وب‌سایت‌های بزرگ دسترسی ایجنت‌های هوش مصنوعی را محدود کردند

به گزارش مجله خبری نگار/آنا، شرکت‌های بزرگ فناوری در تلاش هستند ایجنت‌های هوش مصنوعی را از ابزار‌هایی برای پاسخ‌گویی به پرسش‌ها به دستیار‌هایی تبدیل کنند که بتوانند به نمایندگی از کاربران در اینترنت فعالیت کنند. این ایجنت‌ها قرار است بدون نیاز به انجام دستی تمام مراحل، وب‌سایت‌های مختلف را بررسی کنند، محصولات موردنظر را پیدا کنند، بلیت هواپیما بخرند، میز رستوران رزرو کنند و حتی بعضی فعالیت‌های مربوط به ایمیل یا حساب‌های کاربری را انجام دهند. با این حال گزارش‌های تازه حاکی از آن هستند که تعدادی از بزرگ‌ترین وب‌سایت‌ها و خدمات آنلاین، دسترسی این ابزار‌ها را محدود کرده‌اند و در بعضی موارد اجازه ورود آنها به حساب کاربران را نمی‌دهند. کاربران سرویس‌هایی مانند میوز متا، گروک شرکت ایکس‌ای‌آی، داتس اوپن‌ای‌آی و ایجنت اینستینکت طی هفته‌های اخیر با چنین محدودیت‌هایی مواجه شده‌اند. این شرایط فاصله میان قابلیت‌هایی را که شرکت‌های هوش مصنوعی وعده می‌دهند و امکاناتی که در عمل در اختیار کاربران قرار می‌گیرد، بیشتر کرده است.

آمازون، شرکت‌های هواپیمایی و بانک‌ها دسترسی ایجنت‌ها را محدود کرده‌اند

یکی از شرکت‌هایی که سیاست مشخصی در برابر ایجنت‌های هوش مصنوعی اتخاذ کرده، یلپ است؛ پلتفرمی که اطلاعات مربوط به کسب‌وکار‌های محلی، رستوران‌ها و خدمات مختلف را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این شرکت اعلام کرده دسترسی خودکار ایجنت‌ها به محتوای آن تنها در صورتی مجاز است که ارائه‌دهنده ابزار هوش مصنوعی از طریق برنامه صدور مجوز داده، هزینه استفاده از اطلاعات را پرداخت کرده باشد. این سیاست به معنای آن است که حتی اگر کاربر شخصاً قصد داشته باشد اطلاعات رستوران‌ها یا خدمات محلی را با کمک دستیار هوشمند بررسی کند، ایجنت او لزوماً اجازه دسترسی مستقیم به وب‌سایت را نخواهد داشت. یلپ با این رویکرد تلاش می‌کند استفاده تجاری از اطلاعات خود را مدیریت کند و مانع جمع‌آوری گسترده داده‌ها بدون توافق قبلی شود.

محدودیت‌ها تنها به وب‌سایت‌های ارائه‌دهنده اطلاعات محدود نیستند و بعضی شرکت‌های هواپیمایی و مؤسسات مالی نیز سیاست مشابهی اتخاذ کرده‌اند. دلتا ایرلاینز اجازه نمی‌دهد ایجنت‌های هوش مصنوعی به نمایندگی از کاربران در وب‌سایت این شرکت بلیت رزرو کنند و مؤسسات مالی جی‌پی مورگان چیس و چارلز شواب نیز تأیید کرده‌اند که به دلیل نگرانی‌های امنیتی، دسترسی ایجنت‌ها به حساب‌های مشتریان را مسدود می‌کنند. این شرکت‌ها با اطلاعات مالی، داده‌های شخصی و تراکنش‌هایی سروکار دارند که دسترسی خودکار به آنها می‌تواند نیازمند سازوکار‌های احراز هویت و نظارت دقیق‌تر باشد. در کنار این موارد، برخی کاربران از محدود شدن دسترسی ایجنت‌ها به وب‌سایت‌هایی مانند کارز دات‌کام و امتراک خبر داده‌اند، هرچند همه این موارد از سوی شرکت‌های مربوط تأیید نشده‌اند و ممکن است بخشی از آنها ناشی از سامانه‌های عمومی مقابله با ربات‌ها باشند.

