وضعیت پایگاه فضایی کشور در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

به گزارش مجله خبری نگار/جماران،حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران به تبیین تأثیرات کلانِ حمایت‌ها، رهنمود‌ها و مطالبات «امام شهید» در پیشرفت صنعت فضایی کشور پرداخت.

سالاریه در تشریح این موضوع، پیشرفت‌های صنعت فضایی را هم‌راستا با سایر صنایع پیشرفته و پیچیده کشور دانست و تأکید کرد که این حوزه همواره مورد تأیید و مطالبه مقام معظم رهبری بوده است. وی تأثیرات این نگاه راهبردی را در سه محور اصلی دسته‌بندی کرد:

۱. مطالبه‌گری؛ موتور محرک نخبگان و سیاست‌گذاران

رئیس سازمان فضایی ایران با بیان اینکه طرح موضوعات علم و فناوری از جمله نانو، بیوتکنولوژی و صنعت فضایی توسط رهبر شهید انقلاب اسلامی، خط‌مشی مشخصی را برای جامعه نخبگانی، مهندسان و دانشمندان ترسیم می‌کند، گفت: این مطالبه‌گری انرژی و انگیزه‌ای مضاعف ایجاد می‌کند تا محقق و دانشمند کار خود را آغاز کند؛ سیاست‌گذار به سیاست‌گذاری بپردازد، قانون‌گذار قانون وضع کند و مسئولان مربوطه نیز برای تأمین بودجه و منابع پای کار بیایند.

سالاریه افزود: به‌گونه‌ای که اگر در نشست‌ها و دیدار‌های سالانه، موضوعی از این دست مطرح نمی‌شد، ما نگران می‌شدیم که چرا این مباحث اولویت‌بندی نشده است. این مطالبه‌گری عمومی در جمع نخبگان، به‌معنای انتظاری است که ایشان از جامعه متخصصان آن حوزه داشتند.

۲. سیاست‌گذاری کلان در اسناد بالادستی

وی تصریح کرد: محور دوم، بحث سیاست‌گذاری است. رهنمود‌های امام شهید تنها در حد مطالبه‌گری عمومی باقی نمی‌ماند، بلکه در ابلاغ سیاست‌های کلان و اسناد بالادستی کشور، از جمله سیاست‌های برنامه‌های پنج‌ساله پیشرفت، تجلی می‌یابد.

رئیس سازمان فضایی تأکید کرد: وقتی کلام ایشان در سیاست‌های برنامه‌های پیشرفت کشور نهادینه می‌شود، به این معناست که موضوع بسیار جدی‌تر از یک مطالبه عمومی است و ما موظفیم برای آن برنامه پنج‌ساله دقیق و اهداف کمّی و کیفی مشخص تعریف کنیم.

۳. بازخورد‌ها و نظارت راهبردی

سالاریه در تبیین محور سوم یعنی بازخورد‌ها و نظارت‌های مقام معظم رهبری گفت: گزارش‌های مهم صنعت فضایی، اعم از خلاصه مدیریتی و گزارش‌های مبسوط، همواره به محضر ایشان تقدیم می‌شد. این گزارش‌ها در دو سال اخیر، به‌ویژه در پرتاب‌های سه‌گانه و سایر دستاوردها، با پیگیری‌های وزیر محترم ارتباطات و آقای دکتر هاشمی، مستمراً خدمت حضرت آقا ارسال می‌شد و ما بازخورد‌های راهبردی دریافت می‌کردیم.

وی ادامه داد: این بازخورد‌ها دو جنبه داشت؛ گاهی بازخورد‌های خصوصی و تأییدی بود که در قالب پاراف‌ها و دستورات ایشان ابلاغ می‌شد و برای ما حکم "نور علی نور" و تعیین‌کننده خط‌مشی بود، اما بخش دیگر، نظارت‌های عمیق ایشان بود.

رئیس سازمان فضایی ایران با ذکر مثالی از عمق نگاه و بلندپروازی مقام معظم رهبری اظهار کرد: درحالی که دستیابی به مدار لئو (LEO) بسیار مهم است و بخش بزرگی از ماهواره‌ها در این مدار قرار دارند، مطالبه ایشان متوجه مدار ۳۶ هزارکیلومتری (زمین‌آهنگ) بود که محل استقرار ماهواره‌های مخابراتی است و بخش بزرگی از اقتصاد فضایی در آن شکل می‌گیرد. وقتی ایشان درباره برنامه‌های ما در مدار ۳۶ هزارکیلومتری بازخورد می‌دادند، نشان‌دهنده این است که ایشان صرفاً به گزارش‌های ارسالی ما بسنده نمی‌کردند، بلکه مطالعات دقیق داشتند و از منابع مختلف کسب اطلاع می‌کردند؛ این نوع نظارت، به‌مراتب اثرگذارتر است.

