سرنوشت عامل انفجار حزب جمهوری چه شد؟ /نقشه منافقین برای ترور آیتالله خامنهای در اواخر دهه ۶۰

عضو سابق سازمان مجاهدین خلق میگوید: در مورد انفجار دفتر نخستوزیری و دفتر حزب جمهوری اسلامی، فکر نمیکنم کسی در بین اعضاء، هواداران، اعضای شورا و یا جداشدگان وجود داشته باشد که نداند آن انفجارها کار سازمان بوده است.
به گزارش مجله خبری نگار، بعد از ورود سازمان مجاهدین خلق به فاز مسلحانه، عملیات تروریستی این سازمان در ابعاد وسیع دنبال شد. انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در 7 تیر 1360 و دو ماه بعد، انفجار دفتر نخستوزیری در 8 شهریور همان سال، نشان داد مسعود رجوی «زدن سرانگشتان نظام» و «بیآینده کردن» آن را هدف خود قرار داده است.
تاکنون روایتها و تحلیلهای بسیاری درباره وقایع 7 تیر و 8 شهریور 60 منتشر شده است اما روایت اعضای سازمان مجاهدین خلق از آنچه در تابستان آن سال رخ داد نیز قابل تامل است و میتواند حلقههای مغفول مانده و یا مفقود شده را نمایان کند.
مسعود خدابنده، عضو اسبق سازمان مجاهدین خلق و از نزدیکترین حلقهها به مسعود رجوی، ناگفتههای بسیاری درباره سازمان منافقین و عملیات تروریستی سازمان در تابستان 1360 دارد. او که عضو شورای ملی مقاومت، مسئول مستقیم تیم حفاظت، استقرار و تردد مسعود و مریم رجوی و فرمانده ارتش آزادیبخش بود، در سال 1375 از سازمان جدا شد.
خدابنده به یاد میآورد که رجوی بارها در جلسات، مسئولیت انفجار دفتر حزب جمهوری و دفتر نخستوزیری را پذیرفت. او میگوید بعد از عملیات تروریستی 7 تیر و 8 شهریور 1360، محمدرضا کلاهی و مسعود کشمیری را ملاقات کرده است. به گفته خدابنده، کلاهی بعد از انفجار دفتر حزب جمهوری به مقر منافقین در مرز کردستان ایران رفت و در آن مقر بود که خدابنده با کلاهی آشنا شد. چندی بعد کشمیری هم به همین مقر آمد و از آنجا به بغداد منتقل شد.
مسئول مستقیم حفاظت از مسعود رجوی، اطلاعات و تحلیلهای تازهای درباره نقش رجوی در قتل کلاهی دارد. او میگوید: تنها نیرویی که از حذف وی منفعت میبرد سازمان مجاهدین خلق و شخص رجوی بوده است. به گفته وی، سرویسهای امریکایی مانع از انجام تحقیقات درمورد نقش سازمان مجاهدین خلق در قتل کلاهی شدند.
خدابنده درباره کشمیری نیز اعتقاد دارد: این که سازمان، مسعود کشمیری را هم مثل کلاهی کشته باشد یا بخواهد بکشد اصلا بعید نیست.
وی درباره حمایت آمریکا از سازمان منافقین میگوید: وقتی مجاهدین خلق از عراق اخراج شدند، امریکا با پرداخت حدود سی میلیون دلار (سه پرداخت ده میلیون دلاری) به آلبانی و فشارهای سیاسی و خارج کردنِ سازمان از لیست تروریستی امریکا و اروپا، دولت آلبانی را وادار کرد که اینها را بپذیرد.
بخش مهمی از ناگفتههای مسعود خدابنده درباره طرح سازمان مجاهدین خلق برای ترور سران نظام در اواخر دهه 60 است. او میگوید: در اواخر دهه 60، سازمان منافقین با اعزام یک تیم تروریستی، قصد ترور آیتالله خامنهای را داشت. او رابط این تیم ترور را برای نخستینبار معرفی میکند و اطلاعات تازهای درباره آن عملیات ناکام ارائه میدهد.
خدابنده در بخش دیگری از تحلیلهایش، تاکتیک و استراتژی سازمان مجاهدین خلق را به چالش میکشد و فراز و نشیب روابط فرقه رجوی با سرویسهای آمریکایی را تبیین میکند.
بخش دوم گفتوگوی مکتوب پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی با مسعود خدابنده را در ادامه میخوانید.
کشمیری و کلاهی بعد از عملیات تروریستی تابستان 60 از ایران خارج شدند. آیا این دو نفر را در جمع سازمان دیدید؟ سرنوشت آنها چه شد؟
مسعود خدابنده: همزمان با آمدن مسعود رجوی و ابوالحسن بنیصدر به فرانسه، من از لندن به پاریس اعزام شدم و سپس همراه آقای سعید شاهسوندی برای بردن یک فرستنده رادیو ده کیلوواتی و سایر وسائل ارتباطی از مونیخ به بغداد (همراه رادیو و وسائل) و از آنجا به مرز کردستان ایران و از طریق کوهستان به دره زیر سردشت منتقل شدم.
مدتی نگذشته بود که این مقر، محل وصل نفرات داخل کشور به فرانسه شد. خیلیها در آن سالهای بعد از شکست کودتای رجوی (30 خرداد شصت) از طریق مقر ما که آن زمان همجوار مقر حزب دموکرات بود به دفتر بغداد و از طریق اردن به فرانسه منتقل شدند. از جمله اینها مهدی ابریشمچی از سران مجاهدین و جلال گنجهای از شوراییهای مجاهدین و بسیاری دیگر را من خودم از مرز تحویل گرفتم.
مسعود کشمیری و محمدرضا کلاهی هم در همین زمان و البته با فاصله زمانی کمی به مقر ما آورده شدند. مشخص بود که هیچکدام را بخاطر سابقه، نمیتوانستیم به اروپا بفرستیم و دستور، نگه داشتن و مراقبت از آنها بود. کلاهی (نام سازمانی: کریم رادیو) را که به لحاظ فنی در ایستگاه رادیو قابل استفاده بود در کردستان نگه داشتیم و مسعود کشمیری (نام سازمانی: باقر روابط) را که عربی بلد بود به دفتر بغداد فرستادیم.
من بعنوان کسی از نزدیک با این دو فرد در ارتباط بودم میتوانم شهادت بدهم که هیچ کدام سابقه جدی ارتباطی با مجاهدین نداشتند. بطور مشخص مسعود کشمیری حتی یک سرود سازمانی یا دعاهای خاص بعد از نماز مجاهدین را بلد نبود و من سرودهای صبحگاه و شعائر مرتبط را به وی آموزش دادم. کلاهی هم همینطور. به هیچ وجه حتی ریخت و قیافهاش به این کارها نمیخورد. رابطش ابراهیم ذاکری (نام سازمانی: کاک صالح) بود که در ایران برای ترور مجهزش کرده بود. ابراهیم ذاکری هم خودش مهندسی برق از دانشگاه تهران داشت.
من دو سال بعد (زمانی که سپاه وارد منطقه شد و ما با گذشتن از رودخانه زاب از ایران به عراق عقبنشینی کردیم) ماموریتم در آنجا پایان یافت. (رادیو به عراق منتقل شد و نیازی به من نبود). کار رادیو را به محمدرضا کلاهی سپردم و به فرانسه رفتم. سالها بعد که با مسعود رجوی - این بار علنی - به عراق برگشتم، کلاهی بدون هیچ تغییری (شاید کمی خستهتر) هنوز مسئولیتهای صرفا فنی را بعهده داشت. (سرویس و نگهداری و تعمیرات بیسیمها و تلفنها و ...) و کشمیری هم همچنان در دفتر بغداد بعنوان رابط و مترجم مشغول کار بود. هیچ کدام از این دو تا آخرین روزهایی که من آنها را در عراق دیدم به لحاظ ایدئولوژیک به سازمان نزدیک نشدند. آنها سازمان را تحمل میکردند و سازمان آنها را. هیچکدام چارهای نداشتند. مراحل مختلف انقلاب ایدئولوژیک و طلاقهای ایدئولوژیک حتی برایشان قابل فهم نبود ولی در کارهای اجرائی سر خودشان را گرم میکردند تا زمان بگذرد. مسئولین سازمانی هم از این موضوعات اطلاع داشتند، ولی همین که اینها مشکلی ایجاد نکنند برایشان کافی بود.

توضیح خدابنده درباره عکس: دو نفر سمت راست من و سعید شاهسونی هستیم. رادیو به قطعات قابل حمل بستهبندی شده و درحال آمادهسازی قطعه اصلی برای حمل با دست هستیم
یک خاطره از کلاهی دارم که بعد از عقبنشینی از ایران به عراق به مقر فیلق دوم در سلیمانیه رفتیم و آنجا سلاحها تحویل داده شد و هنوز عرق نفرات خشک نشده بود که عراقیها آمدند و تعدادی را برای تخلیه اطلاعاتی بردند. کریم (کلاهی) وقتی برگشت گریه میکرد و تشنج داشت. بعدا خصوصی به من گفت عملا بخاطر این که اطلاعاتش را آن روز به عراقیها داده بود از درون شکسته شده بود و دیگر آن آدم قبلی نبود.
