ترک پاشنه پا چرا ایجاد می‌شود؟ علت‌ها و راهکارهای خانگی

به گزارش مجله خبری نگار، اگر این خشکی ادامه پیدا کند، پوست انعطاف خود را از دست می‌دهد و در اثر فشار هنگام ایستادن و راه رفتن دچار شکاف و ترک می‌شود.

در این مطلب از ایرانی ناب، علت ایجاد ترک پا، عواملی که باعث تشدید آن می‌شوند و روش‌های مؤثر درمان خانگی ترک کف پا را بررسی می‌کنیم. همچنین توضیح می‌دهیم چه زمانی ترک پاشنه دیگر یک مشکل ساده پوستی نیست و نیاز به بررسی پزشک دارد.

دلیل ایجاد ترک پا چیست؟

مهم‌ترین علت ترک کف پا، خشک و ضخیم شدن پوست پاشنه است. پوست اطراف پاشنه در هنگام راه رفتن و ایستادن تحت فشار قرار می‌گیرد. وقتی این پوست بیش از حد خشک و سفت شده باشد، توانایی کش آمدن و تحمل فشار را از دست می‌دهد و به‌تدریج ترک می‌خورد.

در بسیاری از افراد، ابتدا یک لایه ضخیم از پوست مرده یا پینه در اطراف پاشنه شکل می‌گیرد. با افزایش فشار، این قسمت از پوست به سمت طرفین کشیده می‌شود و شکاف‌های کوچک ایجاد می‌کند. اگر مراقبت مناسب انجام نشود، ترک‌ها عمیق‌تر شده و حتی ممکن است هنگام راه رفتن درد یا خونریزی ایجاد کنند.

مهم‌ترین علت‌های ترک کف پا

ترک پاشنه همیشه فقط به دلیل کمبود رطوبت پوست ایجاد نمی‌شود. عوامل مختلفی می‌توانند خشکی و فشار روی پوست پا را بیشتر کنند و احتمال ایجاد ترک را افزایش دهند.

خشکی شدید پوست

خشکی پوست شایع‌ترین عامل ترک پاشنه است. هوای سرد و خشک، رطوبت پایین محیط، دوش‌های طولانی و آب بسیار گرم می‌توانند چربی طبیعی پوست را کاهش دهند و باعث خشکی بیشتر شوند.

ایستادن طولانی‌مدت

ایستادن برای مدت طولانی، به‌خصوص روی سطوح سخت، فشار مداومی به پاشنه وارد می‌کند. این فشار می‌تواند همراه با ضخیم شدن پوست، احتمال ایجاد شکاف را بیشتر کند.

پوشیدن کفش‌های پشت‌باز

صندل‌ها و کفش‌های پشت‌باز حمایت کافی از قسمت پاشنه ندارند. در این شرایط، بخش نرم زیر پاشنه هنگام تحمل وزن بدن بیشتر به طرفین گسترش پیدا می‌کند و پوست ضخیم اطراف آن تحت کشش قرار می‌گیرد.

افزایش وزن

افزایش فشار مکانیکی روی پاشنه می‌تواند یکی از عوامل تشدیدکننده ترک کف پا باشد. هرچه فشار واردشده به پاشنه بیشتر باشد، احتمال کشیده شدن پوست ضخیم و ایجاد شکاف نیز افزایش پیدا می‌کند.

اگزما و پسوریازیس

برخی بیماری‌های پوستی مانند اگزما و پسوریازیس کف دست و پا می‌توانند باعث خشکی، ضخیم شدن و ترک خوردن پوست شوند. در چنین شرایطی، تنها استفاده از مرطوب‌کننده ممکن است مشکل اصلی را برطرف نکند و درمان بیماری زمینه‌ای اهمیت دارد.

دیابت و کم‌کاری تیروئید

برخی بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و کم‌کاری تیروئید نیز می‌توانند با خشکی شدید پوست و افزایش احتمال ترک پاشنه ارتباط داشته باشند. در افراد مبتلا به دیابت، ترک‌های عمیق اهمیت بیشتری دارند، زیرا زخم‌های پا ممکن است دیرتر ترمیم شوند و خطر عفونت افزایش پیدا کند.

