تحرکات دیپلماتیک منطقه‌ای برای مهار تنش تهران و واشنگتن؛ توافق در راه است؟

به گزارش مجله خبری نگار،/همشهری آنلاین - گروه سیاسی: روزنامه گاردین گزارش داد کشور‌های خلیج فارس در حال تدوین طرحی چندبخشی برای جلوگیری از ازسرگیری جنگ میان آمریکا و ایران هستند؛ طرحی که بازگشایی تنگه هرمز در برابر رفع تحریم‌ها، عقب‌نشینی نیرو‌های حوثی در یمن و ایجاد چارچوبی جدید برای امنیت منطقه را در بر می‌گیرد.

بازگشایی تنگه هرمز در برابر رفع تحریم‌ها

روزنامه گاردین روز چهارشنبه در گزارشی به قلم پاتریک وینتور، دبیر دیپلماتیک این روزنامه، نوشت یکی از محور‌های اصلی طرح کشور‌های خلیج فارس، بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۴ روز پس از لغو تحریم‌های اقتصادی علیه ایران است. بخش دیگر این طرح به عقب‌نشینی بخش قابل‌توجهی از نیرو‌های حوثی در یمن مربوط می‌شود.

بر اساس این گزارش، ایران پیشنهاد قبلی خود برای بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۷ روز پس از رفع تحریم‌ها را به ۴ روز کاهش داده است. علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، این تغییر را نشانه‌ای از انعطاف تهران در مذاکرات دانسته است.

با این حال، آمریکا خواهان امتیاز‌های بیشتری است. دیپلمات‌های اروپایی معتقدند بازگشت بازرسان سازمان ملل به ایران و فراهم شدن امکان بازرسی از تاسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده در حملات، از شروط اصلی پیشرفت در مذاکرات با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، است.

ایران تاکنون با بازگشت بازرسان موافقت نکرده و اعلام کرده است که درباره برنامه هسته‌ای خود تنها در سطح کلی حاضر به گفت‌و‌گو است. به این ترتیب، اختلاف بر سر ترتیب رفع تحریم‌ها و راستی‌آزمایی فعالیت‌های هسته‌ای همچنان یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق به شمار می‌رود.

نقش ایران در پرونده یمن

این روزنامه همچنین به افزایش تلاش‌های دیپلماتیک برای حل مناقشه یمن پرداخت. هیاتی بلندپایه از عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان روز دوشنبه به تهران سفر کرد تا درباره شرایط عربستان برای پایان دادن به جنگ یمن و همچنین ایجاد چارچوبی بلندمدت برای امنیت منطقه گفت‌و‌گو کند. ایران در حال پذیرش نقش میانجیگرانه خود در مناقشه یمن است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز سه‌شنبه با ابراهیم الدیلمی، سفیر حوثی‌ها در تهران، دیدار کرد.

ایران از حوثی‌ها حمایت می‌کند و به نوشته این روزنامه، می‌تواند بر تصمیم‌های این گروه تاثیر بگذارد. در مقابل، حوثی‌ها خواهان رفع محدودیت‌های دریایی و هوایی عربستان علیه مناطق تحت کنترل خود هستند.

پیشنهاد پیمان عدم تجاوز منطقه‌ای

یکی دیگر از محور‌های مذاکرات، ایجاد ترتیبات امنیتی تازه با مشارکت ایران و کشور‌های عربی خلیج فارس است؛ چارچوبی که به نوشته گاردین، می‌تواند با کاهش یا پایان حضور نظامی آمریکا در منطقه همراه باشد.

بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، از حامیان این طرح است. او درباره چشم‌انداز همکاری منطقه‌ای گفت: «اگر ایران به‌طور کامل دوباره در این ایده مشارکت کند که هر ۸ کشور در صلح با بقیه جهان باشند، ظرفیت اقتصادی برای همه ما در منطقه و برای کشور‌های خارج از منطقه که بخواهند در این توسعه مشارکت کنند، عظیم خواهد بود.»

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز بر اهمیت ترتیبات امنیتی پس از جنگ تاکید کرده است. او در یک برنامه تلویزیونی گفت: «اخیرا درباره جنگی جدید صحبت شده است، اما من از همین حالا به دوره پس از جنگ فکر می‌کنم. چه جنگی رخ بدهد و چه ندهد، سیاست‌های ما یکسان باقی می‌ماند.»

گاردین نوشت توافق بر سر پیمان عدم تجاوز میان ایران و ۶ کشور عربی خلیج فارس می‌تواند زمینه را برای مصالحه در پرونده هسته‌ای فراهم کند. با این حال، اختلاف بر سر تحریم‌ها، بازرسی‌های هسته‌ای و وضعیت تنگه هرمز همچنان پابرجاست.