هشدار محیط‌زیست درباره دفن پسماند پزشکی بی‌خطرسازی‌نشده در تبریز

به گزارش مجله خبری نگار،مدیریت پسماند‌های پزشکی، به‌ویژه در بخش غیربیمارستانی که پراکندگی تولیدکنندگان و دشواری نظارت در آن بالاست، یکی از حساس‌ترین حلقه‌های زنجیره سلامت عمومی محسوب می‌شود. هر خلل در جداسازی، بی‌خطرسازی و دفع نهایی، می‌تواند مسیر انتقال عوامل بیماری‌زا را از فضای درمان به محیط شهری و نهایتاً به جامعه باز کند؛ موضوعی که در کلان‌شهری مانند تبریز، پیامد‌های آن محدود به یک نقطه دفن یا یک مجموعه خدماتی نیست.

از سوی دیگر، استاندارد‌های مدیریت پسماند عفونی فقط یک الزام اداری نیست؛ «امنیت زیستی» شهر را تعریف می‌کند. وقتی پسماند پزشکی بدون خردشدن، برچسب‌گذاری و بی‌خطرسازی مؤثر وارد چرخه دفع شهری می‌شود، ریسک آلودگی خاک و آب، تهدید برای نیرو‌های خدمات شهری و امکان دسترسی غیرمجاز به اقلام آلوده افزایش می‌یابد؛ خطراتی که هزینه‌های آن معمولاً با تأخیر و در قالب بحران‌های بهداشتی یا زیست‌محیطی بروز می‌کند.

در چنین شرایطی، نقش سه ضلع «دانشگاه علوم پزشکی به‌عنوان متولی نظارت»، «شرکت‌های جمع‌آوری و بی‌خطرسازی» و «سازمان مدیریت پسماند شهرداری در پذیرش و کنترل ورودی مرکز دفن» تعیین‌کننده است. اگر هر ضلع از انجام دقیق تکالیف خود عقب بماند، کل سیستم دچار نشت می‌شود؛ نشتی‌ای که این‌بار، نشانه‌های آن در بازدید میدانی و توقف خودرو‌های حامل پسماند آشکار شده است.

در پی افزایش انتقادات و نگرانی‌ها نسبت به نحوه مدیریت پسماند‌های پزشکی غیربیمارستانی در تبریز، مسئولان اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان شرقی با هدف بررسی میدانی مشکلات و تخلفات احتمالی، از دو مرکز بی‌خطرسازی مرتبط و همچنین مرکز دفن سازمان مدیریت پسماند شهرداری تبریز بازدید کردند.

این بازدید‌ها در ادامه جلسه‌ای که در دفتر معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان تشکیل شده بود، انجام شد و مهندس سیدعلی‌اکبر میرراضی معاون محیط‌زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان شرقی، ناصر منوچهری رئیس اداره حفاظت محیط‌زیست شهرستان تبریز و مهندس غفاری رئیس اداره مدیریت آب و خاک و پسماند در آن حضور داشتند.

بر اساس گزارش ارائه‌شده از سوی تیم بازدیدکننده، از مراکز «مبسا» و «آذین تجهیز کوثر» به‌عنوان واحد‌های فعال در زمینه دریافت، نگهداری، بی‌خطرسازی و آماده‌سازی پسماند‌های عفونی پزشکی غیربیمارستانی بازدید شد و روند اجرای فرآیند‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

مشاهدات کارشناسی حاکی است در برخی از این واحدها، الزامات و فرآیند‌های پیش‌بینی‌شده در ضوابط مدیریت پسماند به‌طور کامل رعایت نشده و موارد تخلف صورت‌جلسه و برای رفع نواقص به مسئولان مربوطه و دانشگاه علوم پزشکی تبریز به‌عنوان نهاد مسئول نظارت بر مدیریت پسماند‌های پزشکی استان ابلاغ شده است.

با این حال، آنچه از سوی مسئولان «نگران‌کننده‌ترین یافته» این بازدید عنوان شده، مربوط به مرکز دفن سازمان مدیریت پسماند شهرداری تبریز است؛ جایی که بنا بر گزارش بازدیدکنندگان، بخشی از پسماند‌های پزشکی بدون طی فرآیند بی‌خطرسازی مؤثر، بدون خردشدن و بدون برچسب‌گذاری استاندارد، به‌صورت مستقیم دفن می‌شد.

در جریان بازدید همچنین دو خودروی حمل پسماند پزشکی متعلق به مرکز «مپسا» که قصد ورود به مرکز دفن را داشتند، متوقف و بازرسی شدند و در هر دو مورد، تخلف در نحوه مدیریت پسماند‌های پزشکی محرز اعلام شد. به گفته تیم بازدید، عدم حضور ناظر فنی پسماند‌های پزشکی سازمان مدیریت پسماند تبریز در محل نیز از دیگر مواردی بود که به‌عنوان نشانه ضعف نظارت مؤثر مورد اشاره قرار گرفت.

در پایان بازدید، پیشنهادات و تصمیماتی برای اصلاح روند‌ها اتخاذ و جهت ابلاغ به متولیان امر به معاونت دادگستری ارسال شد. بر این اساس، سازمان مدیریت پسماند شهرداری تبریز موظف شد از پذیرش پسماند‌های پزشکی فاقد شرایط و مستندات لازم جلوگیری کند.

همچنین مقرر شد بازه زمانی مشخصی برای تحویل و پذیرش پسماند‌های پزشکی تعیین و به شرکت‌های فعال اعلام شود تا پذیرش فقط در ساعات مشخص و با حضور ناظر فنی انجام گیرد.

در همین راستا، دانشگاه علوم پزشکی تبریز نیز به‌عنوان متولی اصلی نظارت بر مدیریت پسماند‌های پزشکی در استان مکلف شد نظارت مستمر و دقیق‌تری بر عملکرد شرکت‌های جمع‌آوری، حمل و بی‌خطرسازی پسماند‌های پزشکی غیربیمارستانی اعمال و از رعایت کامل ضوابط در تمام مراحل اطمینان حاصل کند.

مهندس سیدعلی‌اکبر میرراضی معاون محیط‌زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان شرقی با تأکید بر اهمیت این موضوع اظهار داشت: مدیریت صحیح پسماند‌های پزشکی، مستقیماً با سلامت شهروندان و امنیت زیستی جامعه گره خورده است. اطمینان از رعایت کامل ضوابط در تمامی مراحل، از جمع‌آوری تا دفع نهایی، امری حیاتی است و هرگونه نقص و تخلف باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن برطرف شود.

وی تأکید کرد: تداوم پیگیری و اقدام فوری دستگاه‌های مسئول و نظارتی برای جلوگیری از تکرار چنین مواردی ضروری است.