مدیریت تقاضای ارز؛ از واردات کالا‌های مصرفی تا اصلاح سیاست ارزی

به گزارش مجله خبری نگار،در نشست شورای پژوهش مرکز پژوهشی آرا، با بررسی وضعیت درآمد‌های دولت، منابع ارزی، کسری بودجه و تحولات بازار ارز، بر ضرورت تغییر رویکرد سیاست‌گذاری از تمرکز صرف بر کنترل نرخ ارز به سمت مدیریت تقاضای ارزی، اصلاح ترکیب واردات و کنترل عوامل ایجادکننده فشار بر منابع ارزی تأکید شد.

در این نشست مطرح شد که محدود شدن منابع ارزی و کاهش دسترسی به منابع خارجی، در شرایطی که تقاضای واردات همچنان بالاست، فشار مضاعفی بر بازار ارز وارد می‌کند و سیاست‌گذار به جای تمرکز صرف بر کاهش یا تثبیت نرخ ارز، باید منشأ تقاضا را مدیریت کند. در عین حال، کنترل نرخ ارز نیز باید در دستور کار سیاست‌گذار باشد و مدیریت تقاضای ارز می‌تواند یکی از ابزار‌های مؤثر در این مسیر باشد.

در این نشست با اشاره به افزایش تقاضا برای واردات خودرو، تلفن همراه و برخی کالا‌های مصرفی، تأکید شد که در شرایط محدودیت منابع ارزی، تخصیص ارز به کالا‌های مصرفی و غیرضروری می‌تواند منابع مورد نیاز مواد اولیه، دارو، کالا‌های اساسی و تولید را تحت فشار قرار دهد. بر همین اساس، پیشنهاد شد در کوتاه‌مدت اولویت تخصیص ارز به این بخش‌ها داده شود و واردات برخی کالا‌های مصرفی، از جمله خودرو، متناسب با شرایط منابع ارزی مدیریت شود.

همچنین بر ضرورت توجه همزمان به سمت عرضه و تقاضای ارز تأکید شد. بر اساس مباحث مطرح‌شده، کاهش بیش از حد نرخ ارز می‌تواند توجیه اقتصادی صادرات را تحت تأثیر قرار دهد؛ از سوی دیگر، خروج سرمایه، عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات و کم‌اظهاری ارزش صادرات نیز از عواملی عنوان شد که می‌توانند فشار بر منابع ارزی را افزایش دهند.

در بخش دیگری از نشست، درباره سیاست تثبیت نرخ ارز و آثار آن بر ساختار تولید بحث شد. بر اساس دیدگاه مطرح‌شده، تثبیت نرخ ارز در مقاطعی می‌تواند واردات را جذاب‌تر و وابستگی تولید به نهاده‌ها و کالا‌های وارداتی را بیشتر کند. همچنین تأکید شد که تغییرات شدید و پله‌ای نرخ ارز می‌تواند شوک‌های قابل‌توجهی به اقتصاد وارد کند و سیاست ارزی باید به سمت تعدیل تدریجی حرکت کند.

در ادامه، تأکید شد که نرخ ارز یکی از عوامل اصلی تورم است و رشد نقدینگی، کسری بودجه و نحوه هزینه‌کرد دولت نیز در ایجاد فشار‌های تورمی نقش دارند. از این منظر، انضباط بودجه دولت، کنترل کسری بودجه و اصلاح شیوه تأمین مالی می‌تواند همزمان فشار بر بازار ارز و تورم را کاهش دهد.

در بخش دیگری از جلسه، وضعیت درآمد‌های مالیاتی و تأمین مالی دولت نیز بررسی شد. بر اساس داده‌های ارائه‌شده، تحقق درآمد‌های مالیاتی در ماه‌های ابتدایی سال نسبت به روند معمول سال‌های گذشته پایین‌تر بوده و درباره بدهی‌ها و مطالبات دولت و شرکت‌های دولتی نیز بر ضرورت استفاده منضبط‌تر از ابزار‌های تأمین مالی تأکید شد.

در پایان نشست نیز مطرح شد که مسئله ارزی کشور تنها به مدیریت تقاضا محدود نمی‌شود و افزایش ظرفیت تولید، صادرات و اندازه اقتصاد نیز باید همزمان در دستور کار قرار گیرد؛ چراکه حتی با کنترل تقاضا، بدون افزایش ظرفیت اقتصادی، فشار بر منابع ارزی در بلندمدت ادامه خواهد داشت.

نشست شورای پژوهش مرکز پژوهشی آرا هر هفته با حضور محققان، اساتید، کارشناسان و فعالان عرصه‌های مختلف برگزار می‌شود و آخرین پژوهش‌ها و بررسی‌های انجام‌شده در آن به بحث گذاشته می‌شود.