سالاریه خاطرنشان کرد: این سه نگاه (مطالبه‌گری، سیاست‌گذاری و نظارت دقیق)، همواره در عکس‌العمل‌ها و نمود مدیریتی امام شهیدمان در صنعت فضایی به‌وضوح دیده می‌شد.

رئیس سازمان فضایی ایران به تبیین شرایط فعلی صنعت فضایی کشور پس از حملات اخیر دشمنان پرداخت و اظهار کرد: حوزه فضایی به‌دلیل ماهیت اقتدارآفرین و پیشرو بودن، همواره مورد غضب دشمنان بوده است و حملاتی که به این بخش صورت گرفته است، نشان‌دهنده کینه آنان نسبت به مسیر پیشرفت مردم ایران است.

وی تصریح کرد: دشمنان به‌خوبی می‌دانند که صنعت فضایی، پیشران بسیاری از فناوری‌های دیگر است و پیشرفت در آن، راه را برای استقلال اقتصادی مبتنی بر فضا و توسعه اقتصاد دیجیتال هموار می‌کند؛ بنابراین، کینه و حسادت دشمنان به این پیشرفت‌ها موجب شده است حملاتی را به این بخش طراحی کنند.

سالاریه با بیان اینکه صنعت فضایی ایران متکی بر دانش و فناوری بومی است، اضافه کرد: آسیب‌های فیزیکی به زیرساخت‌ها نمی‌تواند این مسیر را متوقف کند؛ چراکه دانش و فناوری غیرقابل‌توقف است.

وی تأکید کرد: اگر زیرساخت‌های سخت‌افزاری دچار صدمه شوند، با سرعت و کیفیت بهتر جایگزین خواهند شد و در زمان حاضر نیز پروژه‌های فضایی با شتابی بیشتر از قبل و با انگیزه دوچندانِ دانشمندان و متخصصان داخلی در حال پیگیری است.

رئیس سازمان فضایی ایران در ادامه به توزیع‌شدگی صنعت فضایی در کشور اشاره کرد و گفت: این صنعت به یک نهاد یا آزمایشگاه خاص وابسته نیست و در سراسر کشور گسترش یافته است.

وی افزود: راهبرد اصلی وزارت ارتباطات و سازمان فضایی، برون‌سپاری حداکثری پروژه‌ها به بخش خصوصی است.

سالاریه تصریح کرد: این رویکرد ضمن کاهش آسیب‌پذیری، باعث ایجاد شبکه گسترده‌ای از شرکت‌های توانمند در سراسر کشور می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه این رویکرد تحولی، رقابت را در صنعت فضایی کشور سنگین‌تر کرده است، خاطرنشان کرد: افزایش رقابت منجر به کاهش قیمت تمام‌شده محصولات، کاهش زمان تولید و افزایش تعداد دارایی‌های فضایی و ماهواره‌ها می‌شود.

سالاریه ابراز امیدواری کرد که ثمرات این رویکرد در آینده نزدیک با رونمایی از ماهواره‌های جدید و فعالیت‌های شرکت‌های فعال در این حوزه به‌وضوح لمس خواهد شد و کشور با قدرت مسیر پیشرفت فضایی را طی خواهد کرد.

در بخشی از این گفت‌و‌گو، با اشاره به فقدان «امام شهید» و تأکید بر تأثیرات عمیق حمایت‌های ایشان، این پرسش مطرح شد: سازمان فضایی کشور برای برداشتن گام‌های بلند و تحقق اهدافی که شیرینی آن برای مردم و شادی روح آن شهید بزرگوار به‌همراه دارد، چه رویکردی را دنبال می‌کند؟

حسن سالاریه در پاسخ به این پرسش، با تأکید بر اینکه روح مطهر امام شهید را همواره ناظر بر فعالیت‌های خود می‌بیند، اظهار کرد: تصور اینکه ایشان دیگر میان ما نیستند، نادرست است؛ چراکه باور قلبی ما این است که ایشان اکنون ناظر بر کار‌ها هستند و حتی آزادی عمل بیشتری نسبت به گذشته دارند.

وی اضافه کرد: وظیفه امروز ما این است که خستگی و دلسردی را از قاموس کاری خود حذف کنیم. در مسیر رسیدن به قله‌های پیشرفت که منجر به اقتدار و پویایی اقتصاد فضایی می‌شود، واژه «نشد» معنایی ندارد.

رئیس سازمان فضایی ایران تصریح کرد: اگر در گذشته خستگی یا دل‌شکستگی در برابر برخی نتایج نامطلوبِ آزمایش‌ها وجود داشت، اکنون این موارد کاملاً ممنوع است. ما دیگر نباید به شکست بیندیشیم و در برابر موانع و بروز مشکلات، هیچ حقِ خستگی برای خود قائل نیستیم.

