تنفس هورمونی: چرا آسم در زنان دشوارتر است؟

به گزارش مجله خبری نگار، پس از بلوغ، آسم در زنان شایع‌تر و شدیدتر از مردان می‌شود. محققان این موضوع را تا حدی به تغییرات سطح هورمون‌های جنسی نسبت می‌دهند که می‌تواند بر التهاب مجاری هوایی تأثیر بگذارد. علائم در برخی از زنان در طول چرخه قاعدگی، بارداری و یائسگی تغییر می‌کند. مقاله ایزوستیا به بررسی این موضوع می‌پردازد که چرا آسم در مردان و زنان به طور متفاوت بروز می‌کند و هورمون‌ها چه نقشی در این امر دارند.

بعد از بلوغ، همه چیز تغییر می‌کند

آسم در دوران کودکی در پسران شایع‌تر است و قبل از بلوغ، احتمال بروز علائم شدید در آنها نیز بیشتر است. با این حال، پس از بلوغ، وضعیت تغییر می‌کند: آسم در زنان بالغ بیشتر از مردان شایع است و روند بیماری به طور متوسط ​​می‌تواند شدیدتر باشد. طبق گزارش نشنال جئوگرافیک، تقریباً از هر ۱۰ زن بالغ در ایالات متحده، یک نفر مبتلا به آسم است - تقریباً دو برابر این میزان در مردان. زنان همچنین بیشتر احتمال دارد حملاتی را تجربه کنند که نیاز به مراجعه به اورژانس یا بستری شدن در بیمارستان داشته باشد.

علت دقیق این تغییر هنوز مشخص نشده است. محققان عوامل مختلفی را در نظر می‌گیرند: هورمون‌های جنسی، تفاوت‌های ژنتیکی، رشد ریه، مواجهه با عوامل محیطی و تفاوت در پاسخ‌های ایمنی. یک بررسی در سال ۲۰۲۶ که در مجله آلرژی و ایمونولوژی بالینی (JACI) منتشر شده است نیز خاطرنشان می‌کند که این بیماری به طور متوسط ​​در زنان پس از بلوغ شایع‌تر و شدیدتر است و هورمون‌ها ممکن است بر نشانگر‌های زیستی آسم و الگو‌های التهاب تأثیر بگذارند.

ویژگی جنسیتی در ژنتیک به این معنی نیست که زنان ژن‌های کاملاً متفاوتی مرتبط با آسم دارند. بلکه به این معنی است که یک ژن یا گونه‌ی مشابه آن ممکن است در مردان و زنان به طور متفاوتی بروز کند.

بنابراین، بلوغ ممکن است یکی از دوره‌هایی باشد که تفاوت‌های بیولوژیکی از پیش موجود، تأثیر بیشتری بر روند بیماری می‌گذارند. اما خود هورمون‌ها تنها بخشی از این سیستم هستند.

چگونه استروژن در تنفس اختلال ایجاد می‌کند؟

هورمون‌های جنسی زنانه همچنان یکی از کاندیدا‌های اصلی برای مکانیسم واسطه‌گری هستند. در یک بررسی در مجله Current Opinion in Allergy and Clinical Immunology، محققان خاطرنشان کردند که گیرنده‌های استروژن روی سلول‌های مختلفی یافت می‌شوند که پاسخ ایمنی را تنظیم می‌کنند و خود هورمون می‌تواند بر فرآیند‌های مرتبط با التهاب آلرژیک و عملکرد مجاری هوایی تأثیر بگذارد.

استروژن گروهی از هورمون‌های جنسی است که سیستم تولید مثل، چرخه قاعدگی و بارداری را تنظیم می‌کند. آنها همچنین بر عملکرد مغز، عملکرد استخوان، سیستم قلبی عروقی و متابولیسم تأثیر می‌گذارند.

محققان در مطالعه دیگری که در JACI منتشر شد، مکانیسم خاص‌تری را شرح دادند. آنها استروژن و پروژسترون و اثرات آنها را بر سلول‌های Th۱۷، نوعی از لنفوسیت‌های T که در پاسخ ایمنی نقش دارند، مطالعه کردند. در آزمایشی با سلول‌های افراد مبتلا به آسم شدید، محققان ارتباطی بین هورمون‌های جنسی زنانه و افزایش تولید اینترلوکین-۱۷A یا IL-۱۷A که با آسم شدید مرتبط است، یافتند.

