درباره استاندارد‌های مواد غذایی و مزایا استاندارد ایزو بیشتر بدانید

به گزارش مجله خبری نگار،تعریفی که سازمان بین‌المللی استاندارد ISO برای این منظور ارائه کرده عبارتست از “استاندارد مجموعه ویژگی‌های هر پدیده است که توانایی لازم برای آوردن نیاز‌های از پیش تعیین شده و تلویحی را دارا باشد. ”

سطوح استاندارد استاندارد‌های مواد غذایی

استاندارد‌ها در سطوح مختلفی تدوین می‌شوند، بر حسب گستردگی دامنه تحت پوشش دارای چهار سطح سازمانی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی هستند.

سطح بین‌المللی استاندارد‌های مواد غذایی

استاندارد‌های بین المللی توسط سازمان بین‌المللی استاندارد تدوین می‌شوند. این سازمان ابتدا با نام (ISA (International standard association در سال ۱۹۲۶ با شرکت ۲۰ کشور دنیا تاسیس شد، بعد در سال ۱۹۴۲ تعطیل و از سال ۱۹۴۴ با نام ایزوو با شرکت ۲۵ کشور به فعالیت خود ادامه داد و امروز ۱۴۸ کشور دنیا از جمله کشور ما عضویت این سازمان را دارند.

از بین استاندارد‌های تدوین شده توسط سازمان بین المللی استاندارد، استاندارد‌های سری ۹۰۰۰ متداول‌تر هستند. هدف اصلی این استاندارد‌ها تدوین معیاری برای درک متقابل در سیستم‌های مدیریت کیفیت ملی و جهانی و برای سهولت بخشیدن به امور تجارت است.

استاندارد‌های سری ایزو ۹۰۰۰ به دو دسته اصلی تقسیم شده‌اند:

استاندارد‌های راهنما با شماره‌های ۹۰۰۰ و ۹۰۰۴ که شامل دستورالعمل‌هایی برای ارشاد مدیران است.

استاندارد‌های اجرایی یا الگو‌های تضمین کیفیت با شماره ۹۰۰۱، ۹۰۰۲ و ۹۰۰۳ که برای راهنمایی مدیران جهت گزینش الگو‌های تضمین کیفیت مناسب تدوین شده‌اند و سری ۹۰۰۴ نیز خود شامل ۶ استاندارد برای راهنمایی مدیران جهت گزینش نیازمندی‌های الگوی تضمین کیفیت است.

استاندارد‌های اجرایی ۹۰۰۱ و ۹۰۰۲ و ۹۰۰۳ برای صدور گواهی نامه کیفیت هستند.

استاندارد‌های ایزو ۹۰۰۱ زمانی استفاده می‌شود که سازمان همزمان در طراحی، تولید، نصب و راه اندازی، نوآوری و خدمات فعالیت دارد.

استاندارد‌های ایزو ۹۰۰۲ جایی استفاده می‌شود که فعالیت‌های طراحی مورد نظر نیست و سازمان با استفاده از طراحی مورد نظر نیست و سازمان با استفاده از طرح‌های آماری، برای بهبود کیفیت فرآورده‌ها یا خدمات اقدام می‌نماید و نیازی به طراحی ندارد.

استاندارد ایزو ۹۰۰۳ زمانی به کار می‌رود که کیفیت فرآورده‌ها از طریق بازرسی نهایی تضمین می‌شود و ممکن است سیستم تولید و مدیریت کیفیت، استاندارد نباشد.

لازم به ذکر است که داشتن استاندارد‌های ایزو ۹۰۰۰ به معنی مطابقت فرآورده واحد‌های تولیدی مواد غذایی با استاندارد‌های ملی و بین‌المللی نیست.

استاندارد‌های ایزو ۲۲۰۰۰

استاندارد ایزو ۲۲۰۰۰ از جمله استاندارد‌های تدوین شده توسط سازمان جهانی استاندارد در قالب استاندارد‌های مدیریت کیفیت ایزو ۹۰۰۰ و سیستم‌های HACCP (و استاندارد بین‌المللی کدکس) است و کاربرد آن در واحد‌های تولیدی موادغذایی عمومیت یافته است.