برادرتان ـ آقای ابراهیم خدابنده ـ میگفت بعد از اینکه کلاهی و کشمیری از ایران خارج شدند، رجوی آنها را در یک جلسه به اعضاء معرفی کرد و گفت که اینها عاملین انفجار 7 تیر و 8 شهریور هستند. شما چیزی از این جلسه یا جلسات مشابه به خاطر دارید؟ آیا رجوی رسما در بین اعضاء اعلام کرد که ما دفتر حزب جمهوری و دفتر نخستوزیری را زدیم؟
مسعود خدابنده: بله! این مسائل بعدها و در جریان جلسات انقلاب ایدئولوژیک و بحث طلاق و دادن "همه چیز" به رهبری بود. اما رجوی طبعا نمیدانست که روزی صدام سقوط میکند و آن اطمینان خاطرش مخدوش میشود. درمورد انفجار دفتر نخستوزیری و دفتر حزب جمهوری اسلامی، فکر نمیکنم کسی در بین اعضاء، هواداران، اعضای شورا و یا جداشدگان وجود داشته باشد که نداند آن انفجارها کار سازمان بوده. بله! رجوی بارها در جلسات این مسئولیت را پذیرفته و البته آن روزهایی هم که مسئولیت را با کنایه میپذیرفت (میگفت این خشم خلق قهرمان بود که این کار را کرد) بخاطر حضورش در فرانسه بود که با رفتن به عراق این قید دیگر برایش وجود نداشت.
سرانجامِ کلاهی چه شد؟ آیا درست است که سازمان او را حذف کرد؟
مسعود خدابنده: محمدرضا کلاهی در هلند با نام مستعار زندگی میکرد که چند سال پیش کشته شد. متاسفانه تحقیقات درمورد مرگ کلاهی به مسئله سیاسی و متهم کردن جمهوری اسلامی تبدیل شد (طبعا به عمد) درحالیکه با وساطت سرویسهای امریکایی عملا تحقیقات درمورد سازمان و نقش آن در این قتل حتی اجازه شروع نیافت.
با توجه به این که احتمال دستگیری کلاهی توسط پلیس بینالملل (درحالیکه حفاظ سازمانی از وی برداشته شده بود) یا حرف زدنش در مورد اطلاعاتی که داشت، برای سازمان و ایضا سرویسهای مرتبط قابل قبول نبود، شخصا فکر میکنم تنها نیرویی که از حذف وی منفعت میبرد سازمان مجاهدین خلق و شخص رجوی بود.
مسئله پیچیدهای نیست؛ سازمان مجاهدین هم انگیزه بالایی برای این کار (قتل کلاهی) داشت (پاک کردن گذشته و راحت شدن از دست کسی که میتوانست هر زمان بخواهد حرف بزند و حاضر به همراهی با آنها نبوده و جدا زندگی میکرده) و هم اطلاعات و دسترسی خوبی به وی داشت (هواداران سازمان با کلاهی در ارتباط بودند) و هم موقعیت آن را داشت. بنده در این مورد چند بار هم با مقاماتی در هلند صحبت کردم ولی متاسفانه مسیر تحقیق در رابطه با سازمان مجاهدین را از بالا بستهاند و اجازه داده نشد که حتی یک مصاحبه اولیهای با مریم رجوی بعنوان مسئول این سازمان انجام بگیرد.
سرنوشتِ کشمیری چه شد؟
مسعود خدابنده: کشمیری به قولی چند سال قبل در آلمان دیده شده بود که رانندگی تاکسی میکرده است. همانطور که قبلا گفتم زندگی خارج از روابط این دو نفر چیز عجیبی نیست و برایم قابل فهم است (از اول هم وصل ایدئولوژیک نبودند و احتمالا افرادی مثل ابراهیم ذاکری سرشان کلاه گذشته و به ترور وادارشان کرده بودند) ولی این که سازمان، مسعود کشمیری را هم مثل کلاهی کشته باشد یا بخواهد بکشد اصلا بعید نیست. چراکه سازمان از زمان ورودش به آلبانی به شدت بدنبال حذف افراد شناخته شده و پاک کردن سابقهاش بوده و یکی از این تهدیدات جدی را هم همین مسعود کشمیری میدانست و میداند (اگر هنوز زنده باشد).
به نقش سرویسهای آمریکایی در حمایت از سازمان مجاهدین خلق اشاره کردید. در این باره بیشتر صحبت کنید.
مسعود خدابنده: وقتی مجاهدین خلق از عراق اخراج شدند، امریکا با پرداخت حدود سی میلیون دلار (سه پرداخت ده میلیون دلاری) به آلبانی و فشارهای سیاسی و خارج کردنِ سازمان از لیست تروریستی امریکا و اروپا، دولت آلبانی را وادار کرد که اینها را بپذیرد. آلبانی ولی عراق صدام نیست. در این محل جدید که میخواهد به اتحادیه اروپا هم بپیوندد، یکی از معضلات و تهدیداتی که نمیگذارد فرقه رجوی خواب راحت داشته باشد گذشته و تاریخچه تروریستی سازمان بوده و هست. به همین خاطر سازمان از همان روز اول ورودش، شروع به حذف شاهدین و مدارک کرده است. (حذف کلاهی توسط سازمان مجاهدین، در همین راستا توجیه میشود.)
از همان روزهای اول انتقال شاهد بودم که خیلی از کسانی که یا تحت تعقیب بینالمللی بوده و یا شاهدین عینی برخی از قتلهای گسترده درون سازمانی بودهاند، به اشکال مختلف کشته شدهاند. بطور مثال میشود از مالک شراعی (که از شاهدین قتل 51 نفر در درون کمپ اشرف عراق بود) یاد کنم. او کسی بود که دوبار عرض کارون را شنا میکرد. بعد از مرگش، سازمان ادعا کرد در یک حوض کشاورزی چند متری غرق شده است! بعدا معلوم شد که یکبار میخواسته از قرارگاه فرار کند که نگذاشتهاند.
شراعی اگر بیرون میآمد حتما اطلاعاتش از قتل آن 51 نفر در کمپ اشرف علنی میشد. رجوی چطور میتوانست این را بپذیرد؟ سازمان از دست افرادی مثل محمدرضا کلاهی و مسعود کشمیری در عراق در امان بود و آن دو نمیتوانستند کاری انجام بدهند ولی بعد از سقوط صدام و بخصوص که اینها حتی در آلبانی هم نبودند و در اروپا بودند، عملا تهدید جدی محسوب میشدند و از نظر من سازمان با انگیزه خلاص شدن و با سوءاستفاده از اعتماد این افراد و هواداران در اروپا و با خرید مزدور و قاتل، محمدرضا کلاهی را ترور کرد و اگر هم مسعود کشمیری را هنوز نکشته باشند حتما دنبالش هستند او را هم حذف کنند.
سازمان رجوی تحمل دیدن مسعود کشمیری جز در "اطاقی دربسته"، در "قرارگاهی دربسته" و در "کشوری دربسته" را نداشته، ندارد و نخواهد داشت. عدم تحقیق سرویسها و مقامات اروپایی در این رابطه هم البته خودش شکبرانگیز است. یعنی اگر سازمان به سرویسها اطلاع داده که کلاهی را فرستادهاند هلند و تحت نام مستعار در هلند زندگی میکند که چرا امنیتش توسط سرویس هلند تامین نشده؟ و اگر اطلاع ندادهاند که سرویسهای اروپا چطور حاضرند از این مسئله بگذرند و قبول کنند با سازمانی کار کنند که سرخود چنین پروژهای را انجام داده است؟ منطقی نیست. معمول هم نیست. دست آخر فقط تحقیقات مستقل است که ریشه این قضیه را خواهد یافت؛ ولی این راه را به هر دلیل، با فشار امریکا بستهاند.

مسعود خدابنده پشت سر مسعود و مریم ایستاده است
ماجرای آن 51 نفر که گفتید در اشرف کشته شدند چه بود؟
مسعود خدابنده: زمانی که سازمان را از لیست بیرون آوردند، اطلاع دادند که در مقابل، شما کمپ اشرف را تخلیه میکنید و به کمپ موقت لیبرتی میروید تا از آنجا تعیین تکلیف شوید. مجاهدین خلق قبول کردند و امضاء کردند. ولی وقتی اتوبوسها آمدند که منتقلشان کنند، طبق معمول دبه درآورند که باید یک پولی بابت این زمین به رجوی بدهید (دقت داشته باشید که زمین را صدام به زور از کشاورزان گرفته و به آنها داده و دادگاه هم به نفع کشاورزان رای داده بود) به این حساب صد نفر را در کمپ نگه داشتند. مدتی بعد از بیرون حملهای به این کمپ شد و درگیری بین مهاجمین و این صد نفر رخ داد. پنجاه و یک نفر از اینها کشته شدند و 49 نفر زنده ماندند که روز بعد به کمپ لیبرتی منتقل شدند.
