وقتی صدای انفجار قطع می‌شود، در ذهن کودکان چه می‌گذرد؟

به گزارش مجله خبری نگار، حامد علامتی مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در نشست تخصصی «روایت همبستگی خانواده و مدرسه در پاسداری از حق آموزش در جنگ رمضان» که امروز در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد، با طرح این پرسش که هنگام وقوع جنگ چه اتفاقی برای کودکان می‌افتد و چه بخش‌هایی از زندگی آنان مختل می‌شود، اظهار کرد: آیا تنها کلاس درس تعطیل می‌شود و آموزش رسمی از بین می‌رود یا در چنین شرایطی باید مدارس را باز کنیم یا باز نکنیم؟ اینها مسائلی بود که با آن مواجه بودیم و خوشبختانه با درایت وزیر آموزش‌وپرورش و حمایت‌های دولت، به‌ویژه رئیس‌جمهور، این موضوع مدیریت شد.

وی ادامه داد: موضوع ما فقط آموزش نیست؛ آموزش بخشی از مشکلات و چالش‌هایی است که با ورود جنگ به زیست کودک ایجاد می‌شود. در چنین شرایطی ممکن است امنیت، نظم زندگی، رابطه با دوستان، تمرکز، امنیت روانی، خواب و بازی کودک هم‌زمان آسیب ببیند؛ بنابراین باید در کنار آموزش، تداوم تربیت و دوام کودکی را نیز مدنظر قرار دهیم.

جنگ؛ فراتر از افت تحصیلی

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با بیان اینکه آثار جنگ تنها به افت تحصیلی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: ممکن است مدرسه باز شود و دانش‌آموز به کلاس برگردد و کتابش را باز کند، اما ذهن او همچنان در بحران باشد. ممکن است صدای انفجار تمام شده باشد، اما اضطراب سال‌ها در ذهن کودک باقی بماند.

وی افزود: ممکن است مدرسه باز شده باشد، اما خواب کودک هنوز به وضعیت عادی برنگشته باشد؛ کلاس برقرار باشد، اما دانش‌آموز تمرکز و انگیزه نداشته باشد و روابط اجتماعی یا احساس امنیت او همچنان تحت تأثیر شرایط جنگی قرار گرفته باشد.

علامتی با اشاره به ضرورت توجه به خسارت‌های واردشده به کودکان گفت: در حوزه صنعت، موضوع عدم‌النفع تولیدکنندگان مطرح می‌شود؛ اما باید پرسید عدم‌النفع کودکان ما کجاست؟ این موضوع را باید از مجامع جهانی و نهاد‌های بین‌المللی مطالبه کنیم.

وی تأکید کرد: سیاست‌های پس از بحران نباید صرفاً به جبران درس‌های عقب‌مانده محدود شود. امروز در وزارت آموزش‌وپرورش، با تدابیر وزیر، سیاست‌های مختلف در ساحت‌های گوناگون برای کودکان در حال پیگیری است.

بازیابی روانی و اجتماعی؛ در کنار جبران آموزش

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با اشاره به ضرورت توجه هم‌زمان به دو نوع بازیابی پس از بحران گفت: ما دو نوع بازیابی داریم؛ نخست بازیابی یادگیری که در حوزه آموزش اتفاق می‌افتد و دوم بازیابی روانی و اجتماعی که در حوزه تربیت قرار می‌گیرد و از اهمیت بیشتری برخوردار است.

وی افزود: در این مسیر تنها آموزش‌وپرورش مسئول نیست؛ نهاد‌های رسمی مانند وزارت دادگستری، صداوسیما، خانواده‌ها و نهاد‌های مرتبط با نظام سلامت و وزارت بهداشت، در کنار روان‌شناسان، باید حضور داشته باشند و به کمک کودکان بیایند.

کودک نباید هر روز در معرض اخبار بد قرار بگیرد

علامتی با تأکید بر ضرورت حفظ زندگی عادی کودکان در شرایط جنگی اظهار کرد: وقتی در شرایط جنگی اخبار را دنبال می‌کنیم، همه‌جا صحبت از جنگ، تهدید، نگرانی و اضطراب است و نمی‌توان به‌طور کامل از این فضا فاصله گرفت؛ اما نباید اجازه دهیم جهان کودک به جهان جنگ تبدیل شود.

وی ادامه داد: کودک نباید هر روز در معرض اخبار بد قرار بگیرد. باید برای او بخشی از زندگی عادی را حفظ کنیم؛ کتاب، بازی، قصه، دوستی، رفاقت، خنده، در آغوش گرفتن و ابراز محبت به کودک در این شرایط بسیار کمک‌کننده است.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، این اقدامات را صرفاً فعالیت‌هایی تزئینی ندانست و گفت: این موارد تأثیر جدی دارند. حق کودک بر تداوم زندگی عادی، مفهومی است که باید به آن توجه شود و خوشبختانه در شرایط جنگ رمضان، دستگاه تعلیم‌وتربیت و نهاد‌هایی مانند صداوسیما و وزارت دادگستری در بخش‌های مختلف برای کمک به کودکان وارد عمل شدند؛ البته این اقدامات باید بیشتر و گسترده‌تر شود.

