ترامپ با دست خالی پکن را ترک کرد

به گزارش مجله خبری نگار/فرهیختگان: با پایان سفر سه‌روزه و پرحاشیه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به چین، رسانه‌ها و محافل سیاسی غربی در حال جمع‌بندی نتایج این سفر هستند؛ سفری که اگرچه با نمایش گسترده تشریفات دیپلماتیک، دیدار‌های نمادین و تأکید بر ثبات روابط واشنگتن و پکن همراه بود، اما در مهم‌ترین پرونده‌های راهبردی موردنظر آمریکا، از ایران و تنگه هرمز گرفته تا تایوان و جنگ تجاری، دستاورد ملموسی برای کاخ سفید به همراه نداشت.

بخش قابل توجهی از رسانه‌های آمریکایی و اروپایی در ارزیابی‌های اولیه خود، بر این نکته تأکید کرده‌اند که ترامپ چین را «بدون امتیاز جدی» ترک کرده است.

سی‌ان‌ان: ترامپ چین را ترک کرد؛ اما بدون دستاورد مشخص!

شبکه سی‌ان‌ان در ارزیابی خود از این سفر نوشت: «ترامپ چین را بدون دستاورد مشخص ترک کرد، اما نشانه‌هایی از تداوم یک رابطه باثبات‌تر میان دو کشور باقی ماند.» این رسانه تأکید کرد اگرچه دو طرف تلاش کردند تصویر کنترل‌شده‌ای از روابط ارائه دهند، اما اختلافات اصلی همچنان پابرجاست.

نیویورک‌تایمز: تنش‌های اصلی حل نشد

روزنامه نیویورک‌تایمز نیز در گزارشی نوشت: «ترامپ و شی جین‌پینگ نشانه‌هایی از ثبات در روابط را به نمایش گذاشتند، اما تنش‌های عمده بدون حل‌وفصل باقی ماند.» این روزنامه معتقد است سفر ترامپ بیش از آنکه توافق‌ساز باشد، تلاشی برای مدیریت تنش میان دو قدرت جهانی بود.

رویترز: سفری پر از تشریفات، بدون نتیجه عملی

خبرگزاری رویترز در گزارشی مفصل، تصویری دقیق‌تر از پشت‌صحنه این سفر ارائه داد؛ سفری که به نوشته این رسانه، بیش از آنکه دستاورد عملیاتی داشته باشد، صحنه‌ای از دیپلماسی نمادین و مدیریت تنش بود. رویترز نوشت: ترامپ روز جمعه چین را در حالی ترک کرد که نه در حوزه تجارت به توافق مهمی دست یافته بود، نه توانسته بود پکن را برای همراهی با سیاست‌های واشنگتن علیه ایران متقاعد کند و نه حتی در موضوعات حساسی مانند تایوان، امتیازی روشن از چین بگیرد.

براساس این گزارش، هدف اصلی ترامپ از این سفر، دستیابی به نتایجی ملموس در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بود؛ انتخاباتی که کاهش محبوبیت او، نگرانی‌هایی جدی برای جمهوری‌خواهان ایجاد کرده است. ترامپ امیدوار بود بتواند با توافق‌های اقتصادی، از جمله فروش هواپیما‌های بوئینگ، یا جلب حمایت چین در پرونده ایران، خود را به‌عنوان رئیس‌جمهوری موفق در سیاست خارجی معرفی کند. اما به نوشته رویترز، هیچ‌یک از این اهداف به‌صورت جدی محقق نشد.

این سفر البته از نظر تشریفات و نمادسازی سیاسی، یکی از ویژه‌ترین دیدار‌های سال‌های اخیر میان رهبران دو کشور بود. از مراسم استقبال نظامی و حضور سربازان پادگانی گرفته تا بازدید از باغ‌های تاریخی و ضیافت‌های رسمی، همه‌چیز برای نمایش یک رابطه باثبات و کنترل‌شده طراحی شده بود. ترامپ در یکی از مهم‌ترین برنامه‌های سفر، در مجموعه «ژونگ‌نان‌های» ــ باغ سلطنتی سابق و مقر اصلی رهبران چین ــ با شی جین‌پینگ دیدار و گفت‌و‌گو کرد. ضیافت ناهار مشترک دو طرف نیز با غذا‌های سنتی چینی از جمله خرچنگ و صدف «کونگ پائو» برگزار شد.

ترامپ در پایان این دیدار گفت: «این یک سفر باورنکردنی بود. فکر می‌کنم چیز‌های بسیار خوبی از آن حاصل شده است.» با این حال، تحلیلگران معتقدند این جملات بیش از آنکه بر واقعیت مذاکرات استوار باشد، تلاشی برای مدیریت افکار عمومی آمریکا بوده است.

هشدار شی به دونالد درباره تایوان

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این سفر، هشدار مستقیم و کم‌سابقه شی جین‌پینگ درباره تایوان بود. به نوشته رویترز، رئیس‌جمهور چین در گفت‌و‌گو‌های خصوصی خود با ترامپ تأکید کرده هرگونه «سوءمدیریت» پرونده تایوان می‌تواند به درگیری منجر شود؛ هشداری که از نگاه ناظران، صریح‌ترین موضع پکن در سال‌های اخیر در برابر واشنگتن محسوب می‌شود.