آمازون نیز از مهم‌ترین مخالفان فعالیت آزادانه ایجنت‌های خرید در وب‌سایت خود محسوب می‌شود. این فروشگاه اینترنتی پیش‌تر با ابزار خرید خودکار پرپلکسیتی مخالفت کرده بود و اخیراً ایجنت میوز متا نیز با محدودیت دسترسی به خدمات آمازون مواجه شده است. علاوه بر این، گزارش‌هایی درباره ناتوانی ایجنت‌های گروک، اینستینکت و داتس در انجام بعضی فعالیت‌ها در آمازون منتشر شده است. با این حال نباید تمام این موارد را به معنای ممنوعیت رسمی و یکسان تمام ایجنت‌ها دانست، زیرا بخشی از اطلاعات بر تجربه کاربران استوار است و امکان دارد سامانه‌های امنیتی وب‌سایت، بسته به نحوه اتصال و رفتار ابزارها، واکنش متفاوتی داشته باشند.

اختلاف حقوقی آمازون و پرپلکسیتی بر سر خرید خودکار

اختلاف آمازون با شرکت‌های توسعه‌دهنده ایجنت‌های هوش مصنوعی سابقه‌ای طولانی‌تر دارد و در سال ۲۰۲۵ به شکایت حقوقی علیه پرپلکسیتی منجر شد. آمازون مدعی بود که این شرکت برخلاف درخواست‌های قبلی و سیاست‌های استفاده از وب‌سایت، به ایجنت مرورگر کامت اجازه داده است وارد فروشگاه اینترنتی شود و به نمایندگی از مشتریان خرید کند. آمازون تأکید داشت شرکت‌هایی که به‌عنوان واسطه خرید فعالیت می‌کنند، باید هویت خود را آشکار کنند و به تصمیم فروشگاه‌ها درباره پذیرش یا رد فعالیت ابزار‌های خودکار احترام بگذارند. یکی از موضوعات مورد اختلاف نیز نحوه شناسایی ایجنت هنگام مراجعه به وب‌سایت بود، زیرا آمازون معتقد بود ابزار پرپلکسیتی به شکلی فعالیت می‌کند که تشخیص آن از یک کاربر معمولی دشوار است.

پرپلکسیتی در مقابل استدلال کرد که ایجنت هوش مصنوعی در واقع ابزاری در اختیار خود کاربر است و همان‌طور که افراد می‌توانند از یک دستیار انسانی برای انجام خرید کمک بگیرند، باید اجازه استفاده از دستیار نرم‌افزاری را نیز داشته باشند. این شرکت همچنین مدعی شد مخالفت آمازون صرفاً به موضوع امنیت محدود نیست و به مدل اقتصادی فروشگاه نیز ارتباط دارد، زیرا وقتی ایجنت خرید را انجام می‌دهد، کاربر مدت کمتری در صفحات فروشگاه حضور خواهد داشت و فرصت مشاهده تبلیغات و پیشنهاد‌های تجاری کاهش پیدا می‌کند. آمازون این اختلاف را از منظر کنترل دسترسی و رعایت سیاست‌های خدمات خود دنبال کرده، در حالی که پرپلکسیتی آن را به حق انتخاب کاربران و آزادی استفاده از ابزار‌های هوشمند مرتبط دانسته است.