این میان یک جنازه دیگری هم بود که بیصاحب ماند و مجاهدین مدعی شدند که از نفرات مهاجم است. با ورود دولت عراق و بررسی دی.ان.ای مشخص شد که این فرد "مسعود دلیلی" است که مدتی قبل از قرارگاه فرار کرده بود و در بغداد یک روز از هتل مهاجر خارج شده و دیگر برنگشته بود. جای شکنجه هم بر بدن جسد نشان میداد که این فرد را بعد از دزدیدن در عراق در کمپ اشرف زندانی کرده بودند (چون وی از نفرات نزدیک و گارد حفاظتی رهبر سازمان بود) صورت جسد را هم برای این که شناخته نشود سوزانده بودند. مجاهدین خلق بعد از لو رفتن مسئله اعتراف کردند که این مسعود دلیلی است ولی مدعی شدند که وی با مهاجمین همراهی میکرده و نمیدانیم اصلا چطور کشته شده و چطور صورتش را سوزاندهاند!
در هر حال 49 نفر به کمپ جدید منتقل شدند. این افراد طبعا شاهدین عینی بودند که آن روز چه اتفاقی افتاده. مجاهدین خلق حاضر نشدند اجازه دسترسی به این افراد را بدهند و بعدا هم جداشدگان اطلاعرسانی کردند که در داخل کمپ هم اینها بصورت مجزا نگهداری شده و حق صحبت با دیگران در این مورد را ندارند. شراعی فردی بود که هم اطلاعات آن زمان را داشت و هم در آلبانی قصد جداشدن داشت.
آیا سازمان برنامه تروریستی بزرگی (در ابعاد انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری یا ترور سران نظام) داشت که به نتیجه نرسید؟ یا موفق به اجرای آن نشد؟ اگر بود لطفا توضیح دهید. قصد ترور چه کسی را داشتند که موفق نشدند نقشه خود را انجام دهند؟
مسعود خدابنده: سازمان بعد از این دو حرکت عملا به بحث "زدن سرانگشتان رژیم" روی آورد. خاطرهای دارم از کسانی که سازمان آنها را میفرستاد برای ترور و ممکن بود خودشان هم در این جریان کشته شوند.
یکی از کسانی که الان هم در انگلستان است، مسئول آموزش و انتقال تیمهای ترور از مرز پاکستان بود. او میگفت: روزی به من اطلاع دادند که این بار خودت باید بروی. میگفت: من هم تا حدودی خوشحال شدم، چون خیلیها بخاطر من و با آموزش من کشته شده بودند و خوب بود که نوبت خودم باشد. لذا نفر همراهم را انتخاب کردم و از مرز عبور کردیم و در مسافرخانهای خوابیدیم. صبح که بیدار شدم دیدم نفر همراه من بیست هزار دلار را برداشته و فرار کرده. من بیست هزار دلار داشتم و قرار بود روز بعد به زاهدان برویم تا سرقرار سلاح و موتور تحویل بگیریم. زنگ زدم به سرپل که قضیه این است. جواب دادند که خودت تنهایی برو و کار را انجام بده.
او میگفت: من یک روزِ تمام نقشه و برنامه را بالا و پایین کردم که چطور یک نفره کار را انجام بدهم؟! شروع میکردم از بالا و وقتی به آخر نقشه میرسیدم میدیدم "من کشته خواهم شد" و "سوژه زنده میماند." سوژه آیتالله خامنهای بود. این موضوع مربوط میشود به سالهای 1989 یا 1990.
میگفت: در نهایت رفتم سر قرار. قاچاقچی را دیدم، آشنا درآمد. بیست هزار دلار را دادم به او که من را به طریقی خارج کند و این قاچاقچی توانست من را برساند به انگلستان.
این شخص الان سالهاست به عنوان یک فرد پاکستانی با نام مستعار کار و زندگی میکند. من با او حدود سال 1995 آشنا شدم. البته پنج شش سال قبل از آن دنبال این کار بوده و بعد از فرار مدتی بصورت مخفی در بین جامعه پاکستانی کار میکرد تا که قانع شد خودش را معرفی کند. و البته از گذشته هم صحبتی نمیکند. او در سازمان در ردههای بالاتر به اسم «رئوف پاکستان» شناخته میشد و سرپل "اعزام" و رابط "رابطی" در پاکستان بود. یعنی مسئولیت آخرین آموزشها و توجیه و اعزام تیمهای ترور از مرز پاکستان را داشت.
اساسا شروع کار انجمن نجات در ایران هم از همین قضیه سرچشمه گرفت. سالهای 1996 و 97 (من تازه از سازمان جدا شده بودم). انبوهی افراد را میفرستادند به ایران و اینها باید هرجا که میتوانستند، در سطل زباله بمب بگذارند، رهگذران را ترور کنند، خمپاره بزنند به مناطق مسکونی و ... آنقدر ادامه بدهند تا دستگیر شوند. تعلیم هم این بود که قبل از دستگیری نارنجک بکشید و سیانور بخورید. سیستمهای امنیتی ایران متوجه این مسئله شدند و با هزار زحمت (و به خطر انداختن جان خودشان) توانستند تعدای از اینها را قبل از خودکشی دستگیر کنند. اینها اولین افرادی بودند که متوجه شدند چه کلاهی سرشان رفته و رجوی بدنبال کشته شدن خود اینها بوده که تنور داخل سازمان را گرم نگه دارد. اینها بعدها پس از گذراندن دوره زندان پایهگذاران انجمن نجات شدند.
بعد از خروج رجوی از ایران در مرداد 60، خط دهی ترورها در ایران به چه صورت بود؟ هدفگذاری ترورها و بمبگذاریها چطور صادر میشد؟
مسعود خدابنده: سازمان بعد از خروج از ایران تقریبا همهی طرفدارانش را به امان خدا ول کرد که اکثرا بخاطر عدم اطلاع از ورود سازمان به فاز نظامی (شکست کودتا) به کار علنی ادامه دادند و دستگیر شدند. سازمان تعدادی را مخفی کرد که بعدا به خارج فرستاد (مثل مهدی ابریشمچی و زنش، محمود عطایی و امثالهم) ولی خانه تیمی موسی خیابانی و زن اول رجوی (اشرف ربیعی) لو رفت و اینها کشته شدند.
مسعود رجوی بعد از این که در پاریس کمی جا افتاد بحث "زدن سرانگشتان رژیم" و بحث "هفت هفتم" را مطرح کرد. یعنی چون دستگاه ترور سازمان (مثل دستگاهی که کلاهی و کشمیری را تربیت کرده بود) از بین رفته بود بدنبال تهییج "میلیشا" رفت و این بحث که باید هر کسی را که مثلا لباس پاسداری دارد یا ریش دارد و در کمیته خدمت میکند هدف قرار بدهید. با سلاح با چاقو با دست خالی. و اگر هر هفته هفت نفر را بزنیم عملا اوضاع به حدی شلوغ میشود که "رژیم سقوط میکند".
در این رابطه خانهای در فرانسه خریداری شد و حدود دویست و پنجاه خط تلفن در آن تعبیه شد (علی زرکش، جانشین موسی را آن زمان از ایران احضار کرده و چون ازدواج مسعود و مریم را نپذیرفت خلع رده و زندانی کرده بودند. مریم به جانشینی علی زرکش منصوب شد و خط رهبری سازمان در داخل هم به این ساختمان و خطوط تلفن تبدیل شد که طبعا مریم به داخل کشور برنگردد.) این سیستم تلفنی هم تحت نظر چند نفر خبرهتر که به پاریس آورده شده بودند تعلیم داده شده و خطوط، سوژهها، طرز تهیه بمب و متفجرات را به تیمها آموزش میدادند. این سیستم همچنین مسئولیت رساندن سلاح و پول به تیمها را هم داشت. یعنی سیستم مالی و قاچاقچیهای سازمان سلاح و پول را با جاسازی (مثلا در یک تلویزیون یا در شکم لاشه گوسفند یا ... ) از مرزهای زمینی به تیمها میرساندند.
بسیاری از تیمهای داخل بعدها رابطه خودشان را قطع کردند. یکی از دلایلی که دونالد رامزفلد (وزیر خارجه وقت امریکا) در ملاقات با صدام قبول کرد که "سلاح شیمیایی" و "مجاهدین خلق" را به او بدهند این بود که عملا تئوری تروریسم از راه دورِ سازمان به گِل نشسته بود و اصطلاحا خرج این گروه به دخلش نمیارزید. رفتن به عراق هم برای "تقویت روحیه سربازان صدام" بود و هم "کانالی برای فعال کردن تروریسم فرقه رجوی از طریق مرز". عراقی که رجوی از آن بعنوان "جوار خاک میهن" یاد میکرد و وقت رفتنش گفت "میروم تا برافروزم آتشها در کوهستانها... هر کس بدنبال من نیاید و در اروپا بماند دیگر نفسش حرام است". تروریسم از عراق طبعا متفاوت شد چون پشت جبهه آن، تسلیحات آن، آموزشهای آن و پشتیبانی مالی آن به سطح جدیدی ارتقاء یافته بود.
همه ترورهای سازمان تصمیم مرکزیت بود یا از جای دیگر هم خط میگرفت؟
مسعود خدابنده: خیلی از عملیاتها را سازمان دستوری انجام میداد. مثلا ترور صیاد شیرازی با دستور صدام صورت گرفت. یعنی صدام بابت این کار به رجوی پول داد. نوارهایش هم وجود دارد. حتی رجوی سر قیمت این کار چانه میزد. زدنِ صیاد شیرازی هیچ ربطی به رجوی نداشت. او پول گرفت تا این کار را بکند. یعنی یک حرکت کاملا مزدورانه انجام داد.
