روی دیگر دیپلماسی

به گزارش مجله خبری نگار/فرهیختگان: منوچهر متکی درحالی‌که کوله کودکانه و خون‌آلودی را روی دست بلند کرده، از مقابل حاضران در نشست اتحادیه بین‌المجالس جهانی می‌گذرد؛ کوله‌ای که نماد کودکان ایرانی کشته‌شده در کلاس درس است؛ با موشک‌های آمریکایی که به مدرسه‌شان خورده است. متکی می‌توانست دقایقی نه‌چندان کوتاه را به سخنرانی در مورد کودکان ایرانی کشته شده در تجاوز آمریکا و اسرائیل بپردازد و توضیح دهد جنگ چگونه خانواده‌های ایرانی را به سوگ نشانده، جنگی که مضحکانه می‌گفتند با غیرنظامیان کاری ندارد و برای کمک به مردم ایران و آزادی آنها برپا شده است. اما او ترجیح داد به‌جای سخنرانی‌های رسمی و مطول با کلمات حقوقی، یک تصویر ماندگار بسازد؛ یک کوله خون‌آلود از دانش‌آموزانمان را مقابل چشم حاضران و البته مقابل لنز دوربین‌های خبرنگاران حاضر در سالن بالا ببرد؛ همان کوله خونین همه حرف‌ها را خواهد زد.

سخنرانی‌های رسمی در اجلاس اغلب در همان سالن هم شاید کمتر حوصله شنیدنش باشد، چه رسد که بعدتر کسی در رسانه‌ها دنبال آن باشد که نماینده ایران در آن نشست چه گفته و بتوان امیدوار بود صدای ایران از دل اجلاس و از مسیر ترجمه و وقت‌گذاشتن افراد، به گوش مخاطبان عادی در کشور‌های دیگر برسد. اما عکس دیده می‌شود و هرکس هم که نداند ماجرا چیست، حتماً می‌پرسد چرا یک مقام سیاسی در اجلاسی بین‌المللی کوله‌پشتی خونین مدرسه را در دست دارد. همین اتفاق خودش خبر است و رسانه‌های بیشتری چنین تصویری را نسبت به متن یک سخنرانی پوشش خبری می‌دهند. از این منظر بی‌راه نیست که بگوییم گرچه در گذشته از این قسم تصویرسازی‌ها در حضور‌های خارجی مقامات کشورمان دیده می‌شد، اما این اقدام منوچهر متکی، آن هم در برهه‌ای که به دلیل جنگ‌طلبی ترامپ و نتانیاهو چشم‌ها بیش‌ازپیش به منطقه غرب آسیا دوخته شده و با مقاومت ایران، هم‌اکنون جهان بیش از گذشته مشتاق شنیدن خبری از ایران است، قد دیپلماسی غیررسمی و رسانه‌ای ایران را بلندتر کرده است.

پیش‌ازاین در زمانی که شهید سید ابراهیم رئیسی در جایگاه رئیس‌جمهوری اسلامی ایران به سازمان ملل سفر کرده بود، سالی عکس حاج‌قاسم سلیمانی را در اجلاس عمومی بالا برد تا بگوید چگونه آمریکا برای تغییر نقشه منطقه غرب آسیا در جغرافیایی هزاران کیلومتر دورتر از سرزمین خودش، نفر اول مبارزه با تروریسم را در منطقه ترور کرد و سالی دیگر که قرآن‌سوزی در اروپا اتفاق افتاده بود، قرآنی را در سازمان ملل بالا برد تا بگوید که چگونه اسلام‌ستیزی را باب کرده‌اند و به عقاید صد‌ها میلیون نفر توهین می‌کنند و البته قرآن نمی‌سوزد و باقی می‌ماند. در اجلاس سال گذشته سازمان ملل که چندماه پس از جنگ ۱۲ روزه برگزار شد، رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان کتابچه‌ای از تصاویر ایرانیان کشته‌شده توسط موشک‌های اسرائیلی را هنگام سخنرانی‌اش بالا برد تا تصویرگر جنایات صهیونیست‌ها در تهران و شهر‌های دیگر ایران باشد.

