تاکید بر استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی کشورهای اکو

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی بر استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی کشورهای عضو اکو تاکید کرد.

به گزارش مجله خبری نگار،به نقل از روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، پنجمین نشست روسای کتابخانه‌های ملی کشورهای عضو اکو صبح امروز (۲۵ خرداد) به میزبانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با سخنرانی اشرف بروجردی، رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، کریستین مکنزی، رییس «ایفلا»، سرور بختی، رییس موسسه فرهنگی اکو و سوتان سوتکوفسکی، سرپرست دفتر منطقه‌ای یونسکو و با حضور کشورهای آذربایجان، افغانستان، ازبکستان، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ترکیه، قزاقستان و قرقیزستان، به میزبانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به صورت مجازی برگزار شد.

اشرف بروجردی، رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به عنوان نخستین سخنران این نشست گفت: برپایی نشست روسای کتابخانه‌های ملی کشورهای عضو اکو، اقدامی ارزشمند در جهت ایجاد همگرایی، قرابت، گسترش اشتراکات فرهنگی و پیوند عمیق میان مردم در منطقه اکو است.

او درباره ضرورت برپایی نشست روسای کتابخانه‌های ملی عضو اکو گفت: در دورانی که جنگ و نزاع کشورهای منطقه را در بر گرفته، ما تلاش می‌کنیم که گفت‌وگو را آن هم در عرصه فرهنگ و کتاب با یکدیگر داشته باشیم. بنابراین امروز بسیار خرسندم که بار دیگر گردهم آمده‌ایم و پنجمین نشست روسای کتابخانه‌های ملی عضو اکو را افتتاح می‌کنیم. این اقدام فرهنگی در این مجمع منطقه‌ای سال‌ها است که سبب همگرایی و قرابت ما ساکنان منطقه اکو شده است که هر کدام از ما از خاستگاه تاریخی چندهزارساله و تمدنی کهن بهره‌مند هستیم.

بروجردی ادامه داد: امروز نه تنها منطقه، بلکه جهانیان از آبشخور فرهنگ و تمدن منطقه ما و میراث پدران و اجداد ما از شعر و موسیقی و هنر گرفته تا حکمت و فلسفه و ادبیات و ریاضی بهره‌مند می‌شوند. همین فرهنگ مشترک سبب‌ساز ظرفیتی عمیق برای پیوند میان ملت‌ها و فرصتی نوین برای توسعه فرهنگی در منطقه اکو شده که ما سال‌هاست آن را در قالب مجمع روسای کتابخانه‌های ملی پاس داشته‌ایم.

او سپس اظهار کرد: همه ما به خوبی می‌دانیم که کتابخانه‌ها، کانون و مراکزی برای صیانت از حافظه ملی و تاریخی کشورها به شمار می‌آیند که فقدان و یا کم‌کاری آن‌ها منجر به آسیب فرهنگی و تمدنی خواهد شد. در این راستا کتابخانه‌ها از دیرباز تلاش کرده‌اند تا با گذر از رخدادهای تلخ و شیرین، میراث ارزشمند ملی خود را حفظ کنند و در اختیار نسل‌های بعدی قرار دهند. بر این اساس و همین‌طور اقتضائات بین‌المللی و منطقه‌ای، همه ما موظف هستیم که بار دیگر دست در دست هم نهیم و فرصت‌های بیشتری را برای حفظ تاریخی حافظه ملی خود و همین‌طور منطقه اکو رقم بزنیم. ما باید مصمم‌تر از قبل به تبادل اطلاعات و تبدیل اطلاعات به دانش و خرد همت گماریم و از این طریق فرایند توسعه فرهنگی را در منطقه شدت بخشیم.

رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در ادامه تاکید کرد: با توجه به اهداف اکو برای اقدامات مشترک فرهنگی در منطقه، لازم است تا بار دیگر بر نقش حیات فرهنگی میان کشورها تاکید کنم. نقشی که از سال‌های دور ما را کنار هم قرار داده و فارغ از مرزهای سیاسی دیروز و امروز، همگان را به هم‌افزایی و یک زیست مسالمت‌آمیز تشویق کرده است. در سال‌های گذشته کشورهای عضو روابط خوب و ممتازی را با یکدیگر تجربه کرده‌ و هر کدام تلاش کرده‌اند تا با تبادل امکانات و تجربیات یکدیگر را یاری رسانند. همکاری خوب کشورها در حوزه برنامه حافظه جهانی یونسکو و شرکت در کارگاه‌های حفاظت و مرمت نسخ خطی از برجسته‌ترین همکاری‌های مشترک در زمینه حفظ میراث مستند و تاریخی در منطقه اکو بوده است. خوشبختانه موسسه فرهنگی اکو نیز با تلاش‌های مداوم توانسته است که ارتباط میان کشورهای عضو را زنده نگاه دارد.