به نظر شما، چه شد که سازمان تصمیم گرفت از ترور سران نظام به ترور و کشتار مردم عادی (از طریق بمبگذاری) یا مثلا کشتن پاسدارها رو بیاورد؟
مسعود خدابنده: اساسا ترور سران نظام در زمانی انجام گرفت که ایران سیستم و دستگاهی نداشت. سوء استفاده از شرایط اوایل انقلاب باعث شد که سازمان بتوانند نفوذیهایی را فعال کنند. این ترورهای اولیه بخش اصلیاش بخاطر اعتماد بود. مسعود رجوی کاندیدای مجلس بود. موسی خیابانی میرفت و در کنار آیتالله خمینی مینشست. ترورهای اولیه را شاید بشود به ترور درونی و خانوادگی تشبیه کرد. من اگر از اعتماد ـ فرض کنید ـ پدرم سوء استفاده کنم و بروم او را شب بکشم، نمیتوانم این را بعنوان یک "عملیات" به شما عرضه کنم. ترور آیتالله بهشتی "عملیات" نبود عین خیانت به اعتماد بود. البته وقتی شما دو تا ترور به این شکل انجام بدهی ادامهاش باید از خانهات (ایران) فرار کنی و ادامهاش دیگر "اعتمادی" هم نیست که بتوانی از آن سوء استفاده کنی. روی آوردن سازمان به بمب گذاشتن در سطل آشغال و کشتن مغازهدار و سرباز و پاسدار نه استراتژی بود و نه تاکتیک. از سر استیصال بود. امروز هم اگر نگاه کنید جیغ و دادهای آنلاین و بازنشر اطلاعات ساختگی موساد و سیا را نمیشود نه استراتژی دانست و نه تاکتیک. میخواهد بگوید من را فراموش نکنید. من هنوز قابل استفاده هستم!
غربیها تا به حال چندین بار به تروریستی بودن سازمان اعتراف کردهاند. دلیل اعتراف آنها و حمایتهای بعدیشان چه میتواند باشد؟
مسعود خدابنده: آنهایی که در غرب در این زمینه فعال هستند هنوز هم از بیان سابقه تروریستی سازمان ابائی ندارند. کسی فراموش نکرده که اولین حرکت تروریستی سازمان قتل نظامیان امریکایی، مستشاران اقتصادی امریکایی و انگلیسی و بمبگذاری در مراکز تجاری امریکایی و انگلیسی در زمان شاه بود. ممکن است بعضیهایشان مثل رودی جولیانی، جان بولتون یا مایک پمپئو بخاطر پول لابیگری یا منافع مقطعی مزخرفاتی سر هم کنند ولی آنجایی که باید تصمیمگیری شود تاریخچه این گروه محفوظ است.
اینها نه نوابغ سیاسی بوده یا هستند، نه علمای اقتصادی یا نظامی. خاصیت چاقو این است که میبرد. خاصیت سازمان مجاهدین خلق هم این است که ترور کرده و اگر بتواند باز هم ترور میکند. کسی در غرب مدعی "تغییر ماهیت" این سازمان نیست. ولی مسئله "لیست تروریستی" بعنوان "لیست دوست و دشمن" مسئله دیگری است.
سازمان مجاهدین خلق وقتی در لیست تروریستی قرار گرفت که شروع کرد راه خودش را برود. سازمان را امریکا به صدام هدیه داده بود (چون ارتشش در حال پاشیدن بود و واقعا به یک کمک روحی نیاز داشت. کمک دیگری که به سازمان دادند گاز شیمیایی بود که هم علیه ایرانیان و هم علیه عراقیها استفاده کرد) یادم هست که رجوی بعد از شکرآب شدن رابطه امریکا با صدام، هم در عربستان و هم در بغداد ملاقاتهایی با امریکاییها داشت و اصرار بر این داشتند که از عراق خارج شود و یادم هست اصرار رجوی را که "یک جایی بهتر ازعراق به من بدهید بعد از من بخواهید بروم" و در آخرین ملاقاتی که من هم حضور داشتم، مامور امریکایی پاسخ داد که ما اول حرکت شما را نظاره میکنیم و بعد ارزیابی میکنیم و اخم کرد و رفت و حتی اجازه نداد که نفرات سازمان همراهش به فرودگاه بروند. سازمان وارد لیست تروریستی شد نه بخاطر قتل ایرانیان یا عراقیها و نه حتی بخاطر قتل امریکاییها. سازمان مجاهدین خلق وارد لیست دوست و دشمن شد بخاطر ماندن با صدام حسین بعد از این که او از چشم امریکا افتاده بود.
میدانید که جورج بوش برای حمله به عراق دو دلیل آورد: یکی سلاحهای شیمیایی (که پیدا نشد) و دیگری حمایت صدام از تروریسم و از سازمان مجاهدین بطور مشخص نام برد ( که بعدا خودشان آوردند این سازمان را در آلبانی جا دادند!) سازمان مجاهدین خلق از نظر امریکا یک "جماعت" نیست. یک "وسیله" است. وسیله را یک روز در اطاق و یک روز ممکن است در انبار نگه دارند. بعضی اوقات تیزش میکنند و بعضی اوقات غلافش میکنند. همانطور که گفتم سرویسهای امریکایی تعریف بسا جامعتری از سازمان مجاهدین خلق، مسعود رجوی، مریم عضدانلو و تک تک باقی ماندگان اینها دارند. بخاطر داشته باشید که تک تک نفرات این سازمان بارها و بارها توسط وزارت دفاع آمریکا، وزارت خارجه آن کشور، سازمان سیا و اف.بی.آی بصورت مبسوط تخلیه اطلاعاتی شدهاند. رجوی و زنش را هم سه چهار دهه از نزدیک دیدهاند. اینها نیازی به توضیح درمورد ماهیت مجاهدین خلق ندارند. شاید هم به همین دلیل است که تا امروز تعریف مشخص بینالمللیای برای کلمه "تروریسم" بدست نیامده. یعنی حاضر نیستند تعریفش کنند چون دست بستگی ایجاد میکند.
در هر حال از لیستها و کلمات بدون تعریف که بگذریم هیچکس مدعی نیست که رجویها جنایات علیه بشریت و جرائم جنگی مرتکب نشدهاند. صرفا میگویند که اینها الان دیگر آن کارها را نمیکنند. این که پیرمردان و پیرزنان علیل امروز دیگر نمیتوانند ترور کنند را من هم میپذیرم ولی این که به جرم قتل و جنایت دادگاهی نشوند را نمیشود پذیرفت. حتی اگر قبول کنیم که "خروج از لیست تروریستی اروپا و امریکا" به منزله "مهر باطل زدن بر شناسنامه سازمان مجاهدین خلق" باشد باز هم نمیشود جنایات را به فراموشی سپرد.
یک نکته دیگری هم همیشه در نظر من هست؛ ببینید، لیستی ساختهاند که در آن نیروهای مسلح کشوری مثل ایران را قرار دادهاند؛ این لیست، حشدالشعبیای که داغ درست کردن "خلافت داعش" را به دل ترور پروران گذاشت را هدف قرار داده، مقاومت قهرمانانه فلسطینیان را به آن اضافه کرده و اخیرا هم بخش عمدهای از حکومت منتخب و دموکراتیک لبنان (حزبالله) را در آن جا داده است. واقعا جای تعجب نیست که سازمان مجاهدین خلق و جماعت رجوی در این لیست نباشد. لیستی که سردارانی مثل قاسم سلیمانی و المهندس یعنی ستون فقرات نیروی ضدداعش را هدف قرار داده، اگر مجاهدین خلق را تروریست بداند جای تعجب دارد.
منبع: تسنیم
- لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
- از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
- لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
- در غیر این صورت، «نگارمگ » مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
- آخرین اخبار
- محبوب
- برچسب های داغ
- فیلم| فشار خون؛ خطری خاموش که کنترل آن نباید به تعویق بیفتد
- فیلم| بمب اتم اسرائیل محرمانه است، اما برنامه هستهای ایران باید شفاف باشد؟!
- فیلم| پلهبرقی متروی رم از کنترل خارج شد؛ چندین مسافر مصدوم شدند
- پیام صریح عراقچی به ترامپ؛ یا پیشنهاد ایران را بپذیرید یا منتظر جهنم آتش باشید!
- ویدیوی جنجالی شهرکرد چه رازی داشت؟ پشت پرده ادعای آزمایش سوخت موشک!
- فیلم| روی دیگر پروتئین؛ وقتی زیادهروی به بدن آسیب میزند
- فیلم| شبادراری در بزرگسالی؛ مشکلی فراتر از دوران کودکی
- فیلم| بیمه بیکاری به چه افرادی تعلق میگیرد؟ جزئیات مهم قانون
- فیلم| مادران گیاهخوار در دوران بارداری با چه کمبودهایی روبهرو میشوند؟
- فیلم| گزارش محرمانه آمریکا درباره ایران؛ نگرانی واشنگتن از قدرت فضایی تهران
- فیلم| بشقاب مادران باردار؛ خوراکیهایی که نباید نادیده گرفته شوند
- فیلم| واقعا اطراف مراکز هستهای قرص ید توزیع شده است؟
- فیلم| آیا فرزندم متناسب با سنش رشد میکند؟ پاسخ در بررسیهای خانوادگی
- فیلم| از تبلیغات پرهزینه تا موج شوخیهای مجازی؛ «جهان من» فرزاد فرزین چه شد؟
- فیلم| دوران نوجوانی و اهمیت انتخابهای غذایی درست
- فیلم| بهترین میراث والدین برای فرزندان چیست؟
- فیلم| ریشه برخی زخمهای روانی بزرگسالی در نیازهای برآوردهنشده کودکی است!
