چین امنیت غذایی خود را تضمین کرد

به گزارش مجله خبری نگار، حسین شیرزاد، تحلیلگر مسائل توسعه‌ای بخش کشاورزی در یادداشتی اختصاصی برای خبرگزاری مهر نوشت، در چین، به دلیل توسعه سریع سیستم حمل و نقل جاده‌ای ملی و انگیزه قوی صنعت لجستیک، یک سیستم ملی گردش غلات ایجاد شده است و نظام عرضه و بازاریابی ملی غلات در راستای سیاست‌های خودکفایی، تحقق یافته است.

در این میان، اقتصاد بازار همچنین در تنظیم قیمت‌ها و سطح عرضه و حفظ تعادل کلی تولید و مصرف مواد غذایی، نقش دارد. با این حال، تحت ساختار عرضه و تقاضای فعلی، هنوز برخی مشکلات در گردش غلات وجود دارد.

نخست اینکه تجمع کارکردی مناطق اصلی تولید غلات منجر به تقویت تدریجی الگوی «حمل و نقل غلات از شمال به جنوب» و «حمل غلات از غرب به شرق» شد که چالش‌های بزرگی را برای سیستم حمل‌ونقل به همراه داشته است. انتقال غلات پس از برداشت به عنوان مثال، از آنجایی که مناطق اصلی تولید برنج و ذرت در شمال شرقی چین جمع می‌شوند، حمل و نقل غلات برداشت شده در پاییز و زمستان با حمل و نقل زغال سنگ در شمال شرقی چین در تضاد است. در نتیجه نه تنها هزینه حمل و نقل غلات افزایش یافته بلکه زمان حمل و نقل و کپک‌زدگی دانه یا از دست دادن مواد مغذی افزایش می‌یابد.

ثانیاً، در شرایط طبیعی که منابع آب در شمال و غرب چین کمیاب‌تر از جنوب است، «حمل و نقل غلات از شمال به جنوب» و «حمل غلات از غرب به شرق» تهدید منابع آبی را تشدید خواهد کرد. در دهه ۱۹۸۰ میلادی و اوایل دهه ۱۹۹۰، واردات گندم چین ۹۰ درصد از کل واردات غلات اساسی را تشکیل می‌داد، اما این نسبت پس از سال ۱۹۹۳ شروع به کاهش کرد.

در قرن بیست و یکم، هنوز واردات و صادرات گندم چین در وضعیت کسری قرار دارد. از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۵، کسری تجاری گندم سال به سال افزایش یافته است.

سیاست‌های خودکفایی از برنج تا سویا

در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، شکل اصلی تجارت برنج در چین صادرات خالص بود، اما در سال‌های اخیر، به منظور بسیج اشتیاق کشاورزان برای کشت غلات، چین حداقل قیمت حفاظتی را اعمال کرده است. سیاست حمایتی برنج، همراه با تأثیر مشترک عوامل مختلف مانند افزایش قیمت ابزار تولید و هزینه‌های نیروی کار و قیمت غلات داخلی روند افزایشی را نشان می‌دهد که منجر به روند واردات خالص تجارت برنج چین می‌شود.

در حال حاضر، چین یکی از واردکنندگان عمده سویا از آمریکای شمالی و جنوبی است و مطالعات تأیید دارد زمین محدود و دسترسی محدود به آب، افزایش خودکفایی سویا را برای چین دشوار و از نظر اقتصادی مضر می‌داند؛ اگر چه در دهه ۱۹۸۰، چین با یک وضعیت امنیتی جدی در خصوص غلات مواجه شد. همچنین پس از ۳ دهه باز هم فلات چینگهای-تبت با امنیت غذایی ضعیفی مواجه بود. اگر چه شهرستان‌های دارای غلات، جیره و غلات خوراک در جنوب شرقی، شمال و غرب چین؛ گندم در جنوب حوضه رودخانه یانگ تسه، شمال چین و شرق چین؛ ذرت در جنوب شرقی، شمال چین و غرب چین؛ برنج در شمال چین و سویا به شمار می‌روند، در شرق چین سیاست‌های خودکفایی کمتر نمود پیدا کرد و این محصولات از طریق واردات تأمین شدند.