دادگاه بدوی در مرحله نخست حکمی موقت برای محدود کردن فعالیت ایجنت پرپلکسیتی در آمازون صادر کرد، اما دادگاه تجدیدنظر آمریکا در مرداد ۲۰۲۶ این دستور را لغو کرد. قضات تجدیدنظر به این نتیجه رسیدند که آمازون در آن مرحله نتوانسته احتمال موفقیت ادعای خود درباره دسترسی غیرمجاز پرپلکسیتی به سامانه‌های رایانه‌ای را به‌اندازه کافی اثبات کند. دادگاه همچنین میان دسترسی مستقیم یک شرکت به سامانه دیگر و استفاده کاربر از یک ابزار نرم‌افزاری برای انجام فعالیت‌های شخصی تفاوت قائل شد. البته لغو دستور موقت به معنای پایان پرونده یا مجاز شناخته شدن تمام انواع فعالیت ایجنت‌ها در وب‌سایت آمازون نیست و این شرکت پس از رأی تجدیدنظر نیز پیگیری حقوقی خود را ادامه داده است.

متا به‌دنبال توافق مستقیم با فروشگاه‌های اینترنتی است

با افزایش محدودیت‌ها، شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی به‌دنبال روش‌هایی هستند که امکان فعالیت ایجنت‌ها را بدون اختلاف با صاحبان وب‌سایت‌ها فراهم کنند. متا پس از مواجه شدن ایجنت میوز با محدودیت دسترسی به آمازون، بر اهمیت همکاری مستقیم با کسب‌وکار‌ها تأکید کرده است. این شرکت معتقد است هنگامی که یک فروشگاه دسترسی دستیار شخصی را مسدود می‌کند، در واقع ممکن است فرصت فروش به مشتری‌ای را از دست بدهد که ایجنت از طرف او فعالیت می‌کند. متا اعلام کرده ترجیح می‌دهد به‌جای ادامه اختلاف بر سر دسترسی، با کسب‌وکار‌ها برای برطرف کردن نگرانی‌های امنیتی و تجاری همکاری کند و چارچوب مشخصی برای استفاده از ایجنت‌ها ایجاد شود.

این رویکرد باعث شده متا با مجموعه‌هایی مانند والمارت، گپ، سفورا و بست‌بای همکاری کند تا کاربران بتوانند با کمک ایجنت میوز محصولات موردنظر خود را بررسی و خریداری کنند. چنین توافق‌هایی به فروشگاه‌ها امکان می‌دهند نحوه نمایش محصولات، دسترسی به اطلاعات و انجام تراکنش‌ها را با شرایط مشخص مدیریت کنند. در مقابل، شرکت توسعه‌دهنده ایجنت نیز می‌تواند خدماتی با پایداری بیشتر ارائه دهد و برای انجام خرید به روش‌هایی متکی نباشد که ممکن است توسط سامانه‌های حفاظتی وب‌سایت مسدود شوند. البته حتی در همکاری‌های رسمی نیز اجرای تمام مراحل خرید همیشه بدون مشکل نیست و بعضی کاربران از دشواری تکمیل سفارش در فروشگاه‌های همکار خبر داده‌اند.

شاپیفای نیز رویکرد متفاوتی در پیش گرفته و دسترسی ایجنت‌های هوش مصنوعی به فهرست گسترده محصولات فروشگاه‌های تحت پوشش خود را توسعه داده است. این شرکت اعلام کرده کاربران می‌توانند ایجنت دلخواه خود را به حسابشان متصل کنند تا امکان جست‌و‌جو و انتخاب از میان بیش از یک میلیارد محصول فراهم شود. فرایند خرید از طریق خدمات شاپیفای انجام می‌شود و کاربر باید پیش از نهایی شدن سفارش، آن را تأیید کند. این ساختار تلاش می‌کند میان خودکارسازی فعالیت‌های خرید و حفظ اختیار مشتری تعادل برقرار کند و در عین حال به فروشگاه‌ها امکان دهد از مسیر‌های رسمی و قابل کنترل با ایجنت‌ها ارتباط داشته باشند. گسترش چنین همکاری‌هایی می‌تواند به شکل‌گیری بازاری منجر شود که در آن دسترسی ایجنت‌ها به اطلاعات و خدمات، بیش از گذشته به توافق میان شرکت‌های فناوری وابسته باشد.