- فیلم| چرخش مواضع پیمان عارف درباره اسرائیل؛ ماجرای پروژه تجزیه ایران چیست؟
- فیلم| حرفهایی که کاش زودتر میشنیدیم؛ معرفی کتابی برای بهتر زندگی کردن
- فیلم| انجام سیزده عمل روی پای یک کودک!
- هشدار؛ نیمی از دیابتیها با عوارض پیشرفته تشخیص داده میشوند!
- آیا رباتها میتوانند سازههای فضایی بسازند؟
- رؤیاپردازی کلود؛ روشی برای پاکسازی حافظه!
- لوبیای بورلوتی؛ ابرغذای مغز یا فقط یک حبوبات مغذی؟
- هشدار آلتمن؛ کنترل هوش مصنوعی را از دست ندهیم!
- آیا موشها میتوانند مانند انسان فکر کنند؟
- راز رنگ یکنواخت در قطعات سیلیکونی؛ مستربچ رنگی!
- دیپسیک؛ شرکت مرموز چینی که بازار جهانی را تکان داد!
- راز لولای شکسته HP؛ هزینه ۵۰۰ دلاری تعمیر!
- خواندن اطلاعات کوانتومی بدون تخریب؛ کشف جدید دانشمندان!
- پایان سوئیفت؛ ۲۲ سال رصد انفجارهای کیهانی!
- آمار نگرانکننده؛ ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ سقط خودبهخودی در سال!
- آیا اپلیکیشن ضبط صدای سامسونگ به دستیار هوشمند تبدیل شده؟
- امید تازه با ویتامین C؛ ۶۵ درصد خطر مرگ کمتر!
- صدای مدیرعامل جعل شد؛ کارکنان ۱۲۹ میلیون دلار انتقال دادند!
- آیا کنترل هوش مصنوعی از دست انسان خارج میشود؟
- Claude برای کاربران ایرانی محدود میشود؛ از ۲۱ آبان!
- رباتها در فضا سازه میسازند؛ نخستین مونتاژ خودکار!
- مریخ مرده نیست؛ آتشفشانهای فعال کشف شد!
- فاضلاب دانشگاه، استرس امتحانات را لو میدهد!
- ابرجامد در دمای اتاق کشف شد؛ انقلاب در فیزیک کوانتوم!
- هر حیوانی بوی متفاوتی را ترجیح میدهد؛ کشف جدید!
- Muse حالا با شما حرف میزند و آواتار متحرک دارد!
- واتساپ حریم خصوصی شماره را به دست خودتان میدهد!
- آیا دیر خوابیدن حافظه را ضعیف میکند؟
- آیا کلاغها باهوشتر از انسان هستند؟
- باور ۲۰ ساله شکست؛ نانوذرات انعطافپذیر ساختارهای بلوری جدید میسازند!
- چطور کودکتان را به بازی مستقل عادت دهیم؟ ۵ قانون طلایی!
- عضلات کم، خطر دیابت بیشتر؛ ارتباط پنهان!
- آیا رباتها میتوانند خاطرات نادرست را پاک کنند؟
- آیا بیتکوین در برابر رایانههای کوانتومی ایمن میشود؟
- ارتباط لیزری در فضا؛ بریتانیا ماهواره نظامی جدید پرتاب کرد!
- آیا ویتامین C میتواند از سرطان خون جلوگیری کند؟
- عکس روز ناسا؛ کوهستانی ۴ کیلومتری در لبه ماه!
- آیا 6G در ۲۰۲۹ از راه میرسد؟ کوالکام میگوید بله!
- آیا نظارت آمریکا بر صادرات تراشه به چین شکاف دارد؟
- چربی قهوهای؛ دشمن پنهان اضطراب و افسردگی!
- زودتر بخوابید تا وزن کم کنید؛ کشف جدید محققان!
- بادامزمینی و حافظه سالمندان؛ کشف جدید!
- آیا دیابت نوع ۲ درمانپذیر است؟ پاسخ علمی!
- آیا نوشیدنی انرژیزا قلب جوانان را تهدید میکند؟
- آیا کلم بروکلی میتواند بیماری ژنتیکی نادر را درمان کند؟
- آیا پوست شیشهای واقعاً سالم است؟
- آیا عدد کالری ساعت هوشمند قابل اعتماد است؟
- ترکیب ادویهها؛ اثر ضدالتهابی صد برابر!
- چهره خسته و رنگپریده؛ کمبود آهن یا فقط کمخوابی؟
- فقط نمک را کم نکنید؛ پتاسیم هم مهم است!
- دندان ۶؛ مهمترین دندانی که والدین نادیده میگیرند!
- تفاوت مهم سرماخوردگی و آنفلوانزا در کودکان!
- کودکتان گوشش را میکشد؟ شاید عفونت گوش باشد!
- آرتروز زانو همیشه به جراحی ختم نمیشود!
- کودکتان از منحنی رشد عقب افتاده؟ این نشانه مهم است!
- سرطان معده در مراحل اولیه؛ بیماری خاموش!
- آیا سرطان پروستات بدون علامت است؟ هشدار متخصص!
- یائسگی زودرس را جدی بگیرید؛ توصیههای طب ایرانی!
- زمان و مقدار مصرف یدید پتاسیم؛ راهنمای سازمان جهانی بهداشت!
- آیا قرص یدید پتاسیم برای نوزادان بیخطر است؟
- کاهش سن ابتلا به اچپیوی؛ زنگ خطر برای خانوادهها و مدارس!
- سیارک ریوگو؛ گنجینهای از مواد سازنده حیات!
- خودروی برقی جنجالی فراری، قبل از تحویل فروش رفت!
- سفر به گذشته با فیلمی قدیمی از لیلا فروهر و مجید فریدفر
- قابهای خاطرهانگیز از لحظات خلوت و هنری مریم معصومی
- تیپهای متفاوت هنرمندان در اکران فیلم «حاشیه»؛ پاییز به سبک ستارهها
- دورهمی سه چهره هنری؛ بیتا، الناز و مرجانه کنار هم دیده شدند
- دو هفته پرفشار برای نعیمه نظامدوست؛ سوگ سه عزیز در روزهای کوتاه
- از تئاتر تا تلویزیون؛ داستان زندگی هنری و خصوصی بهنام شرفی
- پشت چهره هنری محمد حاتمی چه میگذرد؟ بیوگرافی و عکسهای جذاب او
- واکنشهای پرحاشیه مامک جمشیدی به ترانه علیدوستی؛ سکوتی موقت در یک اختلاف خبرساز
- استایل شیک و اروپایی بهی جدیدی؛ تصویری تازه از بازیگر «مرد سههزار چهره»
- عکس متفاوت از دورهمی الهام حمیدی و مریم مومن؛ رفاقت در فضای لوکس رستوران
- عکس جدید نوید و فرشته در ژاپن؛ حضور دونفره در خیابانهای توکیو
- نگاهی به زندگی خصوصی مریم سرمدی؛ بازیگر سریال لیسانسهها
- چرا شهاب حسینی در مراسم پدر ترانه علیدوستی حضور نداشت؟
- واکنش احساسی رابعه اسکویی با دلنوشتهای برای ایرانیان
- مرجانه گلچین با موهای کوتاه جوگندمی و آرایش ملایم؛ پرترههایی متفاوت از بازیگر «شاهگوش»
- ناگفتههایی از زندگی فائزه علیآبادی؛ بازیگری که با نقش طوبی شناخته شد
- محمد ساربان کیست؟ از آغاز فعالیت هنری تا حضور در سریالهای مطرح
- قصه زندگی خسرو احمدی؛ بازیگری که با نقش دولنگ در خاطرهها ماندگار شد
- فریبا باقری؛ از گویندگی در رادیو جوان تا اجرای برنامههای تلویزیونی
- مراسم ختم پدر ترانه علیدوستی با حضور جمعی از بازیگران و هنرمندان
- چشمان درشت بهاره کیانافشار در عکس کودکیاش جلب توجه کرد
- ابهام درباره مادر ترانه علیدوستی برطرف شد؛ واقعیت چه بود؟
- المیرا شریفیمقدم در کنار برادرش؛ شباهت این دو توجهها را جلب کرد
- ایرج نوذری از آلبوم خاطراتش رونمایی کرد؛ تصاویر عروسی پس از سالها
- بازگشت به دهه ۵۰؛ تصویری جالب از لیلا فروهر و عارف
- عکس تاریخی از ملاقات دو چهره مشهور ایرانی در دهه ۶۰
- فریدون جیرانی؛ مردی که زندگیاش با سینما گره خورده است
- آیشواریا و همسرش در تصویری متفاوت؛ لحظهای از زندگی خانوادگی این زوج
- انتخاب رنگ متفاوت نفیسه روشن؛ این بار با پوششی تمام صورتی! +عکس
- سارا و نیکا باز هم متفاوت ظاهر شدند؛ این بار چه تغییری کردهاند؟
- ملیکا شریفینیا در دنیای هنر و زندگی شخصی؛ از ازدواج تا مسیر بازیگری
- از عاشقانههای بالیوودی تا زندگی خانوادگی؛ داستان ازدواج کاجول و آجای دوگن
- مونیکا بلوچی؛ از درخشش در سینمای جهان تا ازدواجهای پرحاشیه و زندگی عاشقانه
- تغییر چهره هومن برقنورد برای بازی در سریال حماسه زاگرس
- تصویری کمتر دیدهشده از فخری خوروش در آغاز دوران بازیگری
- رضا رویگری و همسرش؛ نگاهی به ازدواجها، خانواده و زندگی شخصی این بازیگر
- استراحت متفاوت یوسف تیموری در طبیعت؛ عکس تازه بازیگر طنز
- از شهرت در تلویزیون تا حواشی زندگی خانوادگی؛ اسماعیل محرابی را بیشتر بشناسید
- شیوا خنیاگر را بیشتر بشناسید؛ از زندگی شخصی تا سالهای فعالیت هنری
- قاجار روی چهره نیلوفر شهیدی؛ میکاپی متفاوت با امضای هنر اصیل ایرانی
- فرشته حسینی با استایلی سامورایی در ژاپن؛ تصویری متفاوت از بازیگر ایرانی
- وقتی گوگوش در اوج شهرت به کویت سفر کرد؛ عکس کمتر دیدهشده از سال ۵۶
- خانه شیک محیا دهقانی زیر ذرهبین؛ از تراس تماشایی تا دکوراسیون سلطنتی
- مادر شدن در ۵۰ سالگی؛ تصمیم متفاوت کارولین بایل که خبرساز شد
- لیلی و مجنونهای سینمای ایران؛ قابهای عاشقانه بازیگران در جشن سپندارمذگان
- مادر لیلا حاتمی در روزگار جوانی؛ عکس قدیمی زری خوشکام از سریال تاریخی
- نسیم ادبی با استایل پاییزی خاصش غوغا کرد؛ ترکیبی شیک و چشمنواز
- وقتی سادگی حرف اول را میزد؛ استایل متفاوت نیکی کریمی در دوران اوج محبوبیت
- نجمالدین شریعتی با یک عبارت کشاورزی به ترامپ طعنه زد!
