تخصیص پساب به معنای مصرف فوری نیست/ باقی‌ماندن پساب در تصفیه‌خانه نشانه فقدان متقاضی نیست

به گزارش مجله خبری نگار،جواد محجوبی در تشریح روند تاریخی مدیریت پساب استان یزد با اشاره به برخی ابهامات، اظهار کرد: برای قضاوت صحیح درباره وضعیت امروز پساب استان، باید روند شکل‌گیری این موضوع طی بیش از ۲۰ سال گذشته مورد توجه قرار گیرد چرا که بسیاری از تصمیمات فعلی، ریشه در سیاست‌ها، قوانین و مصوبات سال‌های گذشته دارد.

وی با تأکید بر ضرورت تفکیک وظایف دستگاه‌های متولی آب، گفت: یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید مورد توجه افکار عمومی قرار گیرد، تفاوت مأموریت‌های شرکت آب منطقه‌ای و شرکت آب و فاضلاب است چرا که جمع‌آوری، انتقال، تصفیه و بهره‌برداری از شبکه فاضلاب بر عهده شرکت آب و فاضلاب است، اما تخصیص منابع آب و پساب مطابق قانون در حوزه وظایف شرکت آب منطقه‌ای قرار دارد و نباید این دو مسئولیت با یکدیگر مخلوط شود.

محجوبی با اشاره به سیاست‌های گذشته وزارت نیرو در زمینه مدیریت فاضلاب، افزود: در دهه‌های گذشته، سیاست وزارت نیرو در بسیاری از شهر‌های دارای تنش آبی خصوصا شهر‌هایی که در تامین آب شرب وابستگی شدیدی به سفره‌های آب زیرزمینی دارند این بود که در صورت نبود خطر آلودگی منابع آب زیرزمینی، فاضلاب از طریق چاه‌های جذبی و پس از تصفیه طبیعی با استفاده از ظرفیت خودآلایندگی خاک به آبخوان‌ها بازگردد تا علاوه بر جلوگیری از افت سطح آب‌های زیرزمینی، تغذیه طبیعی سفره‌های آب نیز حفظ شود. به همین دلیل، توسعه شبکه فاضلاب در برخی شهر‌ها با سرعت کمتری دنبال می‌شد.

وی ادامه داد: با تغییر سیاست‌های کلان کشور و افزایش نیاز به استفاده مجدد از منابع آب، رویکرد‌ها نیز تغییر کرد و استفاده از پساب تصفیه‌شده برای تأمین آب صنایع، فضای سبز و در برخی مصارف محدود کشاورزی در دستور کار قرار گرفت؛ موضوعی که موجب شد فرآیند تخصیص پساب نیز بر اساس ضوابط جدید دنبال شود.

مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد با اشاره به نخستین تخصیص‌های پساب شهر یزد، گفت: در سال‌های گذشته حدود ۲۵۰ لیتر بر ثانیه پساب تولیدی شهر یزد بر اساس مصوبات و تصمیمات وقت میان بخش‌های مختلف توزیع شد. بخشی از این میزان برای طرح‌های توسعه‌ای استان، بخشی برای صنایع، بخشی برای فضای سبز و بخشی نیز برای سایر متقاضیان اختصاص یافت که تمامی این واگذاری‌ها در چارچوب مصوبات و بخشنامه‌های وزارت نیرو صورت گرفت.

وی افزود: بخشی از این تخصیص‌ها مربوط به طرح‌هایی است که مصرف آنها فصلی یا تدریجی بود؛ بنابراین طبیعی است که تمام حجم تخصیص‌یافته به صورت همزمان مصرف نشود و بخشی از پساب تا زمان آماده شدن زیرساخت‌ها یا افزایش میزان بهره‌برداری، بلااستفاده باقی بماند.

محجوبی با اشاره به تغییر سیاست‌های حاکم برای تکمیل شبکه فاضلاب اظهار کرد: با توجه به محدودیت منابع مالی دولت، اجرای بخش باقی‌مانده شبکه فاضلاب به سرمایه‌گذاران بخش خصوصی واگذار شد و بر اساس بخشنامه‌های وزارت نیرو، بخشی از پساب به عنوان مشوق سرمایه‌گذاری در اختیار مجریان طرح قرار گرفت تا امکان تأمین مالی طرح فراهم شود.

وی ادامه داد: این مدل در بسیاری از طرح‌های زیرساختی کشور اجرا شد و در یزد نیز با همین رویکرد، سرمایه‌گذاران مسئول تکمیل شبکه فاضلاب و بهره‌برداری از بخشی از پساب شدند.

مدیرعامل آب منطقه‌ای در ادامه با اشاره به مشکلات ایجاد شده در سال‌های گذشته، گفت: متأسفانه به دلیل مشکلات مالی سرمایه‌گذار قبلی، تکمیل شبکه جمع آوری صورت نپذیرفت و از طرفی بهره‌برداری از تصفیه‌خانه فعلی نیز در برخی مقاطع زمانی مطابق استاندارد‌های مورد انتظار انجام نشد و این موضوع موجب کاهش کیفیت پساب، افزایش حجم لجن، ایجاد مشکلات زیست‌محیطی و کند شدن روند استفاده از پساب توسط مصرف‌کنندگان شد.

این مسئول بیان کرد: در ادامه با پیگیری استاندار یزد، معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری، دستگاه‌های نظارتی و سایر نهاد‌های مسئول، روند تعیین تکلیف پروژه با جدیت دنبال شد و در نهایت با تشکیل کنسرسیومی متشکل از صنایع بزرگ استان، مسیر جدیدی برای تکمیل شبکه فاضلاب و ساماندهی وضعیت پساب شکل گرفت.

محجوبی با اشاره به فروش بخشی از پساب بر اساس مجوز‌های تخصیص صادره از سوی کمیته مدیریت منابع آب شرکت آب منطقه‌ای، اظهار کرد: فروش پساب به معنای مصرف فوری آن نیست، زیرا هر خریدار برای استفاده از پساب باید خطوط انتقال، ایستگاه‌های پمپاژ، مخازن و سایر زیرساخت‌های لازم را احداث کند که اجرای این پروژه‌ها زمان‌بر و نیازمند سرمایه‌گذاری قابل توجه است. از همین رو، بخشی از پساب واگذار شده نیز تا زمان آماده شدن این زیرساخت‌ها همچنان مورد استفاده قرار نگرفته است.

وی تاکید کرد: باقی ماندن بخشی از پساب در دریاچه تصفیه‌خانه به معنای نبود متقاضی نیست بلکه ناشی از فاصله زمانی میان تخصیص پساب و تکمیل زیرساخت‌های انتقال و مصرف آن است. موضوعی که در همه پروژه‌های بزرگ انتقال پساب وجود دارد و این در حالی است که امکان صدور مجوز تخصیص از این حجم انباشته برای متقاضیان جدید وجود ندارد.

و به نقل از روابط عمومی آب منطقه‌ای یزد در روز دوشنبه ۱۹ مرداد، محجوبی در پایان ابراز امیدواری کرد با تکمیل شبکه فاضلاب، ارتقای کیفیت بهره‌برداری از تصفیه‌خانه‌ها، اجرای خطوط انتقال توسط صنایع و بهره‌برداران و تداوم همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، بخش مهمی از چالش‌های موجود در حوزه پساب استان برطرف شود و این منبع ارزشمند نقش مؤثرتری در تأمین آب صنایع، توسعه فضای سبز، کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی و تحقق مدیریت پایدار منابع آب استان ایفا کند.