بالا گرفتن بحث‌ها درباره لزوم چتر هسته‌ای اروپا

به گزارش مجله خبری نگار، ان تی وی در مطلبی نوشت: از سال ۲۰۲۰، امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه، خواستار همکاری قوی‌تر اروپایی در زمینه بازدارندگی هسته‌ای شده است.

پیش از جنگ اوکراین، واکنش‌ها به این درخواست نسبتاً خاموش بود. اما اکنون، بحث داغی در مورد لزوم چتر هسته‌ای اروپا در گرفته است.

در حال حاضر بحران در روابط بین ایالات متحده آمریکا و اروپا، بحث در مورد یک نیروی بازدارنده هسته‌ای مستقل اروپایی را دوباره شعله‌ور کرده است.

مانفرد وبر، رهبر حزب مردم اروپا، در نشستی با سیاستمداران محافظه‌کار برجسته در زاگرب از سران کشور‌های اتحادیه اروپا خواست تا این ایده را از طریق بحث و گفت‌و‌گو پیش ببرند.

ولفگانگ ایشینگر، رئیس کنفرانس امنیتی مونیخ، نیز طرفدار استفاده بیشتر از سلاح‌های هسته‌ای فرانسه و بریتانیا برای بازدارندگی در برابر روسیه به طور خاص -، اما به عنوان بخشی از چتر هسته‌ای موجود ناتو - است.

این دیپلمات ارشد سابق غربی می‌گوید: اگر چنین اتفاقی بیفتد، نشانه‌ای از خوداتکایی اروپایی نسبت به روس‌ها، آمریکایی‌ها و چینی‌ها خواهد بود. او نقش ویژه‌ای برای آلمان در این میان می‌بیند. با این حال به گفته وی اجرای چنین طرح‌هایی فرآیندی طولانی و نه بدون خطر خواهد بود.

در اوایل سال ۲۰۲۰، در طول دوره اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، امانوئل ماکرون، از حاکمیت بیشتر اروپا در حوزه‌های اقتصادی و دفاعی حمایت کرد. او به متحدان اتحادیه اروپا پیشنهاد مذاکره در مورد بازدارندگی هسته‌ای اروپا بر اساس سلاح‌های هسته‌ای فرانسه را داد.

آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان البته هیچ تمایلی به این موضوع نداشت. اولاف شولتز، جانشین وی نیز علاقه کمی به این مسئله نشان داد. در مقابل، فریدریش مرتس، صدراعظم فعلی، در طول مبارزات انتخاباتی خود با ایده ماکرون ابراز همدردی کرده و پس از تصدی سمت، تمایل خود را برای گفت‌و‌گو در این باره اعلام کرده است.

دلایل بالا گرفتن این بحث‌ها در اروپا این است که از آغاز دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ در یک سال پیش، تردید‌ها در مورد قابل اعتماد بودن ایالات متحده به عنوان یک قدرت محافظ هسته‌ای به طرز چشمگیری افزایش یافته است. این درک که اروپا باید وابستگی خود را به ایالات متحده کاهش دهد، رو به افزایش بوده است، و این فقط به دلیل درگیری با ایالات متحده بر سر گرینلند که متعلق به دانمارک است، نیست.

فریدریش مرتس، صدر اعظم آلمان هفته گذشته خواستار آن شد که اتحادیه اروپا در جهانی که در حال سازماندهی مجدد است، به یک قدرت مستقل تبدیل شود.

وی در این باره گفت: اروپا تنها در صورتی قادر به اجرای ایده‌های خود خواهد بود که خودش یاد بگیرد به زبان سیاست قدرت صحبت کند. او مشخص نکرد که این موضوع در حوزه نظامی چه معنایی می‌تواند داشته باشد.

بازدارندگی هسته‌ای ناتو در حال حاضر تقریباً منحصراً به سلاح‌های هسته‌ای آمریکا متکی است که تخمین زده می‌شود ۱۰۰ عدد از آنها هنوز در اروپا مستقر هستند و برخی از آنها در پایگاه هوایی بوخل در منطقه ایفل آلمان قرار دارند. در مواقع بحرانی، این بمب‌ها توسط جنگنده‌های نیروی هوایی آلمان تحویل داده می‌شوند.

همچنین گمان می‌رود که سلاح‌های هسته‌ای آمریکا در بلژیک، هلند، ایتالیا و ترکیه ذخیره شده‌اند. هیچ آمار رسمی در این مورد وجود ندارد.