ایستاده مقابل لفاظی‌های نماینده بحرین

منوچهر متکی در این اجلاس اقدام قابل‌تحسین دیگری هم داشت و آن پاسخ‌گویی درخور به لفاظی‌های نماینده جزیره بحرین بود. او که ریاست شورای اجرایی این اتحادیه را بر عهده دارد، گزافه‌گویی‌های نماینده بحرین را «بی‌ادبانه» و «همسو با عوامل آمریکایی و صهیونیستی» توصیف کرد و صراحتاً گفت که «سخنان بی‌ادبانه نماینده بحرین به‌گونه‌ای بود که گویی عامل آمریکا و ایجنت آمریکا و اسرائیل سخن می‌گوید!» «۴۰ سال است حقوق تروریست‌های آمریکایی را در کشورتان می‌پردازید که پایگاه‌هایشان علیه امنیت ایران تأسیس شده است. چرا پایگاه پنجم دریایی آمریکا را در بحرین تأسیس کردید؟ درحالی‌که برای حمله به اهداف غیرنظامی و صنعتی مورداستفاده قرار می‌گیرد. شهر کوچک بحرین، ۳ میلیون مترمربع از زمینش را، علاوه بر امکانات فرودگاهی، هتل‌ها و غیره، در اختیار آمریکا قرار داده است. شما در استفاده از این پایگاه برای حمله به کشور ما شریک هستید.»

جنگ توییتری

جنگ در حوزه نظامی، گرچه بخش اصلی نبرد ایران در برابر تجاوز آمریکا و اسرائیل بود، اما در حوزه رسانه نبردی دیگر در جریان بود که پیش‌ازاین، کمتر خلاقیتی در آن از سوی مقامات کشورمان دیده می‌شد. مخاطب قرار دادن افکار عمومی در کشور‌های منطقه و نیز در کشور‌های غربی در فضای مجازی با توییت‌ها و محتوا‌های خلاقانه از سوی برخی مقامات ایران و به‌ویژه اکانت‌های توییتری و اینستاگرامی سفارتخانه‌های ایران در کشور‌های مختلف به‌خوبی در دوران جنگ توانست مخاطب جذب کند. اکانت‌های سفارتخانه‌های ایران که به نظر می‌رسید دچار تحول شده‌اند، بار‌ها در دوران جنگ، کوتاه‌نوشت‌های مجازی ترامپ را به سخره گرفتند یا پاسخ درخور دادند، گاه از تصاویر پر مخاطب مجازی و به‌اصطلاح میم‌ها استفاده کردند و گاه خود توییت‌های مستقلی منتشر کردند که محتوای جذابی را ارائه می‌داد. کمپین سفارتخانه‌های ایران از سفارت ایران در آفریقای جنوبی شروع شد و به‌تدریج به سفارتخانه‌های ما در هند و زیمباوه و سوئد و افغانستان و انگلیس و تایلند و... رسید با محتوا‌هایی مبتنی بر استهزای نوشته‌ها و مواضع رئیس‌جمهور آمریکا و به‌رخ‌کشیدن دروغ‌های او پیرامون ضربات وارده به ایران، طنز‌هایی پیرامون بسته‌بودن تنگه هرمز، بالارفتن قیمت بنزین در آمریکا و... مثلاً سفارت زیمبابوه به انگلیسی توییت کرده بود: «ترامپ، لطفاً حرف بزن. ما حوصله‌مان سر رفته.»

توییت دیگری از سفارت آفریقای جنوبی با میم تام و جری بود که ایران را گربه و اسرائیل و امریکا را موش نشان می‌داد همیشه فرار می‌کند. حساب سفارت هلند حتی انیمیشن‌هایی به سبک انیمیشن «این ساید اوت ساید» ساخت که ذهن ترامپ را پر از شیاطین نشان می‌داد. توییت‌ها و محتوا‌هایی که منطبق با فضای فرهنگی و سیاسی کشور‌های مخاطب تولید شده بود. این‌گونه ایران فضای روحی کشور را که حماسی بود، همراه با طنزی که نشان می‌داد ایران نمی‌هراسد به مخاطب خارجی منتقل کرد و البته هم‌زمان روایت‌های کذایی طرف مقابل را خنثی می‌کرد.