قوانین سختگیرانه در گردش آزاد غلات

بر اساس فرمان شورای دولتی که توسط نخست وزیر امضا شد، آخرین اصلاحیه مقررات مدیریت گردش غلات در یکصد و بیست و یکمین جلسه اجرایی شورای دولتی در ۴ ژانویه ۲۰۲۱ به تصویب رسید. هدف این اصلاحیه تقویت تولید غلات، حفاظت از حقوق و منافع مشروع اپراتور‌ها و مصرف‌کنندگان، حفاظت از امنیت ملی غذا و حفظ گردش منظم غلات بود. طبق این اصلاحیه غلات به گندم، برنج، ذرت، دانه درشت و محصولات نهایی مربوطه اطلاق می‌شود و نهاد‌های بازار با انواع مختلف مالکیت تشویق می‌شوند تا در عملیات غلات شرکت کنند.

جلوگیری از گردش آزاد غلات از طرق غیرقانونی ممنوع است. قیمت غلات بر اساس عرضه و تقاضا در بازار تعیین می‌شود. شرکت‌های درگیر در تهیه غلات باید در مقامات محلی در سطح شهرستان ثبت نام کنند و تدارک غلات باید با اطلاع رسانی در مورد انواع غلات، مشخصات کیفی و قیمت خرید همراه باشد و به منافع کشاورزان و سایر تولیدکنندگان غلات خدشه وارد نشود. برای اطمینان از ایمنی، تست کیفیت در تدارکات مورد نیاز است.

بنگاه‌های فعال در ذخیره سازی غلات باید به امکانات استاندارد و شرایط مناسب مجهز باشند. حمل و نقل غلات باید به شدت از قوانین فنی پیروی کند و ضایعات را کاهش دهد. یک سیستم بازرسی کیفیت دانه‌ها را قبل از خروج از انبار بررسی می‌کند. غلات در صورت آلوده بودن یا کمتر از استاندارد‌های ایمنی مواد غذایی نباید از انبار خارج شوند. عملیات تجاری غلات باید از گزارش‌های نادرست در مورد حجم ذخیره سازی غلات، تقلب یا اختلاس یارانه‌های مالی دور باشد.

چین تعدیل بازار را از طریق خرید غلات مبتنی بر سیاست، صادرات و واردات و سایر اقدامات اقتصادی تقویت خواهد کرد تا تعادل اساسی عرضه و تقاضای غلات ملی و ثبات اساسی بازار حفظ شود.

نظام ذخیره‌سازی غلات باید دارای سیستم‌های مرکزی و محلی باشد و به عنوان وسیله‌ای برای تثبیت بازار غلات و مقابله با بلایای طبیعی بزرگ و سایر موارد احتمالی عمل کند. شورای دولتی و مقامات منطقه‌ای باید سیستم‌های صندوق‌های ریسک غلات را برای حمایت از ذخیره‌سازی غلات ایجاد و بهبود بخشند و مکانیسم نظارت و هشدار برای عرضه و تقاضای بازار غلات باید بهبود یابد.

این کشور مجموعه‌ای از اقدامات را برای تشویق ایجاد پیوند‌های پایدار بین مناطق عمده تولید و بازاریابی غلات و کشت شرکت‌های غلات با عملیات یکپارچه، حمایت از ساخت پایگاه‌ها یا مناطق برای تولید، فرآوری و تدارکات غلات انجام و سیستم نظارت ملی برای کیفیت و ایمنی گردش غلات را توسعه داده است.

چین و امنیت غذایی جهان

شکی نیست که چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده و مصرف کننده غلات در جهان، امنیت غذایی جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد. تقریباً همه کشور‌ها از جمله چین، غلات را عمدتاً برای استفاده از بازار جهانی برای تثبیت بازار داخلی خود وارد می‌کنند. تقریباً هیچ کشوری تنها به واردات متکی نیست، بلکه کشور‌ها میزان واردات غلات را با توجه به تولید داخلی و تغییرات قیمت آن به عنوان یک کل ارگانیک تغییر می‌دهند. به همین دلیل سهم واردات در مقایسه با تولید داخل در بیشتر موارد نسبتاً ناچیز است.

