بیش از ۲۱ هزار کردستانی تحت درمان نگهدارنده قرار دارند

به گزارش مجله خبری نگار،علی محمد پناه شنبه ۶ تیرماه در نشست خبری به مناسبت هفته مبارزه با مواد مخدر، با اشاره به فلسفه نام‌گذاری روز جهانی مبارزه با مواد مخدر اظهار کرد: مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۸ میلادی، روز ۲۶ ژوئن را به عنوان روز جهانی مبارزه با مصرف مواد مخدر و قاچاق غیرقانونی آن نام‌گذاری کرد تا عزم جامعه جهانی برای دستیابی به جامعه‌ای عاری از اعتیاد و مواد مخدر تقویت شود.

وی افزود: به دلیل تقارن پنجم تیرماه با ایام تاسوعا و عاشورای حسینی، برنامه‌های هفته مبارزه با مواد مخدر در استان از ششم تیرماه آغاز شده و در طول هفته حدود ۴۰ برنامه در حوزه‌های پیشگیری، درمان، مقابله، حقوقی و قضایی اجرا خواهد شد.

دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان ادامه داد: برنامه ملی هفته مبارزه با مواد مخدر نیز نهم تیرماه با حضور مسئولان کشوری و استانی در تهران برگزار می‌شود و استان‌ها نیز متناسب با این برنامه، اقدامات خود را اجرا خواهند کرد.

وی با اشاره به شعار جهانی سال ۲۰۲۶ با عنوان «مسئله جهانی مواد مخدر؛ موضوعات پابرجا، چالش‌های نوپدید، پاسخ‌دهی نوآورانه» تصریح کرد: این شعار سه محور اصلی دارد که نخستین محور آن به چالش‌های سنتی همچون کشت خشخاش، تولید هروئین، قاچاق کوکائین، وابستگی به مواد افیونی و فعالیت شبکه‌های جرایم سازمان‌یافته می‌پردازد.

دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان افزود: محور دوم به تهدید‌های نوظهور از جمله گسترش مواد مخدر صنعتی مانند فنتانیل، فروش مواد مخدر در فضای مجازی، استفاده از ارز‌های دیجیتال در قاچاق و شکل‌گیری شبکه‌های فراملی پیچیده اختصاص دارد.

وی ادامه داد: سومین محور این شعار بر پاسخ‌های نوآورانه تأکید دارد که شامل پیشگیری مبتنی بر شواهد، درمان‌های نوین، استفاده از هوش مصنوعی در کشف و رهگیری قاچاق، تحلیل داده‌های کلان، همکاری‌های منطقه‌ای و تقویت مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد است.

محمدپناه همچنین با اشاره به تحولات بازار جهانی مواد مخدر خاطرنشان کرد: در سال‌های اخیر، سهم مواد مخدر صنعتی به دلیل هزینه پایین تولید و کاهش ریسک شناسایی افزایش یافته و قاچاقچیان نیز با سوءاستفاده از خلأ‌های قانونی و ضعف حکمرانی در برخی کشورها، فعالیت‌های خود را گسترش داده‌اند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به درس‌های واقعه عاشورا، بر نقش «خواص اهل حق» در دفاع از حقیقت تأکید کرد و گفت: تاریخ نشان داده است کسانی که دین و ارزش‌های الهی را بر منافع دنیوی ترجیح داده‌اند، همچون حضرت ابوالفضل العباس (ع)، نامشان برای همیشه در تاریخ ماندگار شده است.

محمدپناه با تأکید بر اینکه هدف اصلی سیاست‌های مبارزه با مواد مخدر، حفاظت از مردم و جوامع در برابر آسیب‌های ناشی از اعتیاد، ارتقای سلامت عمومی، تقویت امنیت اجتماعی و کاهش جرائم سازمان‌یافته است، اظهار کرد: تحقق این اهداف نیازمند همکاری مستمر در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی است و جمهوری اسلامی ایران نیز برنامه‌های خود را متناسب با سیاست‌های جهانی و اقتضائات بومی در حوزه‌های پیشگیری، درمان و مقابله اجرا می‌کند.

وی پیشگیری را مهم‌ترین اولویت شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر عنوان کرد و افزود: هر میزان که در حوزه پیشگیری، آموزش و آگاهی‌بخشی سرمایه‌گذاری شود، به همان نسبت از هزینه‌های درمان و مقابله کاسته خواهد شد. بر اساس مطالعات انجام‌شده، هر یک دلار هزینه در حوزه پیشگیری، از صرف ۱۴ دلار هزینه در بخش درمان جلوگیری می‌کند؛ بنابراین سرمایه‌گذاری در پیشگیری، هم از نظر اجتماعی و هم از نظر اقتصادی کاملاً مقرون‌به‌صرفه است.

دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با اشاره به برنامه‌های آموزشی این شورا گفت: اقدامات پیشگیرانه بر چهار محیط اصلی خانواده، محلات، مراکز آموزشی و محیط‌های کار متمرکز شده است؛ زیرا افراد جامعه در یکی از این چهار محیط حضور دارند و باید متناسب با شرایط هر محیط آموزش‌های تخصصی دریافت کنند.

وی ادامه داد: مهم‌ترین عامل گرایش افراد به مصرف مواد مخدر، ناآگاهی از پیامد‌ها و آسیب‌های آن است؛ از همین رو آموزش خانواده‌ها در اولویت قرار دارد و برنامه‌های متنوع آگاهی‌بخشی برای والدین در سطح استان اجرا می‌شود.

محمدپناه افزود: در مدارس نیز با همکاری آموزش و پرورش، علاوه بر بهره‌گیری از ظرفیت معلمان، مربیان تخصصی پیشگیری از اعتیاد آموزش دیده‌اند و در مدارس و دانشگاه‌ها به اجرای برنامه‌های فرهنگی و آموزشی می‌پردازند. همچنین برای تمامی واحد‌های تولیدی و کارخانه‌های دارای بیش از ۲۰ کارگر نیز دوره‌های آموزشی ویژه پیشگیری از اعتیاد برگزار می‌شود.

وی با بیان اینکه محتوای آموزشی برای گروه‌های مختلف متناسب با سن و شرایط مخاطبان تدوین می‌شود، تصریح کرد: آموزش مهارت‌های زندگی در دوره ابتدایی، آموزش‌های ویژه دانش‌آموزان متوسطه، محتوای آموزشی والدین و برنامه‌های ویژه محیط‌های کار، هر کدام به‌صورت تخصصی طراحی شده تا ضمن افزایش آگاهی، باور‌های نادرست درباره برخی مواد مخدر از جمله «گل» نیز اصلاح شود.

دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان از اجرای سالانه جشنواره «نوجوان سالم» در مدارس خبر داد و گفت: این جشنواره در سه سطح مدرسه، شهرستان و استان برگزار می‌شود و آثار برگزیده به مرحله کشوری راه پیدا می‌کنند. دانش‌آموزان در قالب مقاله، شعر، روزنامه دیواری و ارائه ایده‌های خلاقانه، راهکار‌های پیشگیری از اعتیاد و کاهش آسیب‌های اجتماعی را ارائه می‌دهند.

وی خاطرنشان کرد: در سیزدهمین دوره این جشنواره، بیش از یک‌هزار اثر به دبیرخانه استانی ارسال شد که حدود ۲۰۰ اثر به مرحله کشوری راه یافت و ۹ تا ۱۰ اثر نیز موفق به کسب رتبه‌های برتر کشور شدند.

محمدپناه همچنین به فعالیت «خانه یاریگران زندگی» در مجاورت دانشگاه آزاد سنندج اشاره کرد و گفت: دانش‌آموزان مدارس با همکاری آموزش و پرورش به این مرکز اعزام می‌شوند تا ضمن آشنایی با مضرات مصرف مواد مخدر، آموزش‌های مهارت‌های زندگی را نیز فراگیرند.

وی تأکید کرد: شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان از تمامی ظرفیت‌های مدارس، دانشگاه‌ها، مساجد، محلات، محیط‌های کار و دستگاه‌های اجرایی برای توسعه فرهنگ پیشگیری و ارتقای آگاهی عمومی در زمینه آسیب‌های ناشی از مواد مخدر استفاده می‌کند.

محمدپناه با اشاره به رویکرد درمانی در حوزه مبارزه با مواد مخدر اظهار کرد: هدف ما این است که ضمن جلوگیری از افزایش آمار مصرف‌کنندگان، افراد مبتلا نیز تحت درمان و حمایت قرار گیرند. به همین منظور، رویکرد درمان اعتیاد در کشور نسبت به گذشته تغییر کرده و مبتلایان بر اساس شرایط و نوع مصرف، سطح‌بندی می‌شوند.

وی افزود: برای برخی از مصرف‌کنندگان که امکان ترک کامل در کوتاه‌مدت وجود ندارد، برنامه درمان نگهدارنده اجرا می‌شود تا مصرف مواد پرخطر و روان‌گردان به‌صورت تدریجی و تحت نظر پزشکان متخصص مدیریت شود و آسیب‌های ناشی از مصرف برای فرد، خانواده و جامعه کاهش یابد.

دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان ادامه داد: در همین راستا، برنامه تبدیل مراکز ماده ۱۶ به «مراکز امید و زندگی» در دستور کار قرار گرفته است تا علاوه بر درمان، خدمات بازتوانی و بازگشت افراد به زندگی عادی نیز با کیفیت بیشتری ارائه شود.

وی با بیان اینکه هم‌اکنون ۱۹۰ مرکز درمان نگهدارنده با دارو در استان کردستان فعال است، گفت: از این تعداد، ۱۰ مرکز دولتی و ۱۸۰ مرکز خصوصی هستند که با حضور پزشک، پرستار و روان‌شناس به بیماران خدمات تخصصی ارائه می‌کنند.