سامانه‌های مقابله با ربات‌ها مانع فعالیت ایجنت‌های هوش مصنوعی می‌شوند

بخشی از دشواری‌های فعلی به تصمیم مستقیم وب‌سایت‌ها برای مسدود کردن ایجنت‌ها مربوط نمی‌شود، بلکه از عملکرد سامانه‌های امنیتی موجود در اینترنت ناشی می‌شود. بسیاری از وب‌سایت‌ها برای جلوگیری از فعالیت ربات‌های تبلیغاتی، تلاش‌های غیرمجاز برای ورود به حساب‌ها، ثبت سفارش‌های خودکار و جمع‌آوری گسترده اطلاعات از ابزار‌های تشخیص رفتار غیرعادی استفاده می‌کنند. این سامانه‌ها معمولاً درخواست‌های پرتعداد، الگو‌های تکراری کلیک کردن، تغییر سریع صفحات یا ورود خودکار به حساب‌های کاربری را بررسی می‌کنند و در صورت تشخیص رفتار غیرمعمول، دسترسی را محدود می‌کنند. ایجنت‌های هوش مصنوعی نیز هنگام انجام وظایف خود ممکن است رفتاری مشابه ربات‌های سنتی داشته باشند و به همین دلیل، حتی بدون ممنوعیت اختصاصی، با محدودیت دسترسی مواجه شوند.

برای مثال، بعضی کاربران گزارش داده‌اند که هنگام استفاده از ایجنت میوز برای انجام فعالیت‌هایی در خدمات گوگل، حساب آنها به دلیل تشخیص فعالیت مشکوک محدود شده است. نمونه‌های مشابهی نیز درباره تکمیل سفارش در بعضی فروشگاه‌های اینترنتی مطرح شده‌اند. کریس کانال، مدیرعامل شرکت ارزیابی ایمنی هوش مصنوعی ایکویی‌استمپ، توضیح داده که بسیاری از سازوکار‌های موجود برای مقابله با کلاهبرداری و فعالیت‌های خودکار زیان‌آور طراحی شده‌اند و الزاماً هدف آنها جلوگیری از استفاده از ایجنت‌های شخصی نیست. با این حال، چون رفتار این ابزار‌ها می‌تواند به فعالیت ربات‌های غیرمجاز شباهت داشته باشد، سامانه‌های حفاظتی ممکن است آنها را نیز متوقف کنند. این شرایط یکی از مهم‌ترین موانع فنی توسعه دستیار‌هایی محسوب می‌شود که قرار است بدون مداخله مداوم انسان، چندین فعالیت را در وب‌سایت‌های مختلف انجام دهند.

شرکت کلودفلر نیز که خدمات امنیت و زیرساخت اینترنت را برای تعداد زیادی از وب‌سایت‌ها فراهم می‌کند، ابزار‌های تازه‌ای برای کنترل دسترسی ربات‌های هوش مصنوعی توسعه داده است. این شرکت پیش‌تر قابلیت مسدودسازی خزنده‌های هوش مصنوعی با یک تنظیم ساده را معرفی کرد و سپس امکانات جداگانه‌ای برای مدیریت ربات‌های مورد استفاده در آموزش مدل‌ها، موتور‌های جست‌و‌جو و ایجنت‌های انجام‌دهنده فعالیت‌های کاربر ارائه داد. کلودفلر همچنین به صاحبان وب‌سایت‌ها اجازه داده است دسترسی خزنده‌هایی را که به‌صورت هم‌زمان برای نمایه‌سازی در موتور‌های جست‌و‌جو و آموزش مدل‌های هوش مصنوعی استفاده می‌شوند، محدود کنند. هدف این تغییرات افزایش اختیار مدیران وب‌سایت‌ها برای تعیین نحوه استفاده از محتوای آنهاست، اما اجرای گسترده چنین سیاست‌هایی می‌تواند دسترسی ایجنت‌های جدید به بخش‌هایی از اینترنت را دشوارتر کند.