او افزود: همان‌طور که در نشست سوم و چهارم تاکید کردیم از ضرورت‌های امروز برای کتابخانه‌های ملی، ایجاد امکانات و زیرساخت‌های دسترس‌پذیری و دیجیتال‌سازی منابع فرهنگی خصوصا نسخ خطی است. از آن جا که در جای‌جای منطقه فرهنگی ما، نسخه‌های خطی ارزشمندی نهفته است شناسایی آن‌ها و به اشتراک گذاشتن نسخه دیجیتال می‌تواند به توسعه دانش کمک کند بنابراین لازم است تا ضمن شناسایی نسبت به حفاظت و دسترس‌پذیری آن‌ها اقدام فوری صورت پذیرد. در این‌جا مجددا درخواست مورد توافق در نشست چهارم را یادآوری می‌کنم که مقرر شد اقدام به تأسیس پورتال مشترک میان کشورهای عضو توسط کتابخانه ملی ایران در همین راستا قرار گیرد، این پورتال مجازی مشترک می‌تواند کانونی برای سایر مستندات فرهنگی از جمله کتاب‌ها، مقالات، نشریات و پایان‌نامه‌هایی باشد که در حوزه کتابخانه‌های ملی کشورهای عضو اکو نگاشته شده‌اند و خود منبعی برای غنی‌سازی فرهنگ منطقه ما به شمار می‌آیند.

رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران بیان کرد: به عنوان تجربه زیسته در دوران کرونا کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، اقداماتی به عمل آورد که می‌تواند نمونه ای از همراهی با حوزه الکترونیک، دیجیتال و فن‌آوری‌های جدید همچون هوش مصنوعی باشد و دانشجویان و محققین بهره لازم را ببرند. با توسعه اینترنت و روند جهانی شدن، مفاهیمی چون جمع‌سپاری در رویکرد پلتفرمی بسیار حائز اهمیت است. در دنیای امروز و با توجه به روند تصاعدی و رو به رشد تولید منابع دیجیتال، دیگر با رویکردهای سنتی نمی‌توان پاسخگوی نیازهای کاربران بود. لازم است بسترهای مشارکت شهروندان و به ویژه نخبگان و نوآوران در فراهم‌آوری، توصیف و اطلاع‌رسانی منابع اطلاعاتی فراهم شود. کتابخانه ملی ایران کاربرد فناوری‌های نوینی چون هوش مصنوعی، تحلیل داده‌های کلان، بلاکچین، یادگیری عمیق و غیره را برای بهبود خدمات کتابخانه‌ای و آرشیوی و غنی‌سازی تجربه کاربری مورد استفاده قرار داد.

بروجردی افزود: مرکز نوآوری و توسعه کسب و کارهای داده‌محور کتابخانه ملی ایران نیز در سال ۲۰۲۰ به همین منظور بازگشایی شد. به نظر می‌رسد که توسعه ظرفیت‌های حوزه «لیبتک» می‌تواند به عنوان ماموریتی نوین در کتابخانه‌های ملی دنیا درنظر گرفته شود. گزارش کاملی از اقدامات ایران در حوزه «لیبتک» به «ایفلا» و «ایکا» نیز ارائه شده است. همچنین کتابخانه ملی ایران آمادگی دارد تجربیات و دستاوردهای خویش را در زمینه «لیبتک» با سایر کشورها به اشتراک بگذارد.

او تصریح کرد: از دیگر اقدامات مشترک میان کشورهای عضو توجه به ظرفیت‌ها و امکاناتی است که هر کشوری از آن بهره‌مند است و می‌تواند آن را در اختیار سایرین قرار دهد. کتابخانه ملی ایران در سال‌های گذشته همواره تلاش کرده است تا برگزاری کلاس‌های آموزشی و کارگاه‌های متعدد در زمینه نسخ خطی و مرمت آن‌ها دانش خود را با دیگر کشورها به اشتراک بگذارد. توسعه این گونه اقدامات میان سایر کشورها می‌تواند پیوندهای کاری و حرفه‌ای را گسترش دهد و هسته فرهنگی کشورهای عضو را بیش از گذشته تقویت کند.

رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ادامه داد: همچنین کتابخانه ملی ایران در سال گذشته با راه‌اندازی چهار سامانه مجزا در حوزه نسخ خطی، نشریات و کتاب و سند گام مهمی را برای ایجاد بستر ارتباط با محققین فارسی‌زبان ایجاد کرد که امیدواریم بتوانیم در آینده این خدمات را به سایر زبان‌های حوزه اکو نیز ارائه دهیم.

بروجردی خاطرنشان کرد: آمادگی کشورهای عضو اکو در برابر خطرات و بلایای طبیعی و غیرطبیعی مثل جنگ از دیگر نیازهایی است که باید در اولویت برنامه‌ریزی‌های کشورهای عضو قرار گیرد. بحران پاندمی کرونا در سال گذشته به یکی از منحصربه‌فردترین تجربیات بشر تبدیل شد و کتابخانه‌ها نیز در این زمینه تحت تاثیر قرار گرفتند. تجربه یک سال گذشته ما را با تهدیدها و فرصت‌های جدیدی آشنا ساخت که لازم بود آن را با یکدیگر به اشتراک بگذاریم. گفت‌وگوهای امروز ما قطعا راهگشای اقدامات آینده در زمینه مهار چنین بحران‌هایی خواهد بود.

منبع: ایسنا