خانواده‌ها نیز در شرایط بحران به حمایت نیاز دارند

علامتی با اشاره به نقش خانواده در حمایت از کودکان گفت: پدر و مادر در شرایط بحران خودشان نیز نگران و تحت فشار هستند و بدون پشتیبانی نمی‌توانند به‌تنهایی از عهده همه مسائل برآیند. معلمان، مشاوران و دیگر نهاد‌ها باید در کنار خانواده باشند تا والدین بدانند در شرایط جنگی چگونه با فرزندشان رفتار کنند، چه اطلاعاتی را متناسب با سن او در اختیارش قرار دهند و چگونه کودک را به نظم عادی زندگی خانوادگی بازگردانند.

وی زنده نگه داشتن امید در کودکان را نیز ضروری دانست و با اشاره به تفاوت شرایط زندگی کودکان گفت: آموزش باید متناسب با شرایط کودکان باشد؛ شرایط کودک روستایی با شهری، مناطق برخوردار با کم‌برخوردار و کودکان دارای معلولیت یا نیاز‌های ویژه باید مورد توجه قرار گیرد.

بازدید بیش از ۹ میلیون‌باره یک پیام ساده برای کودکان

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در ادامه با اشاره به استفاده از ابزار هنر و رسانه برای تقویت تاب‌آوری کودکان گفت: در کانون پرورش فکری از هنر استفاده کردیم و یک کلیپ کوتاه تهیه شد که در ایام جنگ بیش از ۹ میلیون بازدید در شبکه‌های اجتماعی داشت.

وی با اشاره به محتوای این کلیپ اظهار کرد: در این پیام از مردم خواسته شد در هر فرصتی با کودکان بازی کنند، یکدیگر و به‌ویژه بچه‌ها را در آغوش بگیرند و تا جایی که می‌توانند برای آنها کتاب بخوانند.

علامتی درباره چگونگی تولید این کلیپ گفت: در جلسه شورای عالی کتاب کانون، از آقای رحماندوست که اکنون در بستر بیماری هستند، خواستم توصیه‌ای برای کودکان داشته باشند. ایشان چند توصیه مطرح کردند و پیشنهاد دادیم بچه‌های کانون آن را ضبط کنند.

وی تأکید کرد: کار باید با اخلاص، دقت و توسط فرد متخصص انجام شود و کانون نیز با استفاده هنرمندانه از هنر و رسانه آن را به مخاطب منتقل کند. تاب‌آوری موضوع پیچیده و دور از دسترسی نیست؛ پشت یک تجربه ساده می‌تواند دانش و استفاده درست از ابزار هنر و رسانه قرار داشته باشد.

علامتی در همین زمینه از حاضران خواست برای سلامتی و بهبود حال استاد رحماندوست دعا کنند.

ضرورت تدوین پروتکل امنیت روانی کودکان در بحران

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با تأکید بر لزوم تدوین پروتکلی مشخص برای حفاظت روانی از کودکان در شرایط بحران، گفت: همان‌طور که برای آب، برق، درمان، امداد و امنیت برنامه داریم، باید برای امنیت روانی کودک نیز پروتکل دقیقی داشته باشیم.

وی افزود: کودک تنها عضوی از جامعه است که نمی‌تواند تحصن کند، فریاد بزند یا اعتراض کند؛ او نمی‌تواند به‌راحتی از شرایطی که با آن مواجه شده سخن بگوید؛ بنابراین ما باید حقوق ملی کودک را که در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب و از سوی رؤسای جمهور ابلاغ شده است، در عمل اجرا کنیم.

علامتی با اشاره به حضور رئیس‌جمهور در جمع کودکان گفت: امسال آقای دکتر پزشکیان بیش از دو ساعت در اینجا وقت گذاشتند و در کنار کودکان نشستند. اینها ظرفیت‌های بزرگی است که باید از آنها استفاده کنیم.

وی با بیان اینکه برنامه‌ریزی برای شرایط بحران باید پیش از وقوع آن انجام شود، اظهار کرد: باید برای شرایط بحران از قبل برنامه داشته باشیم، بدانیم چگونه عمل کنیم و چگونه از بحران خارج شویم. پروتکلی که در این زمینه تدوین می‌کنیم باید استمرار یادگیری، حمایت روانی و مدیریت سوگ را در بر بگیرد.