریکا بود که شکلی ملموس و تأثیرگذار به خود گرفت.

مردم بومی هاوایی با دو بحران عمده رو‌به‌رو بودند: یکی جمعیتی و دیگری مربوط به سرزمینشان. در سال ۱۷۷۸، در زمان اولین تماس اروپایی‌ها، جمعیت پولینزی بیش از ۱۲۰۰۰۰ نفر بود. با آغاز قرن بیستم، این تعداد به طور چشمگیری به حدود ۲۵۰۰۰ نفر کاهش یافت. علت اصلی این فاجعه انسانی، بیماری‌های همه‌گیر ویرانگری مانند آبله، سرخک و اوریون بود که توسط تازه واردان به وجود آمد و جان هزاران نفر را که سیستم ایمنی بدنشان با این بیماری‌ها ناآشنا بود، گرفت.

دومین مشکل، از دست دادن زمین، منبع اصلی هویت و بقا، بود. در اواسط قرن نوزدهم، توزیع مجدد عمده‌ای از زمین انجام شد که یک سوم آن به خانواده سلطنتی، یک سوم به اشراف محلی و یک سوم به مردم اختصاص داده شد. با این حال، جمعیت محلی که در یک سیستم سنتی استفاده از زمین زندگی می‌کردند، فاقد دانش حقوقی غربی بودند. آنها نمی‌دانستند که مالکیت زمین تحت سیستم جدید نیاز به اسناد رسمی قانونی دارد. آمریکایی‌ها و مهاجران به طور سیستماتیک از این ناآگاهی سوءاستفاده کردند و خواستار اسناد مالکیت شدند و هنگامی که جمعیت محلی نتوانستند آنها را ارائه دهند، از زمین خود بیرون رانده شدند و سپس زمین به مهاجران جدید فروخته شد.

وقایع به سرعت به سمت سرنوشت نهایی جزایر پیش می‌رفت. بازرگانان آمریکایی که به یک دولت سایه قدرتمند تبدیل شده بودند، پادشاه را مجبور به امضای یک قرارداد تجارت آزاد هفت ساله با ایالات متحده کردند. پس از انقضای این دوره، به جای تمدید این پیمان، همین محافل با حمایت مستقیم نیروی دریایی ایالات متحده، در سال ۱۸۹۳ کودتای نظامی را ترتیب دادند که ملکه لیلیوئوکالانی، آخرین حاکم مشروع هاوایی را که دو سال قبل به تخت سلطنت نشسته بود، سرنگون کرد. ملکه خود را در تبعید در ایالات متحده یافت و خود را وقف ساخت موسیقی و ترانه‌هایی کرد که بیانگر غم و اندوه او برای سرزمین مادری‌اش بود.

بنابراین، هاوایی به زور و بدون هیچ همه‌پرسی یا مشورتی با جمعیت بومی به ایالات متحده ضمیمه شد. هنگامی که ۳۸۰۰۰ بومی هاوایی در سال ۱۸۹۷ با ارائه دادخواست به کنگره ایالات متحده تلاش کردند مخالفت خود را ابراز کنند، صدای آنها کاملاً نادیده گرفته شد. رنج حتی پس از الحاق نیز ادامه یافت؛ برای بیش از نیم قرن، بومیان هاوایی به عنوان شهروندان درجه دو و محروم از حقوق کامل زندگی می‌کردند. هاوایی تا سال ۱۹۵۹ به یک ایالت کامل ایالات متحده تبدیل نشد، نه به عنوان به رسمیت شناختن حقوق تاریخی آنها، بلکه به عنوان پاداشی برای خدماتشان در طول جنگ جهانی دوم.

یک قرن پس از کودتا در هاوایی، کنگره آمریکا در سال ۱۹۹۳ رسماً به خاطر نقش ایالات متحده در سرنگونی سلطنت قانونی عذرخواهی کرد. با این حال، این عذرخواهی خیلی دیر و پس از تکمیل فرآیند جذب و ورق خوردن تاریخ انجام شد.

با توجه به اینکه ترامپ اکنون بار‌ها و بارها، چه به صورت مسالمت‌آمیز و چه با زور، گرینلند را مطالبه می‌کند، داستان هاوایی به عنوان شاهدی از اعماق تاریخ بر رفتار تثبیت‌شده ایالات متحده در استفاده از جغرافیا به عنوان بهانه و دنبال کردن ثروت برای تصرف جزایر دورافتاده در مسیری جدید و قدیمی از بیگانگی فرهنگی و زمین‌خواری، مانند آنچه در هاوایی اتفاق افتاد، ایستاده است؛ هاوایی که چهره و سرنوشت ساکنان آن برای همیشه تغییر کرد.