یک داروی رایج صرع، قبل از بروز علائم، با آلزایمر "مبارزه" می‌کند

به گزارش مجله خبری نگار، اگرچه دانشمندان مدت‌هاست می‌دانند که بیماری آلزایمر از تجمع پروتئین‌های مضر ناشی می‌شود، اما نتوانسته‌اند نحوه تولید این پروتئین‌ها را درک کنند. تیم تحقیقاتی با استفاده از مدل‌های حیوانی، سلول‌های عصبی انسان و بافت مغز بیماران در معرض خطر، کشف کرد که پروتئین آمیلوئید بتا ۴۲ در وزیکول‌های سیناپسی، دسته‌های کوچکی از الیاف که سلول‌های عصبی برای انتقال سیگنال‌ها از آنها استفاده می‌کنند، تجمع می‌یابد.

آزمایش‌ها نشان داده‌اند که تجویز داروی «لوتیراستام» که به عنوان یک داروی ضد تشنج شناخته می‌شود و برای درمان صرع و پیشگیری از تشنج استفاده می‌شود، از تشکیل پروتئین «بتا آمیلوئید ۴۲» در سلول‌های عصبی جلوگیری می‌کند و چشم‌انداز‌هایی را برای پیشگیری از این بیماری قبل از بروز علائم، فراهم می‌کند.

جفری ساواس، نویسنده‌ی اصلی این مطالعه و دانشیار علوم اعصاب رفتاری در دانشکده‌ی پزشکی فاینبرگ، گفت: «در حالی که اکثر دارو‌های فعلی آلزایمر با هدف از بین بردن پلاک‌های موجود ساخته می‌شوند، ما مکانیسمی را کشف کردیم که از تولید پروتئین‌های «بتا آمیلوئید ۴۲» قبل از تجمع آنها جلوگیری می‌کند و فرصت‌های جدیدی را برای توسعه‌ی درمان‌های پیشگیرانه فراهم می‌کند.»

مکانیسم اثر دارو

این کشف بر پروتئین پیش‌ساز آمیلوئید (APP) تمرکز دارد که مسئول رشد مغز و تشکیل سیناپس است. اختلال در پردازش APP می‌تواند منجر به تولید پروتئین‌های سمی بتا آمیلوئید شود.

در طول چرخه وزیکول سیناپسی (یک فرآیند اساسی که زیربنای هر فکر، حرکت، حافظه و احساسی است)، لوتیراستام به پروتئین SV۲A (که در وزیکول‌های سیناپسی یافت می‌شود و به تنظیم آزادسازی انتقال‌دهنده‌های عصبی کمک می‌کند) متصل می‌شود، بازیافت اجزای وزیکول را کند می‌کند و به پروتئین APP اجازه می‌دهد تا مدت طولانی‌تری روی سطح سلول باقی بماند و از مسیری که پروتئین‌های بتا آمیلوئید ۴۲ را تولید می‌کند، دور بماند.

ساواس گفت: «با افزایش سن، توانایی مغز در دور نگه داشتن پروتئین‌ها از مسیر‌های مضر ضعیف می‌شود. در مغز افراد مبتلا به آلزایمر، این امر منجر به تجمع پروتئین‌های سمی و سپس تشکیل پروتئین تاو، مرگ سلولی، زوال عقل و التهاب عصبی می‌شود.»

اهمیت مصرف زودهنگام دارو

ساواس تأکید کرد که مصرف لوتیراستام خیلی زود، شاید تا ۲۰ سال قبل از شروع علائم، کلید پیشگیری است، زیرا این دارو پس از ابتلا به زوال عقل بی‌اثر است. این تیم به ویژه بیمارانی را که زمینه ژنتیکی دارند، مانند مبتلایان به سندرم داون، که اکثر آنها به دلیل وجود ژن APP تکراری روی کروموزوم‌هایشان، آلزایمر زودرس را تجربه می‌کنند، هدف قرار می‌دهد.

پشتیبانی از داده‌های بالینی انسانی

محققان از داده‌های بالینی بیمارانی که لوتیراستام مصرف می‌کردند برای بررسی تأثیر آن بر زوال شناختی استفاده کردند. تجزیه و تحلیل نشان داد بیمارانی که این دارو را مصرف می‌کردند، در مقایسه با بیمارانی که آن را مصرف نمی‌کردند، پیشرفت بیماری کندتری را تجربه کردند و پس از تشخیص زوال شناختی، عمر طولانی‌تری داشتند.

این تیم همچنین مغز افراد فوت‌شده مبتلا به سندرم داون را مورد مطالعه قرار داد و محققان تجمع پروتئین‌ها را به همان روشی که در آزمایش‌ها با موش‌ها و سلول‌های عصبی دیده بودند، مشاهده کردند و تأیید کردند که نتایج آزمایشگاهی در مورد انسان‌ها نیز صدق می‌کند.

ساواس توضیح داد که «لوتیراستام» ایده‌آل نیست، زیرا به سرعت در بدن تجزیه می‌شود و تیم در حال کار بر روی توسعه‌ی نسخه‌ی بهبودیافته‌ای است که ماندگاری بیشتری داشته باشد و مکانیسم جلوگیری از تجمع پلاک را بهتر هدف قرار دهد.

این مطالعه در مجله Science Translational Medicine منتشر شده است.

منبع: مدیکال اکسپرس