چگونه حزب‌الله معادله نبرد با اسرائیل را بازنویسی کرد؟

به گزارش مجله خبری نگار/فرهیختگان: هم‌زمان با تشدید عملیات زمینی ارتش رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان با هدف بازسازی بازدارندگی از دست‌رفته، حزب‌الله به‌سمت دکترین عملیاتی جدیدی حرکت کرده است که بر پایه جنگ نامتقارن، کمین‌های هدفمند و استفاده گسترده از پهپاد‌های انتحاری شکل گرفته است؛ الگویی که به‌گفته ناظران، تلفیقی از تجربه جنگ اوکراین و نبرد‌های غزه بوده و اکنون در جغرافیای پیچیده جنوب لبنان به آزمون گذاشته شده است.

الگوی جدید نبرد حزب‌الله؛ «جغرافیای انعطاف‌پذیر» و تله‌های مرگ در جنوب لبنان

به گزارش منابع بین‌المللی از جمله الجزیره، حزب‌الله در مرحله کنونی در حال عبور از الگو‌های کلاسیک دفاع سرزمینی است و به‌جای تمرکز بر حفظ خطوط ثابت، راهبردی موسوم به «جغرافیای انعطاف‌پذیر» را به کار گرفته است؛ راهبردی که در آن، عمداً مسیر پیشروی نیرو‌های اسرائیلی باز گذاشته می‌شود تا در عمق مناطق عملیاتی در معرض کمین‌ها و حملات چندلایه قرار گیرند.

در این چارچوب، برتری تکنولوژیک ارتش اسرائیل از پهپاد‌های شناسایی تا سامانه‌های جنگ الکترونیک در محیطی پیچیده، شهری و پوشیده از عوارض طبیعی به عاملی پرهزینه و بعضاً ناکارآمد تبدیل می‌شود؛ محیطی که در آن، نیرو‌های زمینی اسرائیلی اغلب تنها در لحظه درگیری مستقیم یا از میان آوار و پوشش طبیعی با رزمندگان حزب‌الله مواجه می‌شوند.

این تغییر دکترین، به‌زعم تحلیلگران نظامی، پرسش‌های مهمی را درباره آینده جنگ‌های نامتقارن در منطقه مطرح کرده است؛ از جمله نقش پهپاد‌های انتحاری FPV که پیش‌تر در جنگ اوکراین به‌عنوان یک ابزار تعیین‌کننده شناخته شدند و اکنون به یکی از ارکان اصلی تاکتیک‌های حزب‌الله تبدیل شده‌اند.

جنوب لبنان؛ استمرار الگوی تخریب سیستماتیک

در سطح میدانی، جنوب لبنان همچنان شاهد یکی از گسترده‌ترین کارزار‌های تخریب زیرساختی در سال‌های اخیر است. این روند از اوایل مارس و با صدور دستور تخلیه بیش از ۱۰۰ روستای مرزی آغاز شد و به‌تدریج به منطقه‌ای معادل ۱۴.۳ درصد از خاک لبنان گسترش یافت؛ اقدامی که به آوارگی بیش از ۱.۲ میلیون نفر انجامیده است.

هم‌زمان، اسرائیل با تثبیت یک منطقه حائل موسوم به «خط زرد» به وسعت حدود ۶۰۸ کیلومتر مربع معادل نزدیک به ۶ درصد از خاک لبنان عملاً الگوی امنیتی مشابه آنچه در غزه اجرا شد را در مرز شمالی نیز بازتولید کرده است. بر اساس گزارش‌های میدانی، بیش از ۳۶۰۰ حمله هوایی و زمینی طی ماه‌های اخیر، زیرساخت‌های حیاتی، پل‌ها و منازل مسکونی را هدف قرار داده‌اند؛ از جمله پل‌های راهبردی رودخانه لیتانی و مسیر‌های ارتباطی شهر صور. نهاد‌های حقوق بشری برخی از این حملات را در چارچوب حقوق بین‌الملل، مصداق احتمالی جنایات جنگی ارزیابی کرده‌اند.

