هشدار هاری در اردبیل؛ نیمی از قربانیان حیوان‌گزیدگی زیر ۱۵ سال هستند

به گزارش مجله خبری نگار، اگر همزمان با سرمای هوا به فکر نزدیک شدن به حیوان‌های پرسه‌زن در نقاط شهری و روستایی و غذا دادن به آنها هستید، در صورت حمله آنی حیوان و گزش یا ایجاد خراش در بدن به یکی از موارد مشکوک به هاری تبدیل خواهید شد.

هاری یکی از بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان است که برخلاف تصور رایج از انواع حیوان‌های اهلی مانند الاغ، گاو، گوسفند، بز و اسب یا حیوان‌های وحشی همچون گرگ، شغال، روباه، گورکن، گراز، خرس، پلنگ، راکن، راسو، میمون، خدنگ، گربه وحشی، شتر و حتی خزندگان و جوندگانی مانند انواع موش، خفاش، راسو، گورفی و خوکچه هندی می‌تواند به انسان سرایت کند.

در سه ماهه نخست امسال بیش از ۲۰۰ میلیارد ریال برای تزریق واکسن ضدهاری هزینه شده است.

ابتلا به هاری در پی حیوان گزیدگی موضوع تازه‌ای نیست و بنابر اعلام اداره بیماری‌های زئونوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تنها در سال گذشته نزدیک به ۴۴۵ هزار حیوان گزیدگی در کشور داشتیم که ۲۰ نفر آنها به هاری مبتلا شدند.

در استان اردبیل نیز ماهانه صد‌ها مورد حیوان گزیدگی در مناطق شهری و روستایی اتفاق می‌افتد و هر چند در ۱۰ سال گذشته موردی از هاری انسانی یا مرگ ناشی از آن در استان گزارش نشده است، اما رسیدگی به همین موارد مشکوک هزینه بسیاری روی دوش نظام سلامت برجا می‌گذارد؛ به طوری که تنها در سه ماهه نخست امسال بیش از ۲۰۰ میلیارد ریال برای تزریق واکسن ضدهاری هزینه شده است.

اگرچه همه افراد گزیده شده خدمات درمانی و واکسن رایگان در مرکز‌های تخصصی پیشگیری از هاری دریافت می‌کنند، اما در نهایت کنترل این وضعیت نیازمند عزم جدی سازمان‌های متولی در ساماندهی حیوان‌های پرسه‌زن، رعایت اصول نگهداری حیوان‌های خانگی از سوی مردم و آموزش به کودکان و نوجوانان در مورد مواجهه با حیوان‌ها است.

بیشترین موارد گزش مربوط به سگ‌ها و گربه‌ها است

معاون بهداشت رئیس دانشگاه علوم پزشکی اردبیل در این زمینه گفت: در سال گذشته بیش از هفت هزار و ۷۰۰ مورد و تنها در سه ماه نخست سال جاری ۲ هزار و ۴۲۶ مورد حیوان گزیدگی در استان داشتیم که به مداخله درمانی منجر شده است.

دکتر سعید صادقیه اهری افزود: هاری یک بیماری ویروسی بسیار خطرناک و کشنده است که سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند و پس از بروز علائمی مانند ترس از آب، تشنج و فلجی، درمان موثری وجود ندارد و بیماری به طور تقریبی در همه موارد به مرگ منجر می‌شود.

وی با اشاره به قابل پیشگیری بودن هاری در انسان، بیان کرد: نخستین اقدام‌هایی که فرد پس از گزش یا ایجاد خراش از سوی حیوان مشکوک به هاری باید انجام دهد، شست و شو و سپس ضدعفونی محل زخم و مراجعه فوری به نزدیکترین مرکز مراقبت و پیشگیری از هاری است.

معاون بهداشت رئیس دانشگاه علوم پزشکی اردبیل اضافه کرد: این مجموعه با فعال‌سازی ۱۷ مرکز شبانه‌روزی مراقبت و پیشگیری از هاری در نقاط مختلف استان، خدمات مراقبت و پیشگیری از هاری انسانی را به عموم مردم ارائه می‌کند و ارائه همه خدمات واکسیناسیون و پیشگیری از هاری برای افراد حیوان گزیده رایگان است.

وی عنوان کرد: مردم باید توجه داشته باشند که تکمیل کامل دوره واکسیناسیون بسیار ضروری و حیاتی است؛ چرا که واکسیناسیون ناقص نمی‌تواند از بروز بیماری هاری پیشگیری کند و از همین رو ضرورت دارد که افراد بر اساس برنامه اعلام شده از سوی مرکز‌های بهداشتی، همه دُزهای واکسن را دریافت کنند.

صادقیه اهری تاکید کرد: با توجه به اهمیت موضوع حیوان گزیدگی و مرگ‌آور بودن بیماری هاری، از همه مردم درخواست می‌شود ضمن خودداری از تماس با حیوان‌های وحشی و مشکوک و آموزش راه‌های پیشگیری از حیوان گزیدگی به کودکان، در صورت هرگونه حیوان‌گزیدگی (حتی موارد جزئی) بلافاصله به نزدیک‌ترین مرکز پیشگیری از هاری مراجعه و از اقدام خودسرانه یا تاخیر در درمان خودداری نمایند.

