«فرانسه زامبی یا صهیونپهلویستی ندارد؟»؛ تفاوت روایت اعتراضات پاریس و تهران در چیست؟

به گزارش مجله خبری نگار، فرانسه روز‌های آرامی را پشت سر نمی‌گذارد. خیابان‌های پاریس و مارسی و برخی دیگر از شهر‌های فرانسه پر از مردمی است که برای ابتدایی‌ترین حقوق تحصیلی و زندگی‌شان به میدان آمده‌اند؛ مردمی که از فشار معیشت و وعده‌های بر زمین‌مانده دولت به ستوه آمده‌اند و حالا صدای اعتراضشان از پشت دیوار‌های کاخ الیزه هم شنیده می‌شود. یک نفر به نداشتن معلم معترض است، دیگری به نبود آب یا حتی وجود جانوران موذی مثل موش و سوسک در مدرسه. درگیری‌ها بالا گرفته و مأموران پلیس فرانسه با باتوم و گاز اشک‌آور به اعتراض آنها پاسخ دادند. خیابان‌های پایتخت و برخی شهر‌های فرانسه به میدان جنگ شهری و محلی برای تعقیب‌وگریز پلیس با مردم تبدیل شده؛ اما علی‌رغم آسیب‌دیدن مردم و برخی از مأموران کسی در اعتراضات کشته نشده است. گرچه یک معترض در جریان تجمعات دو روز پیش بر اثر ایست قلبی تنفسی جان‌باخته است؛ اما پلیس معتقد است مرگ این فرد ارتباطی با این درگیری‌ها نداشته است. به نظر می‌رسد معترضان در فرانسه نیز چهارچوب‌های رفتاری و اخلاقی برای خود قائل هستند و از آن مهم‌تر مسلح نیستند. سؤالاتب که ممکن است پیش بیاید این است که: در اعتراضات پاریس چه می‌گذرد؟ فرق رفتار معترضان با جریان صهیونپهلویستی چیست؟  شیوه شهرآشوبی چیست؟ چرا علی‌رغم این تجمعات چندهفته‌ای، این اعتراضات کشته‌ای نداشته است یا حتی علت انحراف اعتراضات از مسیر اصلی که منجر به کشته‌شدن افراد می‌شود، چیست؟ 

فرانسه زامبی ندارد

فرانسه کشوری که سیاست‌مدارانش همواره از جایگاه مدافعان آزادی و حقوق بشر با جهان سخن گفته‌اند، این روز‌ها در خیابان‌های خود با پرسشی جدی روبه‌رو شده است؛ حالا شهروندانش برای برخورداری از ابتدایی‌ترین حقوق زندگی باید با نیرو‌های ضدشورش مواجه شدند، ماجرا از اعتراض دانش‌آموزانی آغاز شد که نه خواسته‌ای عجیب داشتند و نه مطالبه‌ای خارج از توان یک کشور توسعه‌یافته. آنها معلم می‌خواستند، کلاس درس مناسب و آینده‌ای که قربانی سیاست‌های ریاضتی دولت نشود. اعتراضات، اما به مدرسه محدود نماند. کارگران، بازنشستگان و اقشار کم‌درآمد نیز به خیابان آمدند تا از فشار گرانی، فرسایش قدرت خرید و خدمات عمومی ناکارآمد شکایت کنند. بنابر اعلام وزارت کشور فرانسه، ۵۵۰ هزار نفر در ۱۱۰ راهپیمایی شرکت کردند؛ برگزارکنندگان شمار جمعیت را ۸۰۰ هزار نفر اعلام کردند. صد‌ها هزار شهروند در کشوری ثروتمند به خیابان آمدند تا به دولتی اعتراض کنند که ظاهراً شنیدن صدای مردم برایش دشوارتر از اعزام نیرو‌های امنیتی است.

لوموند، رسانه فرانسوی گزارش داده تنها در فاصله ۲۸ سپتامبر تا پنجم اکتبر، بیش از شش هزار نفر بازداشت شدند و ۸۷ درصد افرادی که به بازداشتگاه منتقل شدند، زیر سن قانونی بودند. در شهر لانس نیز دانش‌آموزی ۱۵ساله بر اثر انفجار نارنجک پلیس یک‌دست خود را از دست داد. در جریان اعتراضات اخیر شهر مارسی فرانسه، معترضان با حمله به ساختمان شهرداری، بخشی از مبلمان و تجهیزات این مجموعه را تخریب کردند؛ اما باوجوداین وضعیت دامنه خشونت به زنده‌سوزی نیرو‌های ضدشورش یا کشته‌شدن مأموران انتظامی نرسید، همچنین خودرو‌های آتش‌نشانی و اورژانس که از ارکان حیاتی خدمات امدادی و عمومی محسوب می‌شوند، از تعرض مصون ماندند؛ موضوعی که نشان‌دهنده وجود برخی مرزبندی‌های رفتاری حتی در شرایط تشدید تنش‌های خیابانی است.