علائم ترک کف پا چیست؟

ترک کف پا معمولاً ابتدا با خشکی و زبری پوست اطراف پاشنه مشخص می‌شود. در ادامه ممکن است پوست ضخیم‌تر شده و خطوط و شکاف‌های سطحی روی آن دیده شود.

در صورت ادامه فشار و خشکی، شکاف‌ها عمیق‌تر می‌شوند و ممکن است علائمی مانند درد هنگام راه رفتن، سوزش، خونریزی یا حساسیت ایجاد شود. ترک‌های عمیق همچنین می‌توانند راه ورود میکروب‌ها به پوست را باز کنند.

درمان خانگی ترک کف پا چگونه است؟

اگر ترک‌ها سطحی باشند و نشانه‌ای از عفونت یا بیماری زمینه‌ای وجود نداشته باشد، می‌توان با یک برنامه منظم مراقبت از پوست در خانه به بهبود آن کمک کرد. مهم‌ترین اصل، نرم و مرطوب نگه داشتن پوست و کاهش فشار و اصطکاک روی پاشنه است.

۱. پا‌ها را با آب ولرم نرم کنید

قبل از خواب می‌توانید پا‌ها را حدود ۱۰ دقیقه در آب ولرم قرار دهید. پس از آن، پا‌ها را به‌آرامی خشک کنید و از مالش شدید پوست خودداری کنید. آب بسیار داغ و حمام‌های طولانی می‌توانند خشکی پوست را بیشتر کنند.

۲. پوست مرده را به‌آرامی بردارید

پس از نرم شدن پوست، در صورتی که ترک‌ها عمیق و خونریزی‌دهنده نباشند، می‌توان قسمت‌های ضخیم و مرده پوست را با سنگ پا یا ابزار مخصوص پا به‌آرامی صاف کرد. فشار زیاد می‌تواند باعث آسیب بیشتر شود.

برای برداشتن پوست پاشنه به هیچ عنوان از تیغ، رنده یا قیچی به شکل خودسرانه استفاده نکنید. برداشتن بیش از حد پوست می‌تواند باعث ایجاد زخم و افزایش خطر عفونت شود.

۳. از کرم حاوی اوره استفاده کنید

کرم‌های مخصوص پا که حاوی حدود ۱۰ تا ۲۵ درصد اوره هستند، می‌توانند به نرم شدن پوست ضخیم و حفظ رطوبت آن کمک کنند. برخی محصولات مخصوص ترک پا نیز حاوی اسید سالیسیلیک یا اسید‌های آلفا هیدروکسی هستند که به کاهش ضخامت پوست کمک می‌کنند.

۴. بعد از مرطوب‌کننده وازلین بزنید

یکی از روش‌های ساده برای حفظ رطوبت پاشنه، استفاده از یک لایه نازک وازلین روی پوست مرطوب است. این کار به ایجاد یک لایه محافظ کمک می‌کند تا رطوبت پوست سریع‌تر از بین نرود.

۵. شب‌ها جوراب نخی بپوشید

پس از استفاده از کرم یا وازلین، پوشیدن جوراب نخی تمیز هنگام خواب می‌تواند به حفظ رطوبت و تماس طولانی‌تر ماده مرطوب‌کننده با پوست کمک کند.

۶. کفش مناسب بپوشید

تا زمانی که ترک پاشنه برطرف نشده است، بهتر است از کفش‌هایی استفاده کنید که اندازه مناسبی دارند و از پاشنه حمایت می‌کنند. کفش‌های بسیار فرسوده یا پشت‌باز می‌توانند فشار و کشش روی پوست پاشنه را افزایش دهند.

برای ترک کف پا چند بار در روز کرم بزنیم؟

برای پوست خشک و ترک‌خورده، مرطوب کردن منظم اهمیت زیادی دارد. می‌توان از کرم مناسب پا حداقل دو بار در روز استفاده کرد و بهترین زمان یکی از دفعات، بلافاصله پس از شست‌وشو و زمانی است که پوست هنوز کمی رطوبت دارد.

اگر ترک‌ها شدید نیستند، استمرار در این کار معمولاً از درمان‌های مقطعی مؤثرتر است. پس از بهبود نیز ادامه دادن مراقبت از پوست می‌تواند از برگشت ترک‌ها جلوگیری کند.