مزایا استاندارد ایزو ۲۲۰۰۰

حذف یا کاهش محصولات نامنطبق و برگشتی و توانایی تصمیم‌گیری و بازسازی محصول نامنطبق

بهبود ارتباطات کاری بین واحد‌های مختلف سازمان و بین کارکنان

سیستم باعث می‌شود که سازمان در صورت غیبت افراد کلیدی به عملکرد موثر خود ادامه دهد.

کنترل بهینه عملیات و امکانات و تجهیزات جهت تضمین انجام فعالیت‌های مطابق استاندارد

کاهش احتمال به وجود آمدن خطا‌ها و اشتباهات درهر مرحله از چرخه غذا

سطح موسسه‌های بین‌المللی استاندارد‌های مواد غذایی

این استاندارد‌ها در مورد مواد غذایی توسط مؤسسه‌های بین‌المللی مانند FAO و WHO تدوین می‌شوند. از جمله استاندارد‌های کدکس با نام Codex alimentarious commission) CAC) هستند که توسط کمیته مشترک FAO و WHO تدوین می‌شوند و شامل استاندارد ویژگی‌ها، آیین کار و یا به عبارت بهتر، آیین بهداشتی شرایط کار و دستور‌العمل‌های مربوط به آنها هستند.

گروه دیگری از استاندارد‌های سطح مؤسسه‌های بین‌المللی، استاندارد‌ها HACCP می‌باشند.

سیستم HACCP مخفف Hazard Analysis Critical Control Point به معنای تجزیه و تحلیل خطر در نقاط کنترل بحرانی می‌باشد. این سیستم در واقع ابزاری را به منظور شناسایی مخاطرات در محل وقوع یا بروز آنها از زمان کاشت، داشت و برداشت مواداولیه تا محصول نهایی در اختیار مجریان سامانه قرار می‌دهد و حاصل اجرای آن محصولی سالم، بدون خطر و ایمن می‌باشد و مصرف کننده می‌تواند بدون کمترین نگرانی آن را مصرف نماید.

مزایا سیستم HACCP

طبقه‌بندی مصرف‌کنندگان محصولات غذایی به گروه‌های مختلف

کنترل و نظارت بهداشت بر خرید مواد اولیه و فراهم نمودن امکان تولید محصولی سالم

آموزش کلیه کارکنان در همه سطوح سازمانی و به وجود آوردن نوعی تعهد و احساس مسئولیت در قبال فعالیت‌های درون سازمان

بالا بردن سطح سلامت و بهداشت جامعه و کاهش هزینه‌های خدمات درمانی

فراهم آوردن بستر مناسب جهت صادرات محصولات غذای و امکان رقابت با سایر کشورها، از طریق تولید محصولاتی منطبق بر موازین بهداشتی بین‌المللی

سطح منطقه‌ای استاندارد‌های مواد غذایی

این استاندارد‌ها بوسیله‌ی گروهی از کشور‌های یک منطقه جهت استفاده متقابل بین آنان و بوسیله یک سازمان منطقه‌ای مورد تایید این کشورها، تدوین می‌شوند و برای خود آن کشور‌ها قدرت اجرایی دارند.

سطح ملی استاندارد‌های مواد غذایی

این استاندارد‌ها در هریک از کشور‌های دنیا خاص خود آنها تدوین می‌شوند و دارای انواع مختلفی ویژگی‌ها، نمونه‌برداری، روش‌های آزمون، آیین بهداشتی و … هستند.

استاندارد‌های سطح سازمانی مواد غذایی

این استاندارد‌ها را به اصطلاح استاندارد‌های سطح کارخانه‌ای هم می‌نامند که در هر شرکت خاص همان شرکت و سازمان‌های تحت پوشش آن تدوین می‌شوند. این نوع استاندارد‌ها پس از توافق بین بخش‌های مختلف بعنوان دستورالعمل و راهنما برای بهبود کیفیت تنظیم می‌شوند.

مبنای این استانداردها، استاندارد‌های نظامی هستند که طی جنگ جهانی تدوین و به کار گرفته شدند.

منبع: قند پهلو