در ناآرامی‌های دی‌ماه ایران، باوجود عبور از چنین خطوط قرمز انسانی و وقوع خشونت تمام‌عیار غیرانسانی علیه نیرو‌های انتظامی و امکانات خدمات عمومی، بخش قابل‌توجهی از رسانه‌های خارجی همچنان بر توصیف این وقایع در چهارچوب «اعتراضات برای احقاق حقوق» اصرار داشتند و از به‌کارگیری عنوان «آشوب» پرهیز می‌کردند. این تفاوت در شیوه بازنمایی وقایع، مسئله‌ای جدی درباره استاندارد‌های دوگانه در روایت رسانه‌ای اعتراضات مطرح می‌کند؛ اینکه چرا رفتار‌های خشونت‌آمیز در کشور‌های مختلف، نه بر اساس ماهیت و پیامد‌هایشان، بلکه متناسب با ملاحظات سیاسی، با تعابیر متفاوتی توصیف می‌شوند.

کمک‌های ترامپ به پاریس نمی‌رسد!

در خیابان‌های فرانسه اعتراض جریان دارد، دولت امانوئل مکرون با موج تازه‌ای از نارضایتی عمومی روبه‌رو شده و تصاویر درگیری در پاریس و مارسی به رسانه‌های جهان راه‌یافته است؛ اما این بار نه از کاخ سفید وعده‌ای برای کمک به معترضان شنیده می‌شود و نه نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی برای پایان حکومت فرانسه ابراز امیدواری می‌کند. خبری از فراخوان واشنگتن برای تصرف نهاد‌های حکومتی پاریس هم نیست. همین سکوت، وقتی در کنار مواضع صریح مقامات آمریکایی و اسرائیلی در جریان اعتراضات دی‌ماه ایران قرار می‌گیرد، تفاوتی معنادار در رفتار سیاسی این دو دولت را آشکار می‌کند. البته خود معترضان فرانسه هم تمایلی به کمک‌های خارجی ندارند، خواسته آنها این است که اعتراضات «فرانسوی» باقی بماند، همچنین آنها به دنبال این نیستند که اعتراضات را دستاویز تغییر ساختار سیاسی در فرانسه یا پیشبرد اهداف سیاسی خود کنند.

دونالد ترامپ روز ۲۳ دی ۱۴۰۴، در پیامی مستقیم خطاب به معترضان ایرانی، آنان را به ادامه اعتراضات و تصرف نهاد‌های حکومتی فراخواند و وعده داد که «کمک در راه است». رئیس‌جمهور آمریکا حتی به اعلام حمایت سیاسی بسنده نکرد؛ از لغو دیدار‌های خود با مقامات ایرانی سخن گفت و پیش‌تر نیز احتمال اقدام نظامی علیه ایران را مطرح کرده بود. رویترز همان روز گزارش داد که ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره ماهیت کمک وعده‌داده‌شده، حاضر به ارائه توضیح مشخصی نشد؛ اما بعد‌ها مشخص شد از طریق مرز‌های غربی ایران اسلحه به‌عنوان کمک به آشوبگران ارسال شده است. به این صورت رئیس‌جمهور کشوری خارجی، هم‌زمان با ناآرامی‌های داخلی ایران، آشکارا از تغییر موازنه قدرت در ساختار سیاسی کشور حمایت می‌کرد.

بنیامین نتانیاهو نیز موضعی مشابه اتخاذ کرد. او روز ۲۱ دی ۱۴۰۴، در آغاز نشست کابینه اسرائیل از اعتراضات ایران حمایت و ابراز امیدواری کرد که با پایان حکومت کنونی، تهران و تل‌آویو بار دیگر به متحدانی نزدیک تبدیل شوند، حتی در خیال خام خود برنامه‌ریزی برای نوع ارتباط با حکومت بعدی هم چیده بود. حالا در فرانسه، باوجود تشدید اعتراضات و کشیده‌شدن درگیری‌ها به مراکز شهری، چنین مواضعی از سوی واشنگتن و تل‌آویو مشاهده نمی‌شود.