- مریم کاویانی چه نوشت که عکسهای تازهاش را به حاشیه برد؟
- قاب تاریخی از پشت صحنه هزار دستان؛ علی حاتمی و چهرههای ماندگار سینما در سال ۵۴
- بیوگرافی امبر هرد؛ از ازدواج جنجالی با جانی دپ تا زندگی جدید و فرزندانش + تصاویر
- محیا دهقانی از جایگاه زنان در سینمای ایران و ضعف شخصیتپردازی گفت
- سفر به سال ۱۳۵۶؛ جمشید مشایخی و فرزانه تائیدی در قاب یک اجرای خاطرهانگیز
- بیوگرافی تایا پسترتسووا؛ بازیگر اوکراینی که در سریال ایرانی دیده شد
- پوری بنایی و ایران دفتری در قاب خاطرهها؛ عکس دیدنی از ۵۵ سال پیش
- کنایه تند مادر ترانه علیدوستی به قضاوتکنندگان زندگی شخصیاش
- پیام همدلانه شقایق دهقان خطاب به ترانه علیدوستی در فضای مجازی
- انتخابهای متفاوت ترانه علیدوستی در مراسم وداع با پدر؛ نگاهی به جزئیات ظاهرش
- رونمایی از کیک تولد زیبای پریا پرتوی؛ یک طراحی هنرمندانه و خاص!
- حمایت بانکها از بازار سرمایه از فردا اجرا میشود
- بورس سقوط کرده در دولت روحانی چگونه در دولت شهید رئیسی احیا شد؟
- درمان بورسی پزشکیان از زبان عبده
- جذب سرمایه ۷ همتی از بازار بورس دانشبنیانها
- وعده عناب بورسی واقعیتر شد
- چهارمین روز نزولی بازار در غیاب نیروهای صعودی
- انتخابات و دامنه نوسان مهمترین دلیل رکود فعلی بورس
- بورس با ۴ مصوبه دولت برای حمایت از بازار سهام سبزپوش میشود؟
- ۳ دلیل پایین بودن ارزش معاملات خرد در بورس
- معافیتهای مالیاتی بازار سرمایه باید استمرار پیدا کند
- بورس این روزها تحت تأثیر تداوم نرخ اخزای بالای ۳۵ درصد
- رشد شاخصهای بورس با کف سازی تکنیکال
- کاهش دامنه نوسان هم علاج بورس نزولی نبود
- سایه تامین مالی دولت بر سر بورس سنگینی میکند
- کاهش بی سابقه حجم معاملات سهام در بورسهای جهانی
- رشد شاخصهای بورس با کمک بانکیها و اعلام نرخ تسعیر ارز
- حمله به سفیر روسیه در لهستان
- معرفی سری گوشیهای Redmi K ۵۰ قبل از رونمایی رسمی
- غفوری: فکر کردن به قهرمانی از الان، سادهلوحانه است
- کاهش ۱۰ درصدی تولید هوندا در دو کارخانه
- سومین نشست دستمزد، باز هم بدون نتیجه
- لغو بلیت فروشی عمومی المپیک زمستانی چین
- گرامیداشت قربانیان هواپیمای اوکراینی در دانشگاه تورنتو
- ادامه چانهزنی چهارگانه در وین
- صرفهجویی ۱.۶ میلیارد دلاری کمیته برگزاری المپیک و پارالمپیک توکیو
- محبوبترین رشته المپیک توکیو مشخص شد
- اعلام هزینه میزبانی توکیو از المپیک و پارالمپیک ۲۰۲۰،
- آذرتاج: هیات اقتصادی جمهوری آذربایجان به ایران میرود
- بررسی عملکرد ایران در المپیک؛ جایگاه چهارمی در آسیا
- پایان وضعیت اضطراری در کشور میزبان المپیک ۲۰۲۰
- چهار نوجوان در برابر دشمن آمریکایی؛ انیمیشنی که از دل خلیج فارس میآید!
- همسرم میگوید برای بچهدار شدن دوباره ازدواج کن؛ چه تصمیمی بگیرم؟
- با پول خرید دنا و پژو ۲۰۷ در ایران، در ژاپن چه خودرویی میخرید؟!
- کشت شقایق در ایران آزاد شد؟ از مزرعه محصور تا انتقال محصول با اسکورت پلیس!
- کسانی که خانههای ما را اداره میکنند، خودشان از حداقل حقوق محروماند!
- از هک یخچال بانک خون تا جنگ روباتها؛ آینده ترسناک حملات سایبری
- مردم درگیر تورم، خودروهای میلیاردی در ویترین؛ ماجرای عجیب اتوپلازا چیست؟
- ۹۰ هزار معلم کم داریم، اما آزمون استخدامی برگزار نشد! ماجرای عجیب آموزشوپرورش
- چرا نام یک حدیث پیامبر روی فیلم اکشن هالیوودی قرار گرفته است؟
- ماجرای سنگ قبر ۲ میلیارد تومانی در بازار؛ لاکچریبازی تا آن سوی مرگ!
- دروغهای سفید آنقدرها هم بیضرر نیستند؛ حقیقتی که میتواند اعتماد را نابود کند
- نه سناتور است، نه نماینده؛ استریمری که سیاستمداران آمریکا را به واکنش واداشته است!
- پیشنهادی برای جذب سانتیاگو بلتران از اتلتیکو مادرید در راه است
- یک متخصص قلب و عروق گفت: گاهی اوقات سکسکه میتواند هشداری برای حمله قلبی باشد
- یک متخصص قلب و عروق درباره عادتهایی که برای قلب مضر هستند هشدار داد
- یک پزشک توضیح داد که در هوای گرم چقدر میتوانید قهوه بنوشید
- یک متخصص تغذیه توضیح داد که کدام چای سالمتر است
- یک متخصص غدد درون ریز نسبت به خطرات گرما برای بیماران دیابتی هشدار داد
- خطرات غذاهای سرد آشکار شد
- سه نوشیدنی «طلایی» برای مغز نامگذاری شده است
- متخصصان گوارش راهکارهایی را برای خلاص شدن از نفخ شکم پیشنهاد کردهاند
- راههایی برای افزایش طول عمر و سالم ماندن برای سالهای طولانی شناسایی شده است
- یک متخصص تغذیه توضیح داد که کدام غذاها برای سلامت تیروئید ضروری هستند
- یک پزشک در مورد خطر اشتباه گرفتن آلرژی با بیماری تیروئید هشدار داد
- فرمول صبحانهای ایدهآل برای سلامت روان کشف شد
- یک پزشک علامت اصلی سکته چشمی را فاش کرد
- دلیلی برای خجالت نکشیدن از مراجعهی کم به دندانپزشک ذکر شده است
- یک متخصص مغز و اعصاب، روشهای موثری را برای تسکین بیماری حرکت فهرست کرده است
- مشخص شده است که خوردن مکرر میان وعده برای سلامتی مضر است
- یک متخصص فواید ماساژ صورت را فاش کرد
- یک پزشک رایجترین افسانهها در مورد گوارش سالم را رد میکند
- یک پزشک راههای اصلی مبارزه با آلرژی را نام برد
- به مردان پنج عادت ساده برای داشتن پروستات سالم گفته شد
- یک دندانپزشک فهرستی از غذاهایی که بیشترین آسیب را به دندانها میزنند، ارائه کرده است
- به افراد مسن چهار نکته تغذیهای داده شد
- نوشیدنیهایی که تأثیر مفیدی بر سلامت روان دارند، آشکار شدهاند
- وقتی کودک بیوقفه گریه میکند، این ۴ کار را بههیچوجه انجام ندهید!
