کشفیات جدید در مسیر درمان‌های جدید ضدپیری!

به گزارش مجله خبری نگار/برنا –پژوهشگران در مطالعه‌ای تازه دریافته‌اند که نوعی ژن موسوم به APOE ۲ می‌تواند از سلول‌های مغزی در برابر آسیب‌های ناشی از افزایش سن محافظت کند و احتمال ابتلا به بیماری آلزایمر را کاهش دهد. این یافته‌ها که در مجله علمی Aging Cell منتشر شده می‌تواند مسیر تازه‌ای برای درمان بیماری‌های تخریب‌کننده مغز باز کند.

به گزارش ساینس دیلی، دانشمندان سال‌هاست می‌دانند افرادی که حامل گونه APOE ۲ هستند معمولا عمر طولانی‌تری دارند و کمتر به آلزایمر مبتلا می‌شوند، اما دلیل دقیق این اثر محافظتی مشخص نبود. اکنون محققان موسسه تحقیقاتی پیری باک در آمریکا نشان داده‌اند که این ژن احتمالا به نورون‌ها کمک می‌کند تا آسیب‌های DNA را بهتر ترمیم کنند و در برابر فرآیند پیری سلولی مقاومت بیشتری داشته باشند.

به گفته لیزا‌ام. الر‌بی، استاد موسسه باک و نویسنده ارشد این پژوهش نورون‌های دارای APOE ۲ نه‌تنها کمتر دچار آسیب ژنتیکی می‌شوند بلکه بهتر می‌توانند از ورود به وضعیت خطرناک پیری سلولی جلوگیری کنند؛ وضعیتی که یکی از عوامل مهم تحلیل مغز و بیماری‌های عصبی مرتبط با سالمندی به شمار می‌رود.

تفاوت APOE ۲ با گونه‌های دیگر ژن APOE

ژن APOE سه گونه رایج دارد: APOE ۲ APOE ۳ و APOE ۴. تفاوت این سه نوع تنها در دو اسید آمینه است، اما تاثیرات آنها بر مغز بسیار متفاوت است.

در حالی که APOE ۴ مهم‌ترین عامل ژنتیکی خطر برای آلزایمر دیررس محسوب می‌شود APOE ۲ بار‌ها با کاهش خطر زوال عقل و افزایش طول عمر ارتباط داده شده است.

برای بررسی دقیق نقش این ژن‌ها پژوهشگران از سلول‌های بنیادی انسانی مهندسی‌شده استفاده کردند که تنها تفاوت ژنتیکی آنها نوع APOE بود. سپس این سلول‌ها به دو نوع نورون مغزی تبدیل شدند: نورون‌های مهاری GABAergic و نورون‌های تحریکی glutamatergic. همچنین بافت هیپوکامپ مغز موش‌های سالمند حامل ژن‌های انسانی APOE ۲، APOE ۳ و APOE ۴ نیز بررسی شد.

مهم‌ترین یافته‌های تحقیق:

آسیب کمتر به DNA در نورون‌های APOE ۲: تحلیل‌های ژنتیکی نشان داد نورون‌های دارای APOE ۲ فعالیت بیشتری در مسیر‌های ترمیم DNA دارند. در مقابل نورون‌های APOE ۴ الگو‌هایی مشابه سلول‌های درگیر آلزایمر از خود نشان دادند. اندازه‌گیری مستقیم نیز تایید کرد میزان شکستگی رشته‌های DNA در نورون‌های APOE ۲ به‌طور چشمگیری کمتر است.

مقاومت بیشتر در برابر پیری سلولی: زمانی که نورون‌ها در معرض استرس شدید مانند تابش اشعه یا داروی شیمی‌درمانی دوکسوروبیسین قرار گرفتند سلول‌های APOE ۲ نشانگر‌های کمتری از پیری سلولی از جمله پروتئین‌های p ۱۶ و CRYAB، تولید کردند. این سلول‌ها همچنین ساختار هسته سالم‌تری داشتند.

اثر محافظتی پروتئین APOE ۲ بر سلول‌های پرخطر: پژوهشگران دریافتند افزودن پروتئین APOE ۲ به نورون‌های APOE ۴ می‌تواند نشانه‌های آسیب DNA را کاهش دهد. این موضوع نشان می‌دهد اثر محافظتی APOE ۲ ممکن است فقط به ژنتیک محدود نباشد و بتوان از آن برای درمان استفاده کرد.

تایید نتایج در آزمایش روی موش‌ها

موش‌های سالمندی که حامل APOE ۲ بودند در مقایسه با موش‌های دارای APOE ۳ و APOE ۴، ساختار هسته سلولی سالم‌تر، پروتئین‌های محافظتی بیشتر و نشانه‌های کمتری از تخریب مغزی داشتند.

امید تازه برای درمان آلزایمر

دانشمندان معتقدند آسیب DNA و پیری سلولی از عوامل کلیدی در بروز آلزایمر و بیماری‌های مرتبط با سالمندی هستند. این پژوهش نشان می‌دهد APOE ۲ می‌تواند به حفظ پایداری ژنتیکی نورون‌ها کمک کند و از تخریب مغز جلوگیری کند.

به گفته پژوهشگران درمان‌هایی که توانایی ترمیم DNA را افزایش دهند یا سلول‌های پیر و آسیب‌دیده را از مغز حذف کنند شاید بتوانند بخشی از اثرات محافظتی APOE ۲ را در افرادی که ژن پرخطر APOE ۴ دارند بازسازی کنند.

کریستیان خرونیمو-اولورا یکی از نویسندگان اصلی مطالعه می‌گوید: شگفت‌انگیزترین نکته این بود که نورون‌های APOE ۲ نه‌تنها در حالت عادی آسیب کمتری داشتند، بلکه هنگام مواجهه با استرس نیز سریع‌تر بهبود پیدا می‌کردند.

با این حال دانشمندان تاکید می‌کنند هنوز دقیقا مشخص نیست APOE ۲ چگونه فرآیند ترمیم DNA را تقویت می‌کند. تحقیقات آینده قرار است روی توسعه ترکیباتی متمرکز شود که بتوانند عملکرد APOE ۲ را تقلید کرده و خطر آلزایمر را در افراد مستعد کاهش دهند.