تغییرات در سطح استروژن و آندروژن که در دوران بلوغ رخ می‌دهد و همچنین ممکن است در زنان در دوران بارداری یا یائسگی نوسان داشته باشد، نقش مهمی در تنظیم التهاب مجاری هوایی که می‌تواند باعث آسم شود، ایفا می‌کند.

اینطور نیست که خود استروژن باعث آسم شود. بلکه، سیگنال‌های هورمونی می‌توانند فرآیند‌های التهابی موجود را تغییر دهند و از این طریق بر شدت بیماری تأثیر بگذارند. در مطالعه دیگری از امسال، نویسندگان همچنین نشان می‌دهند که استروژن و پروژسترون ممکن است انواع خاصی از پاسخ‌های التهابی را تقویت کنند، در حالی که آندروژن‌ها اثرات تنظیم‌کننده ایمنی متفاوتی دارند.

عوامل خارجی نیز می‌توانند بر روند آسم تأثیر بگذارند. به عنوان مثال، مطالعه‌ای در مجله پزشکی صنعتی آمریکا، ارتباطی بین مواجهه شغلی با مواد شوینده و ضدعفونی‌کننده و آسم علامت‌دارتر و شدیدتر در زنان نشان داد. بنابراین، تفاوت‌های بین زنان و مردان را نمی‌توان صرفاً به عوامل هورمونی نسبت داد.

چرخه قاعدگی روند آسم را تغییر می‌دهد

یکی دیگر از ویژگی‌های آسم زنان با چرخه قاعدگی مرتبط است. یکی دیگر از بررسی‌های JACI، بدتر شدن آسم در دوران قاعدگی را در تقریباً ۳۰ تا ۴۰ درصد از زنان مبتلا به این بیماری توصیف می‌کند. با این حال، محققان تأکید می‌کنند که مکانیسم دقیق پشت این پدیده هنوز مشخص نشده است.

اولین مشاهدات چند دهه پیش ظاهر شد. در مطالعه‌ای که در سال ۱۹۸۶ در همان مجله منتشر شد، ۱۹ نفر از ۵۷ زن مبتلا به آسم، بلافاصله قبل یا در طول قاعدگی، افزایش قابل توجهی در علائم ریوی را تجربه کردند. قابل توجه‌ترین افزایش، تنگی نفس، خس خس سینه و گرفتگی قفسه سینه بود.

یک توضیح احتمالی شامل نوسانات طبیعی در سطح هورمونی است. پس از تخمک‌گذاری، سطح استروژن و پروژسترون نوسان می‌کند و بلافاصله قبل از قاعدگی کاهش می‌یابد. محققان معتقدند که این تغییرات ممکن است بر التهاب راه‌های هوایی و واکنش‌پذیری بیش از حد تأثیر بگذارند. با این حال، این یک فرضیه است و مکانیسم کاملاً اثبات شده‌ای نیست.

بنابراین، صرفاً ارتباط علائم با یک مرحله خاص چرخه به این معنی نیست که نوسانات هورمونی تنها علت بدتر شدن علائم هستند. التهاب، حساسیت مجاری هوایی فرد و سایر عوامل می‌توانند همزمان بر شدت آسم تأثیر بگذارند.

آسم در دوران بارداری چه اتفاقی می‌افتد؟

بارداری اوضاع را پیچیده‌تر هم می‌کند. طبق گزارش نشنال جئوگرافیک، تقریباً ۴۰٪ از زنان مبتلا به آسم ممکن است در دوران بارداری علائم بدتری را تجربه کنند، اما این لزوماً به این معنی نیست که بیماری شدیدتر خواهد شد. برخی از بیماران هیچ تغییری را متوجه نمی‌شوند، در حالی که برخی دیگر در واقع کاهش علائم را تجربه می‌کنند.

داده‌های فعلی نشان می‌دهد که تغییرات هورمونی تنها عامل تشدید بیماری نیستند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ در مجله تنفسی اروپا، بر اساس داده‌های بیش از ۴۰،۰۰۰ بارداری، نشان داد که ۳۱٪ از زنان در دوران بارداری مصرف کورتیکواستروئید‌های استنشاقی خود را کاهش داده‌اند. کاهش پایبندی به درمان با افزایش خطر تشدید بیماری همراه بود.