همچنین تغییرات در میزان واردات در کشور‌ها بر قیمت‌های بازار جهانی تأثیر می‌گذارد، زیرا بازار جهانی نسبت به کل تولید غلات کوچک است. چین انواع مختلف غلات را از طریق بازار جهانی مبادله می‌کند و تغییرات بسیار زیاد آن در حجم واردات معمولاً بر قیمت‌های بازار جهانی تأثیر می‌گذارد. تعادل عرضه و تقاضای غلات تضمین مهمی برای دستیابی به امنیت غلات چین است. در پس‌زمینه عصر جدید، عرضه غلات چین را نمی‌توان از بازار بین‌المللی غلات جدا کرد و نوسانات قیمت غلات بین‌المللی به عامل مهمی در محدود کردن عرضه غلات چین تبدیل شده است؛ بنابراین تثبیت تولید غلات و بهینه سازی ساختار سمت عرضه صنعت غلات چین، افزایش نرخ تحول دستاورد‌های صنعت غلات از طریق نوآوری‌های علمی و فناوری کشاورزی، افزایش سطح ذخیره سازی غلات، ارتقای صنعت غلات، رشد فناوری در صنعت بذر غلات، سرمایه‌گذاری در نوآوری‌های غلات، افزایش همکاری‌های صنعتی و دانشگاهی-پژوهشی در زمینه غلات، افزایش یارانه‌های «جعبه سبز» کشاورزی، تمرکز بر تنوع ارقام غلات، ذخیره سازی، پردازش عمیق، لجستیک بین‌المللی غلات با کمک طرح کمربند و جاده (ایجاد کریدور‌های بین‌المللی جریان کالایی با محوریت غلات)، بازرسی کیفیت عمیق و تضمین سیستم یارانه حمایتی غلات پارامتر‌های جریان سازی در حال انجام است.

بازار کنونی در شرایط عصر اقتصاد باز قرار دارد و قیمت نه تنها یک پارامتر شفاف که به بهترین شکل تعادل عرضه و تقاضای بازار را منعکس می‌کند، بلکه تنظیم کننده‌ای برای تنظیم تعادل عرضه و تقاضای بازار است. برای جلوگیری از تأثیر نوسانات شدید قیمت در بازار بین‌المللی بر بازار چین و پیشگیری و کنترل مؤثر ریسک نوسانات قیمت، باید سیاست تقویت اصلاحات بازارمحور قیمت غلات، تثبیت قیمت‌ها، بهبود موقعیت قیمت گذاری در بازار آتی غلات و بهبود رقابت در فضای بازار‌های بین‌المللی ادامه یابد.

معرفی مکانیسم رقابت قیمت در بازار به این معنا نیست که دولت به طور کامل کنترل و مداخله خود را در بازار کنار بگذارد، بلکه به این معناست که از تأثیر بازار بین‌المللی بر بازار غلات چین جلوگیری کند و تعادل عرضه غلات چین را در بلندمدت تضمین نماید. چین به عنوان بزرگترین کشور در حال توسعه، همواره متعهد به حفظ امنیت غذایی است. رئیس جمهور این کشور معتقد است، از آنجایی که چین کشوری با ۱.۴ میلیارد جمعیت است، نقش اساسی بخش کشاورزی را هرگز نمی‌توان نادیده گرفت یا تضعیف کرد.

در واقع چین از ۹ درصد زمین‌های قابل کشت جهان برای تغذیه یک پنجم جمعیت جهان استفاده می‌کند. چین نه تنها بزرگترین تولیدکننده غلات، بلکه سومین صادرکننده غلات در جهان است. چین به شدت به سایر کشور‌های در حال توسعه در بخش کشاورزی کمک کرده است، به عنوان مثال، کشت ۸ میلیون هکتار برنج هیبریدی چینی در آسیا، آفریقا و آمریکا برای ۸۰ میلیون نفر غذا فراهم می‌کند. چین به لطف انواع جدید بذر، پیشرفت‌های جدید فناوری، مدل‌های جدید کشت و تجهیزات جدید کشاورزی، برداشت‌های خوبی در گندم و برنج داشته است.