تیپ گولانی و تلاش برای تثبیت عمق عملیاتی

در یکی از تحولات اخیر، ارتش اسرائیل اعلام کرده است که نیرو‌های تیپ نخبه «گولانی» عملیات ویژه‌ای را در محور رودخانه لیتانی با هدف تثبیت نقاط کنترل عملیاتی به پایان رسانده‌اند. این عملیات در حالی انجام شد که نیروی هوایی اسرائیل تنها در یک بازه کوتاه، بیش از ۱۰۰ حمله هوایی برای پشتیبانی از نیرو‌های زمینی انجام داد.

با این حال، منابع میدانی تأکید دارند که این پیشروی‌ها همچنان در معرض تهدید مستقیم پهپاد‌های انتحاری و کمین‌های برنامه‌ریزی‌شده حزب‌الله قرار دارد؛ حملاتی که توانسته‌اند در موارد متعدد، خسارات انسانی و تجهیزاتی قابل توجهی به نیرو‌های اسرائیلی وارد کنند.

حضور تیپ گولانی در لبنان نیز سابقه تاریخی دارد؛ از نقش محوری در تهاجم ۱۹۸۲ تا درگیری‌های سنگین جنگ ۲۰۰۶، جایی که این یگان با تلفات قابل توجهی مواجه شد و تصویر یک نیروی شکست‌ناپذیر از آن به چالش کشیده شد.

پهپاد‌های FPV؛ سلاح ارزان، اثرگذاری راهبردی

در سطح فناوری نظامی، پهپاد‌های FPV انتحاری به‌عنوان یکی از مؤثرترین ابزار‌های جدید حزب‌الله مطرح شده‌اند. این پهپاد‌ها با هزینه‌ای کمتر از ۴۰۰ دلار ساخته می‌شوند و با استفاده از کابل‌های فیبر نوری کنترل می‌گردند؛ روشی که امکان اختلال در سامانه‌های جنگ الکترونیک اسرائیل را به‌شدت کاهش می‌دهد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که این پهپاد‌ها به کلاهک‌های ضدزره روسی PG-۷L مجهز شده‌اند و با استفاده از کابل‌هایی تا طول ۱۰ کیلومتر هدایت می‌شوند؛ موضوعی که عملاً امکان رهگیری یا اخلال الکترونیکی را برای ارتش اسرائیل دشوار کرده است.

به گفته کارشناسان نظامی، ترکیب «هزینه پایین، دقت بالا» این سامانه‌ها، موازنه جدیدی در میدان نبرد ایجاد کرده است؛ موازنه‌ای که به‌تدریج مرز میان بازیگران دولتی و غیردولتی را در جنگ‌های مدرن کمرنگ می‌کند.

چالش امنیتی اسرائیل و تغییر دکترین دفاعی

در واکنش به افزایش حملات پهپادی، مقامات اسرائیلی از جمله بنیامین نتانیاهو اذعان کرده‌اند که این سلاح‌ها به یک چالش راهبردی جدی تبدیل شده‌اند. گزارش‌ها همچنین از زخمی شدن ده‌ها نظامی اسرائیلی در نتیجه این حملات طی هفته‌های اخیر خبر می‌دهند.

در پی ناکامی بخشی از سامانه‌های پدافندی در رهگیری این تهدیدات، ارتش اسرائیل به ترکیبی از راهکار‌های جایگزین روی آورده است؛ از جمله استقرار موانع فیزیکی، اصلاح سلاح‌های سبک برای هدف‌گیری پهپاد‌ها و تمرکز بر شناسایی و حذف اپراتور‌های میدانی.

با این حال، تحلیلگران مرکز مطالعاتی «آلما» در اسرائیل تأکید دارند که انتشار گسترده تصاویر این حملات، اثر روانی این جنگ را فراتر از خسارات فیزیکی گسترش داده و به بخشی از راهبرد بازدارندگی حزب‌الله تبدیل شده است.

در مجموع، تحولات اخیر نشان می‌دهد که جنگ در مرز‌های شمالی اسرائیل از قالب کلاسیک خود خارج شده و به سمت یک نبرد ترکیبی، فرسایشی و چندلایه حرکت کرده است؛ نبردی که در آن، پهپاد‌های ارزان‌قیمت، کمین‌های هوشمند و استفاده از جغرافیای پیچیده، در برابر یکی از پیشرفته‌ترین ارتش‌های منطقه قرار گرفته‌اند و همین تضاد، ماهیت درگیری را به‌طور بنیادین تغییر داده است.