محدودیت دسترسی می‌تواند ارزش ایجنت‌های هوش مصنوعی را کاهش دهد

یکی از مهم‌ترین پیامد‌های این روند، تأثیر آن بر کاربرد واقعی ایجنت‌های هوش مصنوعی است. شرکت‌هایی مانند اوپن‌ای‌آی، متا و گوگل تلاش می‌کنند محصولاتی ارائه دهند که بتوانند مجموعه‌ای از فعالیت‌های اینترنتی را به‌صورت خودکار انجام دهند و نیاز کاربر به جابه‌جایی میان برنامه‌ها و وب‌سایت‌های مختلف را کاهش دهند. با این حال اگر بخش مهمی از فروشگاه‌ها، بانک‌ها و خدمات آنلاین اجازه فعالیت چنین ابزار‌هایی را ندهند، توانایی ایجنت برای انجام وظایف واقعی محدود خواهد شد. در این شرایط ممکن است کاربر بتواند از دستیار خود برای پیدا کردن اطلاعات و مقایسه گزینه‌ها کمک بگیرد، اما برای نهایی کردن خرید، ورود به حساب یا انجام تراکنش همچنان ناچار به استفاده مستقیم از وب‌سایت باشد.

کانال معتقد است چنین محدودیت‌هایی می‌توانند ارزش درک‌شده محصولات هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار دهند، زیرا یکی از مهم‌ترین وعده‌های سازندگان آنها توانایی انجام فعالیت‌های متنوع در بخش‌های مختلف اینترنت است. هرچه تعداد وب‌سایت‌های غیرقابل دسترس افزایش پیدا کند، دامنه فعالیت‌هایی که ایجنت می‌تواند بدون کمک انسان انجام دهد نیز کوچک‌تر می‌شود. از سوی دیگر، اگر سامانه‌های امنیتی برای مقابله با ربات‌های هوشمند سخت‌گیرانه‌تر شوند، احتمال دارد کاربران عادی نیز بیشتر با درخواست تأیید هویت، آزمون‌های تشخیص انسان از ربات و مراحل اضافی ورود به وب‌سایت‌ها مواجه شوند؛ بنابراین افزایش محدودیت‌ها ممکن است علاوه بر کاهش کارایی ایجنت‌ها، تجربه استفاده معمولی از اینترنت را نیز پیچیده‌تر کند.

در مقابل، نگرانی صاحبان وب‌سایت‌ها درباره حفاظت از اطلاعات کاربران، کنترل تراکنش‌ها و حفظ مدل درآمدی خدماتشان همچنان پابرجاست. اجازه دادن به یک ایجنت برای مشاهده اطلاعات عمومی با واگذاری اختیار خرید، دسترسی به حساب بانکی یا تغییر اطلاعات شخصی تفاوت زیادی دارد و هرکدام به سطح متفاوتی از تأیید هویت و نظارت نیاز دارند. به همین دلیل، آینده ایجنت‌های هوش مصنوعی احتمالاً تنها به پیشرفت مدل‌های زبانی و افزایش توانایی آنها وابسته نخواهد بود، بلکه به توافق بر سر شیوه دسترسی امن و مجاز به خدمات اینترنتی نیز بستگی دارد. همکاری مستقیم میان شرکت‌های فناوری و ارائه‌دهندگان خدمات می‌تواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد، اما در حال حاضر محدودیت‌های گسترده وب‌سایت‌ها یکی از مهم‌ترین موانع تحقق وعده دستیار‌های هوشمندی است که قرار است تقریباً تمام فعالیت‌های اینترنتی را به نمایندگی از کاربران انجام دهند.