ما بیش از پنج حس داریم! کشف یک سیستم حسی پیچیده در آدمیزاد

به گزارش مجله خبری نگار، اگرچه ما اغلب بر حواس شنوایی و بینایی خود تمرکز می‌کنیم، اما حواس دیگر ما هرگز از کار نمی‌افتند. با توجه بیشتر، می‌توانیم زبری و نرمی سطوح را حس کنیم، متوجه تنش در شانه‌هایمان شویم و نرمی نان را درک کنیم. در برنامه روزانه صبح، صدای جریان آب را می‌شنویم و حس می‌کنیم و بوی شامپو را حس می‌کنیم، سپس از عطر قهوه تازه دم کرده لذت می‌بریم.

ارسطو تنها پنج حس را شناسایی کرد و جهان را متشکل از پنج عنصر توصیف کرد - ایده‌هایی که دیگر با درک علمی مدرن همسو نیستند. مطالعات اخیر، از جمله مطالعات دانشمندان علوم اعصاب، نشان می‌دهد که انسان‌ها ممکن است بین ۲۲ تا ۳۳ حس داشته باشند.

این مطالعات نشان می‌دهند که بیشتر تجربیات ما نه تک حسی، بلکه چند حسی هستند؛ ما به صورت جداگانه نمی‌بینیم، نمی‌شنویم یا لمس نمی‌کنیم، بلکه این احساسات در یک تجربه واحد ادغام می‌شوند. حس بر بینایی تأثیر می‌گذارد، بینایی بر شنوایی تأثیر می‌گذارد و حتی عطر‌ها می‌توانند درک ما از بافت را تغییر دهند، مانند شامپوی با رایحه گل رز که باعث می‌شود مو‌ها نرم‌تر و براق‌تر به نظر برسند.

این تعامل حسی به غذا نیز گسترش می‌یابد؛ برای مثال، عطر‌های موجود در ماست کم‌چرب می‌توانند بدون افزودن مواد جدید، طعم غنی‌تری به آن بدهند و درک طعم نیز تحت تأثیر ویسکوزیته مایعات قرار می‌گیرد. محققان تأکید می‌کنند که آنچه ما «مزه» می‌نامیم، در واقع ترکیبی از حس لامسه، بویایی و چشایی است.

پروفسور چارلز اسپنس، از آزمایشگاه حواس چندگانه دانشگاه آکسفورد، توضیح می‌دهد که در میان این حواس چندگانه، حس وضعیت بدن وجود دارد که فرد را قادر می‌سازد موقعیت اندام‌های خود را بدون نگاه کردن به آنها بداند، علاوه بر این، حس تعادل که به سیستم دهلیزی در گوش مرتبط است و حس درونی که به ما کمک می‌کند تغییرات بدنی مانند گرسنگی و ضربان قلب سریع را درک کنیم، نیز وجود دارد.

این سیستم همچنین شامل حس کنترل حرکت اندام و حس مالکیت بدنی است، دو حسی که ممکن است در برخی از بیماران سکته مغزی مختل شود، و آنها گاهی اوقات معتقدند که اندام‌هایشان متعلق به خودشان نیست یا شخص دیگری آنها را کنترل می‌کند.

محققان تأکید می‌کنند که طعم‌های میوه‌ای، مانند توت‌فرنگی یا تمشک، را نمی‌توان با معادلات ساده توضیح داد، زیرا هیچ گیرنده خاصی برای این طعم‌ها روی زبان وجود ندارد. در عوض، این طعم‌ها از طریق یک فرآیند مشترک شامل زبان و بینی درک می‌شوند، به طوری که ترکیبات معطر در حین جویدن از طریق نازوفارنکس از دهان به بینی منتقل می‌شوند.

بینایی نیز تحت تأثیر حس تعادل قرار می‌گیرد. هنگام برخاستن هواپیما، مسافر ممکن است قسمت جلوی کابین را بالاتر از خود ببیند، حتی اگر منظره بصری تغییر نکرده باشد، که این به دلیل تعامل بین بینایی و سیگنال‌های تعادل در گوش است.

در مطالعه‌ی این پدیده‌ها، فیلسوفان، دانشمندان علوم اعصاب و روانشناسان در مرکز مطالعه‌ی حواس در دانشکده‌ی مطالعات پیشرفته‌ی دانشگاه لندن با یکدیگر همکاری می‌کنند. در سال ۲۰۱۳، این مرکز پروژه‌ی «بازاندیشی حواس» را راه‌اندازی کرد که تأثیر صدا‌ها بر حس وزن فرد و نقش شواهد شنیداری در موزه‌ها را در تقویت حافظه‌ی بصری آشکار ساخت.

تحقیقات همچنین نشان داده است که سر و صدای هواپیما درک طعم‌های شیرین، شور و ترش را تضعیف می‌کند، در حالی که طعم "اومامی" را افزایش می‌دهد، که محبوبیت نوشیدن آب گوجه فرنگی در هواپیما را توضیح می‌دهد.

تحقیقات به این نتیجه رسیده‌اند که دنیای اطراف ما پر از نشانه‌های حسی ظریفی است که اغلب آنها را نادیده می‌گیریم. با مکث و توجه، می‌توانیم درک کنیم که چگونه حواس ما به طور هماهنگ با هم کار می‌کنند تا تجربیات روزمره ما را با تمام جزئیاتشان شکل دهند.

منبع: مدیکال اکسپرس