نویسندگان دریافتند که برای برخی از زنان، تعداد تشدید بیماری در دوران بارداری کاهش یافته است، اما مواردی که نیاز به مراقبت در بیمارستان دارند افزایش یافته است. این خطر به ویژه در زنانی که آسم شدیدتر، التهاب نوع ۲ بارزتر و استفاده ناکافی از استروئید‌های استنشاقی دارند، بیشتر است.

بنابراین، نسبت دادن تشدید آسم در دوران بارداری صرفاً به افزایش سطح هورمون‌ها نادرست است. روند بیماری به طور همزمان تحت تأثیر تغییرات سیستم ایمنی، وزن بدن، رفلاکس، گرفتگی بینی، شدت اولیه آسم و پایبندی به درمان تجویز شده قرار می‌گیرد.

بعد از یائسگی، قوانین دوباره تغییر می‌کنند

وضعیت یائسگی حتی مبهم‌تر است. برخی مطالعات این دوره را به تغییرات در پیشرفت آسم مرتبط دانسته‌اند، اما سن، افزایش وزن و هورمون درمانی ممکن است بر نتایج تأثیر گذاشته باشد. در نتیجه، تعیین اثر مستقل یائسگی دشوارتر شده است. یکی از آشکارترین مطالعات سال‌های اخیر در سال ۲۰۲۵ در JACI منتشر شد. نویسندگان آن نتیجه گرفتند که خود یائسگی پس از در نظر گرفتن سایر عوامل، با افزایش احتمال آسم یا آسم شدید مرتبط نیست.

با این حال، هورمون درمانی همچنان یک موضوع جداگانه است. یک مطالعه قبلی در همان مجله، که با استفاده از داده‌های ۱۷ ساله از یک گروه ملی انجام شده بود، ارتباط بین هورمون درمانی جایگزین و خطر تشدید شدید آسم در زنان قبل و بعد از یائسگی را بررسی کرد.

بنابراین، این جمله که «یائسگی آسم را بدتر می‌کند» امروزه نمی‌تواند یک قانون جهانی در نظر گرفته شود. تحقیقات تصویر متفاوتی ارائه می‌دهند و دانشمندان همچنان در حال روشن کردن نقش کاهش هورمون‌ها، سن، وزن بدن، بیماری‌های همراه و هورمون درمانی هستند.

یک آسم - سناریو‌های مختلف

نگرانی دیگر این است که زنان بیشتر احتمال دارد آسم شدید را تجربه کنند و برخی از انواع این بیماری به درمان استاندارد پاسخ کمتری می‌دهند. کورتیکواستروئید‌های استنشاقی همچنان درمان اصلی آسم هستند، اما متخصصان خاطرنشان می‌کنند که اثربخشی آنها ممکن است در برخی از زنان ضعیف‌تر باشد. محققان این موضوع را، از جمله موارد دیگر، به تأثیر احتمالی استروژن بر التهاب و پاسخ سلولی به استروئید‌ها نسبت می‌دهند.

این به این معنی نیست که اسپری‌های استنشاقی عموماً برای زنان «کارساز نیستند». اثربخشی درمان به فنوتیپ خاص آسم، مکانیسم التهابی و ویژگی‌های فردی بیمار بستگی دارد. برای برخی از اشکال شدید بیماری، دارو‌های بیولوژیکی وجود دارند که اجزای خاصی از پاسخ التهابی را هدف قرار می‌دهند.

این موضوع منحصر به آسم نیست، بلکه نشان دهنده یک روند کلی در تحقیقات زیست پزشکی است که در آن زنان کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند یا به طور جداگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار نمی‌گیرند.

اوضاع به تدریج در حال تغییر است. در ایالات متحده، سیاست «جنسیت به عنوان یک متغیر بیولوژیکی» موسسه ملی بهداشت، که از سال ۲۰۱۶ به اجرا درآمد، لزوم در نظر گرفتن جنسیت بیولوژیکی را در طراحی، تجزیه و تحلیل و گزارش نتایج تحقیقات برجسته کرده است. با این حال، حتی اکنون، نویسندگان بررسی تأکید می‌کنند که مکانیسم‌های اساسی تفاوت در پیشرفت آسم بین مردان و زنان هنوز به طور کامل شناخته نشده‌اند.