محمدپناه تصریح کرد: افرادی که به‌صورت داوطلبانه برای مدیریت و درمان اعتیاد مراجعه می‌کنند، پس از ثبت اطلاعات هویتی و تشکیل پرونده، بر اساس تشخیص پزشک، دارو‌های درمان نگهدارنده از جمله متادون یا شربت اوپیوم دریافت می‌کنند. این دارو‌ها درمان قطعی اعتیاد نیست، اما از گرایش افراد به مصرف مواد پرخطر مانند شیشه و سایر روان‌گردان‌ها جلوگیری کرده و روند درمان را مدیریت می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر بیش از ۲۱ هزار نفر در استان کردستان با مراجعه به این مراکز، خدمات درمان نگهدارنده دریافت می‌کنند و تمامی خدمات بر اساس پرونده و کد ملی افراد و تحت نظارت کادر درمان ارائه می‌شود.

محمدپناه با تشریح روند درمان معتادان در مراکز ماده ۱۵ و ۱۶ اظهار کرد: مراکز ماده ۱۵ ویژه افرادی است که به‌صورت خودمعرف یا با همراهی خانواده برای ترک اعتیاد مراجعه می‌کنند. این افراد در یک دوره حدود یک‌ماهه تحت درمان و سم‌زدایی قرار می‌گیرند و از نظر جسمی پاک می‌شوند، اما اعتیاد یک بیماری پیچیده جسمی، روانی و اجتماعی است و درمان آن تنها به قطع مصرف مواد محدود نمی‌شود.

دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با بیان اینکه خانواده‌ها هزینه درمان در مراکز ماده ۱۵ را پرداخت می‌کنند، گفت: با همکاری سازمان بهزیستی، برای افرادی که توان مالی ندارند، بخشی از هزینه‌های درمان از محل اعتبارات حمایتی تأمین می‌شود.

وی درباره مراکز ماده ۱۶ نیز گفت: در استان کردستان یک مرکز ماده ۱۶ در سنندج فعال است که ویژه نگهداری و درمان معتادان متجاهر، افراد بی‌خانمان و کارتن‌خواب است. این افراد با دستور مقام قضایی از سطح شهر جمع‌آوری و پس از غربالگری توسط تیمی متشکل از نمایندگان دستگاه قضایی، بهزیستی، دانشگاه علوم پزشکی و شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر، متناسب با شرایط جسمی و روانی به مراکز درمانی، بیمارستان یا سایر مراکز مرتبط ارجاع داده می‌شوند.

وی با اشاره به برنامه‌های مهارت‌آموزی در این مرکز اظهار کرد: با همکاری اداره‌کل آموزش فنی و حرفه‌ای، دوره‌های آموزشی در رشته‌هایی مانند خیاطی، جوشکاری، برق ساختمان، تأسیسات، تعمیر پکیج و آبگرمکن برای مددجویان برگزار می‌شود و افراد پس از موفقیت در آزمون، گواهینامه مهارت فنی و حرفه‌ای دریافت می‌کنند.

دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان افزود: پس از پایان دوره درمان، افراد وارد طرح «صیانت پس از خروج» می‌شوند. در این طرح، مددجویان به مراکز صیانت معرفی شده، برای آنان فرصت شغلی فراهم می‌شود و در صورت امکان، ارتباط مجدد آنان با خانواده برقرار خواهد شد تا زمینه بازگشت به زندگی عادی فراهم شود.

وی خاطرنشان کرد: تاکنون حدود ۸۳ نفر از بهبودیافتگان مرکز ماده ۱۶ در دستگاه‌هایی مانند شهرداری، کارخانه‌ها، واحد‌های تولیدی، فضای سبز و مشاغل مختلف جذب بازار کار شده‌اند و مددکاران اجتماعی و مشاوران نیز به‌صورت مستمر وضعیت آنان را رصد می‌کنند تا از بازگشت دوباره به چرخه اعتیاد جلوگیری شود.

وی با اشاره به اینکه بخشی از بهبودیافتگان به دلیل نداشتن سرپناه یا شغل دوباره در معرض آسیب قرار می‌گیرند، گفت: تقویت ظرفیت مراکز صیانت پس از خروج و راه‌اندازی مراکز «امید و زندگی» از برنامه‌های آینده است تا ضمن ایجاد اشتغال و اسکان مناسب، امکان حفظ بهبودی افراد افزایش یابد.

دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان در پایان با تأکید بر اینکه مقابله با اعتیاد تنها وظیفه یک دستگاه نیست، اظهار کرد: خانواده‌ها، دستگاه‌های اجرایی، سازمان‌های مردم‌نهاد و تمامی نهاد‌های فرهنگی و اجتماعی باید در کنار یکدیگر برای پیشگیری و کاهش آسیب‌های ناشی از این معضل اجتماعی همکاری کنند.