گزارش‌های اخیر رویترز از بحران سیاسی و اجتماعی فرانسه حکایت دارند، اما نشانی از فراخوان ترامپ برای تصرف مراکز قدرت یا وعده حمایت از سرنگونی دولت مکرون در آنها نیست. این تفاوت را نمی‌توان در تحلیل رفتار قدرت‌های خارجی نادیده گرفت. مسئله، بهره‌برداری سیاسی دولت‌های خارجی از یک بحران داخلی است. فرانسه امروز با اعتراضات گسترده روبه‌روست، برای پاریس، اما نه وعده‌ای در راه است و نه فراخوانی برای تغییر حکومت. این وضعیت، ضرورت بررسی نقش منافع ژئوپلیتیکی در موضع‌گیری دولت‌های غربی درباره اعتراضات کشور‌های مختلف را برجسته می‌کند. حمایت از حقوق شهروندان زمانی اعتبار دارد که تابع مصلحت روابط دیپلماتیک نباشد؛ در غیر این صورت، مرز میان دفاع از آزادی و بهره‌برداری سیاسی از اعتراضات مخدوش خواهد شد. حقوق بشری که این کشور‌ها دنبال می‌کنند مبتنی بر منافع متحدانشان است، البته خیلی وقت است کلماتی مثل حقوق بشر و سازمان ملل معنی اصلی خودشان را ازدست‌داده‌اند.

پروژه کشته‌سازی

فرانسه در اعتراضات خود کشته نمی‌دهد، چون هیچ سازمان امنیتی خارجی برای اعتراضات آنها پروژه کشته‌سازی طراحی نمی‌کند، درحالی‌که در کشور‌های دیگر چنین پروژه‌هایی را غرب پیاده می‌کند، از جمله در ایران. سازمان‌های امنیتی مانند سیا و موساد مدت‌هاست به دنبال آن بوده‌اند که پروژه کشته‌سازی در ایران را عمق ببخشند. نخستین تلاش‌های آنها در این عرصه از سال ۱۳۸۸ و پروژه ندا آقاسلطان آغاز شد؛ هرچند در گام نخست، به میزانی که در نظر داشتند موفق نبودند و نتوانستند در آن سال اهداف خود را محقق کنند. بااین‌حال، در سال‌های بعد سناریو‌های دیگری را نیز دنبال کردند. در آبان ۱۳۹۸ نیز این سناریو پیگیری شد، اما باز هم به موفقیت موردنظرشان نرسید. آنها عده‌ای را در ایران به‌عنوان لیدر استخدام می‌کردند تا اعتراضات مسالمت‌آمیز مردم را از مسیر اصلی خود منحرف کنند و به اهدافشان برسند. در سال ۱۴۰۱ و در جریان آشوب‌های مربوط به مهسا امینی، این سناریو را پیشرفته‌تر کردند و نیرو‌های خود را در داخل کشور به‌گونه‌ای سازمان‌دهی کردند که دامنه خشونت را تا کشتن مأموران امنیتی گسترش دهند. طبیعتاً چنین جنایاتی از نیرو‌های آموزش‌دیده برمی‌آید، نه مردم و شهروندان عادی.

در دی‌ماه ۱۴۰۴، به خیال خودشان، این پروژه به کمال رسیده بود و دیگر می‌توانستند به خواسته‌هایشان دست پیدا کنند. حتی عدد مطلوب پروژه کشته‌سازی را نیز تعیین کرده بودند؛ ۴۰ هزار کشته. ایرانیان در محاسبات آنها به‌مراتب آسان‌تر از مورچه حذف می‌شدند و آخرین چیزی که برایشان اهمیت داشت، جان انسان‌ها بود. در این پروژه، گارد جاویدان خود را به خیابان‌ها کشاندند تا مردم را با خود همراه کنند، سپس مردم و شهروندان عادی به دست همان سردسته‌های اوباش کشته می‌شدند تا پروژه کشته‌سازی به عدد مطلوب خود برسد. در فرانسه، اما این سازمان‌های امنیتی حضور ندارند، پروژه کشته‌سازی از سوی آنها دنبال نمی‌شود و سردسته‌ها و لیدر‌هایی وجود ندارند که مسیر اعتراضات مردمی را منحرف کنند.

منبع: فرهیختگان