تایوان که تنها حدود ۸۰ کیلومتر با سواحل چین فاصله دارد، همچنان مهم‌ترین نقطه تنش در روابط دو قدرت جهانی است. چین این جزیره را بخشی از خاک خود می‌داند و بار‌ها اعلام کرده گزینه استفاده از زور برای بازگرداندن آن را کنار نگذاشته است. در مقابل، ایالات متحده بر اساس قوانین داخلی خود متعهد به تأمین ابزار‌های دفاعی تایوان است.

مارکو روبیو: سیاست آمریکا درباره تایوان تغییر نکرده است

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا که ترامپ را در این سفر همراهی می‌کرد، پس از دیدار‌ها اعلام کرد: «سیاست آمریکا درباره تایوان تغییری نکرده است.» هم‌زمان، وزیر خارجه تایوان نیز از حمایت واشنگتن قدردانی کرد. اظهارات روبیو در حالی مطرح شد که موضوع تایوان همچنان یکی از اصلی‌ترین نقاط تنش میان واشنگتن و پکن محسوب می‌شود.

وزارت خارجه چین: این جنگ نباید ادامه پیدا کند

در کنار تایوان، پرونده ایران یکی دیگر از محور‌های اصلی مذاکرات بود؛ موضوعی که به‌نظر می‌رسد مهم‌ترین ناکامی ترامپ در سفر به چین را رقم زده است. هم‌زمان با دیدار رهبران دو کشور، وزارت خارجه چین در بیانیه‌ای صریح، از ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران انتقاد کرد و هشدار داد: «این جنگی است که اساساً نباید آغاز می‌شد و اکنون نیز هیچ دلیلی برای ادامه آن وجود ندارد.»

پکن همچنین تأکید کرد از تلاش‌ها برای دستیابی به توافق صلح حمایت می‌کند و ادامه درگیری‌ها را تهدیدی برای امنیت انرژی و اقتصاد جهانی می‌داند. این موضع‌گیری در حالی منتشر شد که انتظار می‌رفت ترامپ در دیدار با شی جین‌پینگ، از چین بخواهد از نفوذ اقتصادی و سیاسی خود برای اعمال فشار بر تهران استفاده کند.

با این حال، نه‌تنها چین حاضر به ارائه تعهد مشخصی در این زمینه نشد، بلکه شی جین‌پینگ در اظهارات علنی خود اساساً وارد پرونده ایران نشد و ترجیح داد درباره آن سکوت کند. تحلیلگران معتقدند این سکوت، حامل پیامی روشن برای واشنگتن بود: پکن حاضر نیست در چارچوب راهبرد مهار ایران، با آمریکا همراه شود. رویترز در تحلیل خود تأکید کرد چین، ایران را بخشی از موازنه راهبردی در برابر آمریکا می‌داند و به همین دلیل تمایلی به فشار علیه تهران ندارد.

پاتریشیا کیم: چین حاضر نیست در پروژه فشار علیه تهران با آمریکا همراه شود

پاتریشیا کیم، پژوهشگر سیاست خارجی در مؤسسه بروکینگز، درباره نتایج این سفر گفت: «نکته قابل توجه این است که چین هیچ تعهد ملموسی درباره ایران به آمریکا نداد.» او معتقد است پکن، ایران را بخشی از موازنه راهبردی خود در برابر واشنگتن می‌داند و حاضر نیست در پروژه فشار علیه تهران با آمریکا همراه شود.

چین: واشنگتن حق دخالت در پرونده «جیمی لای» را ندارد

در بخش دیگری از این سفر، ترامپ موضوع «جیمی لای» فعال رسانه‌ای و منتقد سرشناس دولت چین در هنگ‌کنگ را نیز مطرح کرد. لای که در پرونده امنیت ملی هنگ‌کنگ به ۲۰ سال زندان محکوم شده، یکی از موضوعات مورد توجه دولت آمریکا در سال‌های اخیر بوده است. با این حال، پکن بار دیگر این پرونده را مسئله‌ای داخلی خواند و حاضر به عقب‌نشینی در این زمینه نشد.

پکن به واشنگتن «نه» گفت

برخلاف انتظار کاخ سفید، شی جین‌پینگ در اظهارات علنی خود هیچ تعهد مشخصی درباره ایران ارائه نکرد و حتی ترجیح داد در این باره سکوت کند؛ سکوتی که از نگاه ناظران، حامل پیامی روشن برای آمریکا بود. در مجموع، ارزیابی غالب رسانه‌های غربی از سفر ترامپ به چین این است که واشنگتن موفق شد از تشدید تنش با پکن جلوگیری کند و نشانه‌هایی از ثبات نسبی در روابط دو کشور را به نمایش بگذارد، اما در پرونده‌های کلیدی و راهبردی، از ایران و تنگه هرمز تا تایوان و تجارت، دستاورد قابل‌توجهی به دست نیاورد.

اکنون بسیاری از تحلیلگران معتقدند سفر ترامپ بیش از آنکه نقطه آغاز تغییر در روابط واشنگتن و پکن باشد، تلاشی برای مدیریت بحران‌ها و جلوگیری از ورود دو قدرت به مرحله‌ای پرهزینه‌تر از تقابل بوده است؛ تلاشی که فعلاً نتوانسته اهداف اصلی کاخ سفید را محقق کند.