کشتی‌گیری که جهان را کوچک کرد و نام ایران را بزرگ

به گزارش مجله خبری نگار، از دل بابلسر برخاست؛ از شهری که بوی دریا و رطوبت شمال در آن جاری است و بادهایش همیشه قصه‌ای برای گفتن دارند. او در خانواده‌ای معمولی به دنیا آمد، اما هیچ چیز در سرنوشتش معمولی نبود. آرام، کم‌حرف، دقیق و درون‌گرا بود، اما در نگاهش چیزی می‌درخشید که بعد‌ها جهان آن را شناخت؛ نبوغی که قرار بود کشتی را دوباره تعریف کند. از همان نوجوانی، وقتی پا به تشک گذاشت، انگار خانه‌اش را پیدا کرده بود. کشتی برای او فقط یک ورزش نبود؛ زبانی بود که با آن حرف می‌زد، می‌درخشید و زندگی می‌کرد. مربیان تیم ملی خیلی زود فهمیدند که با یک پدیده روبه‌رو هستند. حرکاتش نرم بود، اما حساب‌شده، قدرتش زیاد بود، اما کنترل‌شده، ذهنش آرام بود، اما همیشه چند قدم جلوتر از حریف. او از همان ابتدا نشان داد که قرار نیست فقط یک قهرمان باشد؛ قرار است یک معیار تازه برای کشتی جهان بسازد.

سال‌های طلایی او از میانه دهه چهل آغاز شد؛ سال‌هایی که جهان نامش را حفظ کرد. در تولیدو، در دهلی، در مار دل پلاتا، در ادمونتون، هر جا که رفت، تشک را تبدیل به صحنه‌ای کرد که در آن هنر و قدرت در هم می‌آمیختند. پنج طلای جهان و یک طلای المپیک، آن هم پشت سر هم، کاری بود که تا سال‌ها هیچ‌کس نتوانست تکرار کند. در مکزیکوسیتی، وقتی پرچم ایران بالا رفت و طلای المپیک بر گردنش نشست، جهان برای نخستین بار فهمید که کشتی ایران فقط تختی نیست؛ نسل دیگری آمده که قرار است جهان را دوباره تکان دهد. موحد نه فقط می‌برد، بلکه برتری را به نمایش می‌گذاشت. حریفانش می‌گفتند: «وقتی با او کشتی می‌گیری، انگار با سایه‌ات می‌جنگی؛ همیشه یک قدم جلوتر است.» او با تکنیک می‌برد، با هوش می‌برد، با آرامشی می‌برد که حریف را پیش از شروع مبارزه تسلیم می‌کرد.

در اردو‌های تیم ملی، کنار جهان‌پهلوان تختی تمرین می‌کرد. دو مرد، دو روح بزرگ، دو سبک متفاوت. تختی کاریزماتیک و محبوب بود؛ موحد آرام و درون‌گرا. اما هر دو در یک چیز مشترک بودند: نجابت. سال‌ها بعد، موحد می‌گفت: «تختی فقط یک قهرمان نبود؛ یک معیار اخلاق بود.» و بسیاری از کشتی‌گیران آن دوران می‌گفتند: «اگر تختی نبود، موحد بزرگ‌ترین نام اردو بود.» این دو، دو ستون طلایی کشتی ایران بودند؛ یکی نماد پهلوانی، دیگری نماد نبوغ.

سال‌ها بعد، وقتی به آمریکا مهاجرت کرد، هنوز همان مرد آرام و نجیب بود. می‌توانست مربی بزرگی شود، می‌توانست شاگردانی تربیت کند که جهان را فتح کنند، اما یک جمله‌اش معروف شد: «نمی‌خواهم روزی شاگردم مقابل ایران بایستد.» همین جمله، خلاصه شخصیت او بود. غربت برایش خانه نشد، اما او در هر کجا که بود، نام ایران را با خود حمل می‌کرد؛ مثل پرچمی که در دلش برافراشته بود. او در آمریکا زندگی کرد، درس خواند، کار کرد، اما هیچ‌گاه از یاد نبرد که ریشه‌اش کجاست.

در روزی آرام در آمریکا، قلبش ناگهان ایستاد. پهلوانی که سال‌ها جهان را به زانو درآورده بود، این‌بار بی‌صدا از میان ما رفت. خبر درگذشتش موجی از اندوه در ایران و جهان به راه انداخت. نسل‌های مختلف کشتی‌گیران، از او به‌عنوان «استادِ استادان» یاد کردند. او رفت، اما نامش ماند؛ نه فقط در تاریخ ورزش ایران، بلکه در تاریخ کشتی جهان. عبدالله موحد فقط یک قهرمان نبود؛ او معیار بود، مقیاس بود، تعریف تازه‌ای از تکنیک، از هوش، از زیبایی در کشتی. نسل‌های بعد، هر بار که پا روی تشک می‌گذارند، سایه او را حس می‌کنند؛ سایه‌ای که نه سنگین است، نه ترسناک—الهام‌بخش است. او به ما یاد داد که قهرمانی فقط قدرت نیست؛ شخصیت است. فقط مدال نیست؛ منش است. فقط پیروزی نیست؛ راهی است که به آن می‌رسی. موحد رفت، اما ردّ قدم‌هایش هنوز روی تشک مانده؛ ردّی که هیچ‌کس نمی‌تواند پاک کند. او اسطوره‌ای بود که نه از دل تاریخ، بلکه از دل مردم برخاست؛ و به همین دلیل، هرگز فراموش نخواهد شد.

منبع: فرهیختگان-هومن جعفری