- این جراح از والدین خواست که معاینات برنامهریزیشده فرزندانشان را از دست ندهند
- فیلم| انگیزه بیشتر قتلهای برنامهریزیشده چیست؟
- «اگر دوستم داشت، خودش میفهمید!»؛ جملهای که میتواند زندگی مشترک را نابود کند
- یک پزشک از یک عادت شبانه خطرناک برای قلب پرده برداشت
- فیلم| مترو ایران یا غرب؛ کدام امکانات بهتری داره؟
- ارز
- طلا
- بورس
- تورم
- اخبار داغ
- ورزشی
- پربیننده
- پربحث
- دادههای مربوط به ذخایر گاز در انبارهای آلمان فاش شد
- مشخص شده است که چگونه میکروبها جهان را از مونوکسید کربن سمی نجات میدهند
- به مکرون یک پناهگاه مخفی داده شده است تا در صورت تصرف کاخ الیزه از آن استفاده کند
- دانشمندان نشان دادهاند که چگونه میتوان بدون از دست دادن وقت آزاد، در محل کار به موفقیت دست یافت
- ۱۲ گل در ۱۰ بازی؛ وردربرمن برای حفظ ستاره آلمانیاش دست به کار شد!
- فیلم| بهترین روشهای کنترل درد و مشکلات ناشی از دیسک گردن
- پلیس یکی از کشورهای اتحادیه اروپا تهدید کرده است که در اعتراض به وضعیت حقوق بازنشستگی دست به اعتراض خواهد زد
- کشف استفراغ فسیل شده، اسرار رژیم غذایی ماهیهای ماقبل تاریخ را آشکار کرده است
- میزان نارضایتی آلمانیها از دولتشان و منطقه مِرز (Merz) آشکار شده است
- آرسنال در تعقیب ستاره پرتغالی؛ کارلوس فوربس شکار زمستانی آرتتا میشود؟
- محصولی که درد عضلانی را تسکین میدهد، نامگذاری شده است
- فیلم| از بشقاب غذا تا عضلات قوی؛ چه بخوریم تا عضلاتمان تقویت شوند؟
- چین به تازگی از پهپادها در مراسم تشییع جنازه به شیوهای غیرمعمول استفاده کرده است
- عواقب خطرناک ویتامین B۶ اضافی در بدن مشخص شده است
- فیلم| سفره غذایی خود را برای مقابله با کمخونی غنی کنید
- آلمان جایگزینی برای پروژه لغو شده جنگنده FCAS پیدا میکند
- دانشمندان کشف کردهاند که چرا برخی افراد نمیتوانند تلخی قهوه را تحمل کنند
- فیلم| آهن اضافی بدن کجا میرود و چگونه دفع میشود؟
- پاریسیها در بحبوحه اعتراضات، علیه اقدامات دولت شورش کردند
- دانشمندان راز باستانی تکامل گیاهان را کشف کردند
- فیلم| بشقاب غذایی ضدکمخونی؛ مواد مغذی را بشناسید
- مشخص شده است که چرا ماسک تصمیم به توقف تولید سایبرتراک گرفته است
- دانشمندان دریافتهاند که گرمازدگی میتواند قلب را ضعیف کرده و باعث چاقی شود
- فیلم| خودمراقبتی از کجا شروع میشود؟ عادتهای ساده برای سلامت جسم و آرامش روان!
- آیفون واقعاً گران شده است؟ مقایسه قیمت اولین آیفون با مدلهای جدید غافلگیرتان میکند!
- فیلم| فریاد استقلال در قلب اروپا
- یک هواپیمای هندی بلندترین فرود تاریخ را انجام داد
- آیا وجود میلیاردرهای بیشتر به معنای فقر کمتر مردم است؟ نتیجه یک پژوهش ۶۴ کشور را غافلگیر کرد
- فیلم| چرا حمله به ایران برای ترامپ و نتانیاهو خودکشی است؟
- رونالدو تهیهکننده فیلم هالیوودی شد؛ پای کریس همسورث و مت دیمون هم در میان است!
- یک نشانگر زیستی جدید برای زوال عقل کشف شد
- فیلم| چرا به رسمیت شناختن انصارالله، تنها راه سعودی است؟
- مدارس مازندران فردا غیرحضوری شد؛ ادارات و بانکها تعطیل نیستند
- ساعت هوشمند قدیمیتان را دور نیندازید؛ ۵ کاربرد جالب که احتمالاً نمیدانید!
- مرگ تلخ یک زوج سالمند در مشهد؛ قاتل خاموش جان زن و شوهر ۷۰ ساله را گرفت
- فیلم| سیبزمینی قایقی در خانه؛ ساده، ترد و وسوسهانگیز
- گلدمن ساکس پیشبینی قیمت طلا را پایین آورد؛ روزهای طلایی بازار به پایان میرسد؟
- رقبای احتمالی زلنسکی در انتخابات اوکراین مشخص شدند
- یک پلتفرم ۶۵ درصد بازار نمایش خانگی را در اختیار گرفت؛ بقیه چه میکنند؟
- از یک میلیون پیشخرید تا توقف تولید؛ چگونه رؤیای سایبرتراک ایلان ماسک شکست خورد؟
- با خرید چند متر خانه، واقعاً صاحبخانه میشوید؟ حقیقت پشت پرده مسکن متری
- ارتباطی بین آرتروز و سرطان پروستات یافت شده است
- دردسر انضباطی برای ستارههای استقلال و تراکتور؛ چهار احضاریه روی میز!
- ضربه سنگین به ترامپ؛ جمهوریخواهان به دنبال استیضاح وزیر جنگ آمریکا هستند!
- بازیگر «مختارنامه» و «یوسف پیامبر» درگذشت؛ آخرین روزهای زندگی کوروش زارعی چگونه گذشت؟
- هدیه ۲۰۰ میلیارد تومانی برای بیماران سرطانی هرمزگان؛ امید تازه برای درمان در خانه!
- فیلم| گنجینهای از ترکیبات گیاهی؛ ویتامینهای موجود در گل محمدی
- انتظار میرود دهها هزار معترض در خیابانهای پاریس «فاجعهای» به بار آورند
- پنج روش برای جلوگیری از طاسی معرفی شده است
- از امارات به عشق خلیج فارس برگشت؛ آخرین وداع عجیب شهید ابوالفضل با خانواده!
- انفجار نورد استریم پس از ۴ سال همچنان در هالهای از ابهام؛ روسیه اروپا را به پنهانکاری متهم کرد!
- لو رفتن آدرس IP چقدر خطرناک است؟ هکرها واقعاً به چه اطلاعاتی دسترسی پیدا میکنند؟
- پولیتیکو: ناتو به دنبال ۷ میلیارد یوروی اضافی برای تجهیز اوکراین است
- فیلم| گلها فقط برای زیبایی نیستند؛ نقش عصاره آنها در تغذیه
- بیش از یک متر برف در توچال؛ زمستان تهران رسماً از راه رسید!
- بارش سیلآسا در تهران؛ رکورد ۱۲۳ میلیمتری بارندگی در یک ایستگاه ثبت شد!
- تاکسی سروش صحت حتی به اولین چهارراه هم نرسید؛ باک خالی یک سریال پرستاره!
- معمای جسد سوخته در جاده بابل به آمل؛ پلیس به قاتل رسید!
- یک راننده تاکسی پس از یک شیفت کاری سخت، همسر و خانوادهاش را به قتل رساند
- دیگر لازم نیست طبق دستور آشپزی کنید؛ هوش مصنوعی مواد اولیه و زمان پخت را تغییر میدهد!
- فقط یک کلیک تا سرقت پولهایتان فاصله دارید؛ مراقب لینکهای آلوده باشید!
- دانشمندان کشف کردهاند که خز خرس قطبی "عملکرد یخزدایی" دارد
- ضربه سیاسی به نتانیاهو؛ آیزنکوت مأمور تشکیل کابینه جدید اسرائیل شد!
- مصر: بیش از ۱۲۰ نفر در حادثه قطار در العیاط زخمی شدند
- یک قدم تا قصاص، اما بخشش در آخرین لحظه؛ محکوم به قتل در چالدران نجات یافت!
- زیدان انتخاب توپ طلا را زیر سؤال برد؟ دفاع تمامقد اسطوره فرانسه از امباپه
- فیلم| با این دسر ایرانی، سفره پذیراییتان را متفاوت کنید
- مغز انسان کامپیوتر نیست؛ دانشمندان توهم هوشیاری هوش مصنوعی را زیر سؤال بردند!