رئیس سازمان فضایی ایران در ادامه تشریح ویژگی‌های مدیریتی رهبر شهید انقلاب، به اشراف دقیق و آگاهانه ایشان بر حوزه علوم فضایی اشاره کرد و گفت: آنچه برای بنده و بسیاری از مدیرانی که توفیق ارائه گزارش به ایشان را داشتند جذاب بود، توجه ویژه و دغدغه‌مندانه شهید به موضوعات حیاتی کشور بود. ایشان علی‌رغم درگیری‌های کلان در موضوعات اولویت‌دار جهانی نظیر انرژی و کشاورزی، هیچ‌گاه از ظرافت‌ها و جزئیات صنعت فضایی غفلت نمی‌کردند.

سالاریه با بیان اینکه این مشی مدیریتی باید الگوی مسئولان قرار گیرد، افزود: یکی از نکات کلیدی در سبک مدیریتی ایشان، عدم‌اکتفا به یک کانال اطلاعاتی بود. ایشان با استفاده از ده‌ها کانال مختلف، گزارش‌ها را دریافت و اصطلاحاً صحت‌سنجی می‌کردند و با مقایسه داده‌های دریافتی از منابع گوناگون، اعلام نظر می‌کردند؛ بنابراین ایشان هرگز صرفاً به آنچه در گزارش‌های مکتوب زیر دستشان قرار می‌گرفت، بسنده نمی‌کردند.

وی تصریح کرد: عنایت ویژه امام شهید به نقش بخش خصوصی در صنعت فضایی نیز نشان‌دهنده رصد دقیق تحولات جهانی توسط ایشان بود؛ چرا که می‌دانستند صنعت فضایی در دنیا به‌سمت مشارکت بخش خصوصی حرکت می‌کند، هرچند این بخش همچنان باید در خدمت اهداف حاکمیتی باشد.

رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: این دقت نظر در جلسات کوتاه نیز کاملاً مشهود بود. ایشان یا پیگیر مطالبات قبلی می‌شدند و یا گزارش‌هایی را که از منابع دیگر دریافت کرده بودند، با ما چک می‌کردند تا اطمینان حاصل کنند که کشور در آن موضوع خاص به کجا رسیده است و آیا به خودکفایی لازم دست یافته‌ایم یا خیر؛ این نوع پیگیری مستمر، نشان‌دهنده مدیریت پویا و مسئولانه ایشان تا حصول نتیجه نهایی بود.

رئیس سازمان فضایی ایران در تبیین چشم‌انداز آینده این صنعت گفت: سیاست‌های سازمان فضایی همواره بر مبنای ترسیم اهداف دو قدم جلوتر از وضعیت کنونی و درک صحیح از پیچیدگی‌های این حوزه تدوین می‌شود. با توجه به فضای رقابتی سنگین در صنعت فضایی جهان و افزایش روزافزون تعداد ماهواره‌ها در مدارها، برنامه‌های جدی وزارت ارتباطات بر دستیابی به مدارات با ارتفاع بالا و توسعه پرتابگر‌هایی با توان حمل محموله‌های سنگین متمرکز شده است.

وی با اشاره به اهمیت منظومه‌های ماهواره‌ای در اقتدار فضایی کشور تصریح کرد: توسعه منظومه‌های سنجشی و منظومه‌های باریک‌باند، از جمله پروژه مهم شهید سلیمانی، از اولویت‌های راهبردی است که به‌طور جدی پیگیری می‌شود، همچنین در حوزه فناوری‌های تصویربرداری، ساخت ماهواره‌هایی با دقت بالا که توانایی رزولوشنی بهتر از یک متر را داشته باشند، از دیگر پروژه‌هایی است که در زمان حاضر در دستور کار متخصصان کشور قرار دارد.

رئیس سازمان فضایی ایران در خصوص تکمیل زیرساخت‌های کلان فضایی کشور خاطرنشان کرد: فاز نخست پایگاه فضایی چابهار به اتمام رسیده است و ما برای انجام عملیات پرتاب از این پایگاه کاملاً آماده هستیم و تنها موارد فنی جزئی باقی مانده که در حال نهایی شدن است. تمامی این پروژه‌های بزرگ و بلندپروازانه که در ابعاد مختلف برای کشور راهبردی محسوب می‌شوند، با اتکا به حمایت‌ها، اعتماد و نگاه مثبت رهبر معظم انقلاب و همچنین با بهره‌گیری از توانمندی‌های نسل جوان و متخصص کشور با شتاب در حال پیشرفت است.