وی در ادامه با بیان اینکه بیشترین موارد گزش در استان اردبیل مربوط به سگ‌ها و گربه‌ها است، خواستار اقدام سازمان‌های متولی در زمینه ساماندهی جدی حیوان‌های پرسه‌زن به‌ویژه سگ‌ها در این استان شد.

نیمی از حیوان گزیدگی‌ها در افراد زیر ۱۵ سال رخ می‌دهد

رئیس گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر مرکز بهداشت استان اردبیل نیز در این زمینه تشریح کرد: هاری نوعی بیماری ویروسی است که درمانی ندارد و اگر هر حیوان یا انسانی به آن مبتلا شود، به طور معمول جان خود را از دست خواهد داد.

جواد ابیش‌وند افزود: هاری می‌تواند از حیوان‌های اهلی یا وحشی مبتلا به انسان انتقال پیدا کند؛ بدین صورت که حیوان با گاز گرفتن یا ایجاد خراش روی پوست، موجب انتقال ویروس به سیستم عصبی انسان شود و البته باید توجه داشت که هاری حتی با بزاق دهان حیوان هم می‌تواند انتقال پیدا کند.

وی بیان کرد: ابتلا به هاری با بزاق به این صورت اتفاق می‌افتد که اگر شخص در سطح بدن خود زخمی داشته باشد، لیس زدن محل زخم یا هر گونه جراحت از سوی حیوان هار می‌تواند موجب انتقال ویروس شود و حتی مخاط دور دهان و چشم نیز به عنوان محل ورود ویروس تلقی می‌گردد.

رئیس گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر مرکز بهداشت استان اردبیل با تاکید بر اینکه هر نوع تماس انسان با حیوان مشکوک به هاری را در زمره حیوان گزیدگی حساب می‌کنیم، اضافه کرد: اگر کودک یا بزرگسالی دچار حیوان گزیدگی شود، باید محل گزش را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با آب پر فشار و صابون شست و شو دهد.

اگر کودک یا بزرگسالی دچار حیوان گزیدگی شود، باید محل گزش را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با آب پر فشار و صابون شست و شو دهد.

وی با اشاره به اینکه در مواردی مردم محل گزش حیوان مشکوک به هاری را می‌بندند، عنوان کرد: پس از شست و شو، محل گزش باید با محلول بتادین یا الکل ۷۰ درصد ضدعفونی گردد؛ البته به هیچ وجه نباید روی زخم پانسمان یا بخیه زده شود.

ابیش‌وند گفت: پانسمان زخم بیمار مشکوک به هاری خطرناک است؛ چرا که هاری ویروسی بی‌هوازی است و در نقطه‌ای گرم، تاریک و مرطوب که محیط مناسبی برای آن است، می‌تواند به راحتی رشد و تکثیر داشته باشد؛ اما باز گذاشتن زخم و قرار گرفتن در برابر نور خورشید موجب خشک شدن محل و جلوگیری از فراهم شدن شرایط مساعد برای تکثیر ویروس می‌گردد.

وی بیان کرد: روش‌های مختلفی برای واکسیناسیون وجود دارد و روشی که در حال حاضر در کشور استفاده می‌شود، تزریق داخل جلدی است و فرد مشکوک باید با مراجعه به مرکز‌های تعیین شده، سه نوبت واکسن ضدهاری دریافت کند.

رئیس گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر مرکز بهداشت استان اردبیل با اشاره به اینکه هاری گرانترین نوع واکسیناسیون را در مقایسه با سایر بیماری‌ها دارد، افزود: روز نخست، روز سوم و روز هفتم پس از گزش فرد باید به طور حتم یک دُز واکسن دریافت کند که در کشور ما به طور رایگان عرضه می‌شود.

وی تاکید کرد: دریافت سه دُز کامل واکسن هاری برای نجات جان افراد ضروری است و انتظار می‌رود بیماران در صورت گزش، در سریع‌ترین زمان ممکن به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنند تا مداخله‌های درمانی به‌هنگام صورت بگیرد.

ابیش‌وند اضافه کرد: ممکن است فردی از سوی حیوانی که از پیش واکسینه شده دچار گزش شود، اما از آنجایی که جان انسان بسیار ارزشمند است و ابتلا به هاری می‌تواند موجب مرگ شود، پیشنهاد می‌کنیم در چنین مواردی نیز افراد به مرکز‌های درمانی مراجعه نمایند.

وی با بیان اینکه نیمی از موارد حیوان گزیدگی در استان اردبیل مربوط به افراد زیر ۱۵ سال است که در مورد نحوه برخورد با حیوان‌هایی مانند سگ آگاهی کافی ندارند، ادامه داد: ایمنی هیچ واکسنی ۱۰۰ درصد نیست و ممکن است حیوانی حامل ویروس هاری باشد و در صورت گزش، فردی جان خود را بر اثر ابتلا به این بیماری خطرناک از دست بدهد.

استان اردبیل با ۱۲ شهرستان به مرکزیت اردبیل با جمعیت افزون بر یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در شمال غربی ایران همجوار با استان‌های آذربایجان‌شرقی، گیلان، زنجان و در همسایگی کشور جمهوری آذربایجان واقع شده است.