در این میان سلاح‌های هسته‌ای فرانسه و بریتانیا که دیگر عضو اتحادیه اروپا نیست در حال حاضر فقط به عنوان مکملی برای بازدارندگی هسته‌ای ناتو عمل می‌کنند. طبق برآورد‌های موسسه بین‌المللی تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI)، ایالات متحده آمریکا ۱۷۷۰ سلاح هسته‌ای مستقر، فرانسه ۲۸۰ سلاح و بریتانیا ۱۲۰ سلاح هسته‌ای دارد.

البته یک چتر امنیتی مستقل اروپایی که از کل اتحادیه اروپا محافظت کند، احتمالاً به سرمایه‌گذاری‌های هنگفتی نیاز دارد و چگونگی سازماندهی آن مشخص نیست.

از لحاظ تئوری، فرانسه می‌تواند تمایل خود را برای استفاده از سلاح‌های هسته‌ای برای محافظت از منافع اروپا به طور علنی تضمین کند. استقرار بمب‌های هسته‌ای فرانسه در آلمان یا کشور‌های عضو شرقی اتحادیه اروپا - که به تهدید اصلی، یعنی روسیه، نزدیک‌تر هستند - نیز قابل تصور خواهد بود.

از دیدگاه فرانسه، این سلاح‌ها باید تحت کنترل دقیق این کشورباقی بمانند و محل‌های نگهداری آنها باید توسط نیرو‌های مسلح فرانسه محافظت شود.

امانوئل ماکرون به صراحت اعلام کرده است که تصمیم در مورد سلاح‌های هسته‌ای فرانسه به عهده این کشور و رئیس جمهور آن است. این احتمالاً برای شرکای اروپایی آن مشکل ایجاد خواهد کرد.

در این میان ایجاد یک چتر دفاع هسته‌ای مستقل اروپایی سال‌ها طول خواهد کشید. این همچنین دلیل اصلی بحث محتاطانه در این باره است.

ایالات متحده به راحتی به عنوان یک قدرت محافظ هسته‌ای جایگزین نمی‌شود. همچنین نگرانی‌هایی وجود دارد که اگر اروپا بیش از حد درگیر بحث در مورد چتر دفاعی خود شود، ترامپ ممکن است سلاح‌های هسته‌ای ایالات متحده را از منطقه خارج کند.

ایشینگر، سفیر سابق آلمان در واشنگتن، در این مورد هشدار داده و می‌گوید: آمریکایی‌ها ممکن است بگویند، اوه اروپا اکنون با فرانسوی‌ها متحد شده‌اند، بنابراین دیگر به سلاح‌های هسته‌ای ما به عنوان یک عامل بازدارنده نیازی نیست

این کارشناس غربی می‌گوید که باید از این امر جلوگیری شود. به اعتقاد وی اطمینان از اینکه ملاحظات هسته‌ای اروپا در واشنگتن دچار سوءتفاهم نشود بسیار مهم است. وی تاکید کرد: آلمان می‌تواند در این زمینه نقش پل‌ساز بین اروپا و ایالات متحده را ایفا کند.

مرتس در اولین دیدار خود با ماکرون، تمایل خود را برای بحث در مورد بازدارندگی هسته‌ای مشترک ابراز کرده بود. پنجشنبه گذشته هم وی در یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت: این مذاکرات در حال انجام است. با این حال، آنها در مراحل بسیار اولیه خود هستند و با اشتراک‌گذاری هسته‌ای با ایالات متحده مغایرتی ندارند.

منفرد وبر، رئیس بزرگترین فراکسیون پارلمان اروپا (EPP) هم خواستار افزایش تلاش‌ها برای ایجاد بازدارندگی هسته‌ای اروپا شده است.

وی افزود: او کاملاً موافق این مسئله است که سران کشور‌ها و دولت‌های اتحادیه اروپا بنشینند و سپس بررسی کنند که چگونه می‌توان از این گزینه سلاح‌های هسته‌ای فرانسه برای امنیت اروپا استفاده کرد.

از طرفی این پرسش مطرح است که آیا این بحث می‌تواند به بمب هسته‌ای آلمان منجر شود؟ معاهدات بین‌المللی این اجازه را نمی‌دهند.

علاوه بر این، پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) که در سال ۱۹۷۰ امضا شد، تنها به پنج کشور آمریکا، روسیه، چین، فرانسه و بریتانیا اجازه داشتن سلاح هسته‌ای را می‌دهد.