آیا ترک پا با عفونت ارتباط دارد؟

ترک‌های سطحی معمولاً مشکل جدی ایجاد نمی‌کنند، اما وقتی شکاف‌ها عمیق شوند، احتمال ورود باکتری‌ها و ایجاد عفونت افزایش پیدا می‌کند. قرمزی قابل توجه، تورم، گرمی پوست، درد شدید، ترشح یا چرک و بدتر شدن سریع وضعیت از نشانه‌هایی هستند که باید جدی گرفته شوند.

همچنین نوعی عفونت قارچی پا به نام پای ورزشکار می‌تواند باعث پوسته‌ریزی، خشکی و ترک خوردن پوست کف پا و پاشنه شود. اگر ترک‌ها همراه با خارش، پوسته‌ریزی گسترده یا درگیری فضای بین انگشتان باشند، بهتر است علت دقیق توسط پزشک بررسی شود.

ترک کف پا در افراد مبتلا به دیابت

افراد مبتلا به دیابت باید نسبت به ترک‌های پا حساس‌تر باشند. خشکی شدید و ترک‌های عمیق می‌توانند احتمال ایجاد زخم و عفونت را افزایش دهند و در بعضی افراد، کاهش حس پا باعث می‌شود آسیب‌های پوستی دیرتر متوجه شوند.

اگر دیابت دارید، بهتر است پا‌ها را هر روز بررسی کنید و در صورت مشاهده ترک عمیق، زخم، تغییر رنگ، تورم، ترشح یا علائم عفونت، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. درمان خودسرانه زخم یا بریدن پوست ضخیم نیز توصیه نمی‌شود.

چه زمانی برای ترک پا باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر ترک‌ها عمیق هستند، خونریزی دارند، راه رفتن را دردناک کرده‌اند یا با مراقبت خانگی بهتر نمی‌شوند، مراجعه به متخصص پوست یا پزشک مناسب است. همچنین اگر پس از حدود یک هفته مراقبت منظم بهبود محسوسی ایجاد نشد، بهتر است علت اصلی بررسی شود.

افرادی که دیابت، مشکلات گردش خون، کاهش حس پا، اگزما، پسوریازیس یا بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط با خشکی پوست دارند نیز بهتر است برای ترک‌های قابل توجه کف پا زودتر با پزشک مشورت کنند.

چگونه از ترک خوردن دوباره کف پا جلوگیری کنیم؟

برای پیشگیری از بازگشت ترک پا، مرطوب کردن روزانه پاشنه، استفاده از کفش مناسب، پرهیز از آب بسیار داغ و خودداری از حمام‌های طولانی اهمیت دارد. همچنین بهتر است پوست پا به‌صورت منظم بررسی شود تا ترک‌های کوچک پیش از عمیق شدن درمان شوند.

اگر پوست پاشنه ضخیم و پینه‌ای شده است، مراقبت ملایم و منظم بهتر از برداشتن شدید پوست در فواصل طولانی است. هدف اصلی این است که پوست نرم، انعطاف‌پذیر و مرطوب باقی بماند و فشار اضافی روی پاشنه کاهش پیدا کند.

جمع‌بندی

مهم‌ترین دلیل ایجاد ترک پا معمولاً ترکیبی از خشکی و ضخیم شدن پوست پاشنه و فشار مکانیکی هنگام ایستادن و راه رفتن است. کفش‌های پشت‌باز، ایستادن طولانی، افزایش فشار روی پاشنه و بعضی بیماری‌های پوستی و زمینه‌ای نیز می‌توانند این مشکل را تشدید کنند.

برای درمان خانگی ترک کف پا می‌توان از شست‌وشوی کوتاه با آب ولرم، برداشتن بسیار ملایم پوست مرده، کرم‌های حاوی اوره، وازلین، جوراب نخی و کفش مناسب کمک گرفت. با این حال، ترک‌های عمیق، خونریزی‌دهنده یا مقاوم به درمان خانگی باید از نظر علت زمینه‌ای و احتمال عفونت بررسی شوند.

توجه: این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست. در صورت وجود زخم عمیق، خونریزی، ترشح، تورم، قرمزی شدید یا ابتلا به دیابت، برای درمان مناسب با پزشک مشورت کنید. 

منبع: ایرانی ناب