- جنگ ۱۲ روزه به جشنواره رسید؛ تبریز محور جدید بخش ویژه شد!
- گزینه مرتس برای ریاست جمهوری آلمان اعلام شد
- ترامپ از تأثیر انتخابات بر بورس آمریکا گفت؛ وعده بزرگ درباره آینده این کشور!
- آشوب در ورودی لیکک؛ پلیس چگونه به درگیری دستهجمعی پایان داد؟
- هدیه ویژه مایکروسافت برای ۲۵ سالگی ایکسباکس؛ ۱۴ بازی جدید در راه Game Pass!
- هشدار به رانندگان جادههای کرج؛ باران سنگها را به جاده کشاند!
- علل احتمالی بیحسی دست در صبح مشخص شده است
- زنگ خطر برای نخلستانهای آبادان؛ بیماری خامج در کمین درختان خرما!
- بازی افسانهای ۲۸ سال پیش برگشت و همه را شوکه کرد؛ نمره ۹۶ برای زلدا!
- فیلم آتشسوزی دانشگاه بندر ماهشهر جنجالی شد؛ ماجرا واقعاً چه بود؟
- پارکینگ مخفی ۲ هزار میلیارد تومانی لو رفت؛ ۲۸۷ خودروی BYD به دام پلیس افتاد!
- ۴۱ گوسفند میلیاردی در دو وانت؛ پلیس شیراز نقشه انتقال محموله را ناکام گذاشت!
- آرسنال و بایرن در تعقیب پدیده نروژی؛ نوسا شکار بزرگ تابستان میشود؟
- پیشنهادی برای جذب سانتیاگو بلتران از اتلتیکو مادرید در راه است
- پایان یک انتقال جنجالی؛ بارسلونا پرونده جذب جولیان آلوارز را بست!
- اینتر در کمین مدافع آمریکایی؛ کریس ریچاردز در آستانه خروج از پالاس؟
- لیگ برتر به کونی د وینتر چشم دوخته است
- بارسلونا بدون گزینه دفاعی باقی مانده است
- ریورپلاته در کمین ستاره والنسیا؛ جدایی زمستانی رودریگز کلید میخورد؟
- بایرن مقابل رئال؛ نبرد بر سر حفظ ستاره فرانسوی مونیخیها!
- تردیدها در منچستریونایتد رو به افزایش است
- شش مدافع میانی برای بارسلونا در نقل و انتقالات زمستانی
- والنسیا کارلوس اسپی را رد کرد
- «فندایک در آنفیلد میماند؟» درخواست ایرائولا برای تمدید قرارداد کاپیتان لیورپول!
- هشدار تند آموریم به ستارههای میلان؛ باختن باید برایتان پایان دنیا باشد!
- «بارسلونا یا رئال؟» پاسخ بدون مکث جیجی گابریل، مادریدیها را امیدوار کرد!
- گواردیول، انتخاب محبوب بارسلونا؛ تمدید با منچسترسیتی رؤیای آبیواناریها را بر باد داد!
- نیوکاسل و لیدز یونایتد یک هدف مشترک دارند
- قایدی دو پاس گل داد و ترکاند؛ طارمی مقابل صدرنشین ناکام ماند!
- رقابت برای باشگاه بارسلونا برای کاستلو لوکبا
- جنگ نقلوانتقالاتی لیورپول و چلسی؛ ایرائولا به دنبال شکار لوی کولویل!
- مارسکا دلیل سومین شکست متوالی سیتی را فاش کرد: «خیلی دردناک است»
- اولدترافورد در آستانه تغییر؛ منچستریونایتد جانشین موقت برای کریک نمیخواهد!
- چهار ستاره در فهرست خرید بایرن؛ جانشین لوئیس دیاز با هزینهای سنگین میآید!
- فوتبال برزیل متحمل خسارت سنگینی شد: بازیکن برجسته در تیراندازی در یک بار کشته شد
- پاداش درخشش در آنفیلد؛ لیورپول در آستانه تمدید قرارداد تری نیونی!
- VAR گل دقیقه آخری گلگهر را بلعید؛ ذوبآهن با یک امتیاز از سیرجان فرار کرد!
- کامبک طلایی مس کرمان با شهبا؛ اولین برد فصل در شب فرار از منطقه سقوط!
- اعتماد به نفس با امضای قرارداد با آنتونیو نوسا افزایش مییابد
- مهاجم جدید در رادار یوونتوس
- پورتو هم به صف مشتریان پیوست؛ انیس حاج موسی ستاره داغ بازار نقلوانتقالات اروپا!
- رقابت برای باشگاه بارسلونا برای کاستلو لوکبا
- منچستریونایتد رقیبی برای ایوان تونی پیدا کرد
- لیگ برتر والدمار آنتون را وسوسه میکند
- جانشین غیرمنتظره کورتوا در رادار رئال؛ دروازهبان ژاپنی مشتریان بزرگی دارد!
- تولوز برای اودوگو بنبست شد؛ تصمیم قاطع میلان برای تغییر مقصد!
- یاکوبو رامون قرارداد خود را به دست آورد
- یوسف فوفانا از سویا جدا شد
- یان کوتو، خریدی که به زودی انجام خواهد شد
- اصرار دورتموند برای شکار سعید الملا؛ کلن همچنان سد راه انتقال!
- گیتنز در چلسی به بنبست رسید؛ صف مشتریان برای شکار ستاره انگلیسی!
- زلزله در بارسلونا؛ صف غولهای اروپا برای شکار الخاندرو بالده!
- مامادو سار جداییاش از چلسی را توجیه کرد
- رقابت غولهای اروپا برای جذب پدیده روس گالاتاسرای
- نه قاطع دشان به منچستریونایتد؛ نیمکت یونایتد مشتری ندارد!
- حسرت بزرگ بایرن؛ دزیره دوئه دیگر در دسترس نیست
- ویارئال وارد میدان شد؛ رقابت سهجانبه برای شکار سانتیاگو هزه
- رقابت تنگاتنگ بین منچستر سیتی و آرسنال برای جذب بازیکن
- منچستریونایتد قید لوک شاو را زد؛ خبری از تمدید قرارداد نیست
- بارسلونا به دنبال شکار پدیده ۱۷ ساله بوندسلیگا
- مهاجم فرانسوی در آستانه بازگشت به تیم سابقش
- فده والورده برنامههای رئال مادرید را به هم میزند
- یک تغییر سرنوشتساز برای آینده آندرس کاسترین
- یوونتوس به دنبال جذب بازیکنان دپورتیوو لاکرونیا است
- مقصد غیرمنتظره مهاجم سابق منچستریونایتد در ۳۶ سالگی
- عز عبده تیم را انتخاب میکند
- برنامههای دفاعی رئال مادرید برای سال ۲۰۲۷ فاش شد
- اشرف حکیمی، بسیار نزدیک به امضای قرارداد
- اتهام سنگین برونو دِ کاروالیو به سرمربی سرشناس پرتغالی
- پروژه جانشینی اوبلاک؛ ستاره جوان ریورپلاته زیر ذرهبین اتلتیکو
- غافلگیریهای د لا فوئنته؛ چهرههای تازه و غایبان سرشناس در فهرست اسپانیا
- استوائو در حال امضای قرارداد است
- سه تمدید قرارداد بعدی که باشگاه بارسلونا میخواهد نهایی کند
- سسک فابرگاس سرمربی بعدی چلسی خواهد بود
- رافینیا در مورد بازار نقل و انتقالات زمستانی بارسلونا توضیح میدهد
- یوونتوس در مورد اسپالتی صحبت میکند
- بایرن مونیخ برای خرید استعداد ۱۸ ساله دست به کار شد
- ۴۲ امتیاز گرفت، صفر امتیاز داد؛ شاهکار تاریخی امیرحسین زارع در جهان!
- احتمال بازگشت هری کین به لیگ برتر؛ تاتنهام همچنان امیدوار است
- خداحافظی قریبالوقوع جیجی گابریل با منچستریونایتد
- نویر رکورد زد، مصدوم شد؛ بایرن با درخشش هری کین صدرنشین ماند!
- خبر بد برای بارسلونا؛ مصدومیت ژول کنده طولانیتر شد، فلیک همچنان منتظر!
- شرط جالب رشفورد برای بازگشت به انگلیس؛ فقط منچستریونایتد!
- آرسنال و منچستر یونایتد منافع تهاجمی مشترکی دارند
- کاندیدای جدید برای نیمکت ناپولی
- رئال مادرید برای جذب ریکاردو کالافیوری رقابت سختی دارد
- رقابت برای جذب خاوی رودریگز شدت گرفت
- تمدید تا ۲۰۳۰، اما بند فسخ ۶۵ میلیون یورویی؛ PSG در کمین ستاره بایرن!
- رم سه گزینه جایگزین برای اندریک دارد
- مورینیو از نسخه لوئیس انریکه برای رئال استفاده میکند؟ استراحت اجباری ستارهها!
- لیگ کنفرانس | موناکو تکلیفش را انجام میدهد
- سه بازی، سه شکست، صفر امتیاز؛ کابوس آسیایی خاتون بم به پایان رسید!