روزنامه هامبورگر ابند بلات هم در مطلبی این پرسش را مطرح کرده است که آمریکا به عنوان شریکی در بازدارندگی هسته‌ای اروپا چقدر قابل اعتماد است؟

اروپا به دنبال جایگزین‌هایی است و در برنامه‌ریزی‌هایی که توسط آلمان نیز دنبال می‌شود، هیچ راهی برای گریز از پاریس وجود ندارد.

پس از اختلافات با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا بر سر مسئله گرینلند، اروپایی‌ها با فوریت بیشتری در حال بحث در مورد سپر دفاع هسته‌ای خود هستند.

آنها دیگر نمی‌خواهند صرفاً به تضمین‌های امنیتی واشنگتن تکیه کنند. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان هم این هفته در بوندستاگ گفت: ما می‌دانیم که باید در اینجا تصمیمات استراتژیک و همچنین نظامی-سیاسی بگیریم.

مسئله اصلی این است که چگونه دو قدرت هسته‌ای اروپایی، انگلیس و فرانسه، می‌توانند نقشی را که قبلاً ایالات متحده به عنوان قدرت محافظ تمام اروپا بر عهده داشت، بر عهده بگیرند. آلمان به جای توسعه سلاح‌های هسته‌ای خود، امنیت را زیر چتر همسایگان خود جست‌و‌جو خواهد کرد.

سال‌ها پیش، امانوئل مکرونبه شرکای اروپایی خود گفتگوی استراتژیک در مورد حفاظت هسته‌ای پیشنهاد داد. در ماه دسامبر، یک «گروه راهبری هسته‌ای» برای اولین بار در پاریس تشکیل جلسه داد که هدف آن هماهنگی بهتر سیاست‌های هسته‌ای بریتانیا و فرانسه بود. هر دو کشور در تابستان تصمیم گرفته بودند که در صورت «تهدید شدید علیه اروپا» به طور مشترک واکنش نشان دهند.

در درازمدت، آلمان می‌تواند در رزمایش‌های هسته‌ای فرانسه شرکت کند و جت‌های جنگنده یا حتی زیردریایی‌های مجهز به موشک‌های هسته‌ای فرانسه را در اختیار این کشور قرار دهد.

امانوئل مایتر، از اندیشکده بنیاد مطالعات استراتژیک (FRS) در این باره می‌گوید: از نظر سیاسی، فرانسه برای افزایش امنیت خود، در تضمین عدم حمله به شرکایش ذینفع است.

این محقق توضیح می‌دهد: این امر همچنین مستلزم قابلیت‌های متعارفی است که به ساختار کلی اعتبار می‌بخشد. به اشتراک گذاشتن یا تجمیع قابلیت‌های خاص می‌تواند به جلوگیری از تجاوزی که لزوماً پاسخ هسته‌ای را توجیه نمی‌کند، کمک کند.

در آینده، پروژه تسلیحاتی فرانسوی-آلمانی-اسپانیایی سیستم هوایی رزمی آینده (FCAS) نیز می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد. این پروژه ساخت یک «ابر رزمی» شبکه‌ای را پیش‌بینی می‌کند که شامل پهپاد‌ها نیز می‌شود. در قلب این پروژه یک جت رادارگریز مدرن قرار دارد که محفظه تسلیحات آن به اندازه‌ای بزرگ طراحی شده است که بتواند موشک‌های کروز هسته‌ای را حمل کند. با این حال، این پروژه به دلیل اختلاف بین شرکت‌های مشارکت‌کننده، اما رقیب یعنی ایرباس و داسو، در معرض فروپاشی است.

از طرفی سلاح‌های هسته‌ای بریتانیا فقط در همکاری نزدیک با ایالات متحده آمریکا عمل می‌کنند. در حالی که بریتانیا چهار زیردریایی هسته‌ای خود را اداره می‌کند، موشک‌های Trident آنها در ایالات متحده ساخته می‌شوند و نیاز به نگهداری منظم در آنجا دارند. بنابراین، مدل بریتانیایی واقعاً برای مستقل کردن اروپا از ایالات متحده مناسب نیست.

با این وجود، مذاکرات بین بریتانیا و فرانسه ادامه دارد. طبق مطالعه‌ای که توسط اندیشکده شورای آتلانتیک انجام شده است، اولین گام می‌تواند شامل هماهنگی نزدیک‌تر گشت‌های دائمی زیردریایی‌های هسته‌ای دو کشور باشد. علاوه بر این، بریتانیا می‌تواند در رزمایش‌های هسته‌ای فرانسه شرکت کند.