وضعیت مالیات ستانی در اصناف چگونه است؟ از مشاغل پردرآمد چه خبر؟ + جدول

به گزارش مجله خبری نگار/خراسان: سال هاست که موضوع عادلانه کردن نظام مالیاتی و اخذ مالیات به تناسب درآمد هر گروه از شاغلان، مطرح است و همواره آمار‌های عجیبی از مالیات‌های اندک اقشار ثروتمند و مشاغل پردرآمد منتشر می‌شود. امسال آمار‌های جدیدی از مالیات مشاغل پردرآمد منتشر و مشخص شده است با وجود تلاش‌ها برای دریافت مالیات بیشتر از مشاغل پردرآمدتر، هنوز مالیات چندانی با توجه به درآمد‌های بالا از این مشاغل دریافت نمی‌شود. چنان که در اظهارنامه‌های مالیاتی امسال بابت عملکرد سال قبل، مالیات هر پزشک به طور متوسط ۲۱ میلیون تومان، مالیات هر دندان پزشک ۱۶ میلیون تومان، هر وکیل ۲۰ میلیون تومان و هر طلا فروش فقط شش میلیون تومان اظهار شده است!

مقایسه مالیات حقوق بگیران و اصناف

شاید بد نباشد که ابتدا به مقایسه وضعیت پرداخت مالیات در بخش‌های مختلف بپردازیم. در لایحه بودجه ۱۴۰۱ از مجموع ۵۳۲ هزار میلیارد تومان مالیات پیش بینی شده برای امسال، ۸۵ هزار میلیارد تومان، سهم مالیات بر درآمدهاست که بخش اعظم آن بین دو گروه حقوق بگیران و مشاغل تقسیم شده است.

حقوق بگیران بخش عمومی (کارکنان دولت، نهاد‌ها و شهرداری ها) ۲۴.۵ هزار میلیارد تومان و حقوق بگیران بخش خصوصی (کارگران و کلیه کارکنان تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی) ۲۳.۶ هزار میلیارد تومان و در مجموع، کل حقوق بگیران در بخش‌های دولتی و خصوصی ۴۸.۱ هزار میلیارد تومان مالیات پرداخت می‌کنند. در حالی که مالیات مشاغل (شامل اصناف، مغازه داران، فروشگاه‌ها و مشاغل تخصصی) ۳۳.۸ هزار میلیارد تومان پیش بینی شده است. به این ترتیب حقوق بگیران بیش از اصناف مالیات می‌دهند. آمار‌ها نشان می‌دهد تعداد کارکنان بخش عمومی ۳.۷ میلیون و تعداد کارکنان بخش خصوصی ۸.۷ میلیون نفر است که در مجموع ۴۸.۱ هزار میلیارد تومان مالیات در سال جاری باید پرداخت کنند که به طور میانگین، نزدیک به ۳.۶ میلیون تومان مالیات در سال می‌شود. این در حالی است که با توجه به آمار حدود چهار میلیون واحد صنفی و مشاغل در کشور، میانگین مالیات هر فعال صنفی در سال جاری ۸.۴ میلیون تومان خواهد بود. هرچند مروری بر وضعیت مالیات پرداختی پردرآمدترین مشاغل نشان می‌دهد که تا چه اندازه، میزان مالیات پرداختی در این بخش اندک است.

قانون به سراغ اصناف آمد!

در زمینه مالیات حقوق بگیران با توجه به شفافیت و رصدی که وجود دارد، امکان فرار مالیاتی خیلی کم است، اما در زمینه مالیات اصناف و مشاغل با توجه به رویه‌ای که در سال‌های گذشته بوده و مبتنی بر خوداظهاری است و امکان رصد وضعیت مالی و تراکنش‌های آن‌ها سخت بوده، قطعا با فرار مالیاتی بسیار بالایی مواجه هستیم. قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان که در ۲۱ مهر ۹۸ به تصویب رسید و در ۱۱ آبان همان سال برای اجرا ابلاغ شد، اساسا با همین رویکرد شکل گرفت که بتواند در زمینه مالیات ستانی و مبارزه با پولشویی در حوزه مشاغل و فعالیت‌های صنفی موثر واقع شود. اجرای این قانون هم اکنون با الزام فروشندگان و مشاغل به استفاده از کارت خوان و ثبت کارت خوان‌ها براساس حساب‌های بانکی آغاز شده است. هرچند در مقابل گزارش‌های متعددی از تمکین نکردن برخی اصناف به این قانون مطرح شده است چنان که رئیس سازمان مالیاتی با اشاره به گزارش ۴۱۰۰ تخلف مالیاتی به این سازمان، ۷۸۱ مورد را مربوط به استفاده نکردن پزشکان از کارت خوان دانسته است.

۵ صنف پردرآمد در تیررس

تمرکز بر مالیات اصناف در شرایطی است که رئیس سازمان مالیاتی از تمرکز خاص‌تر بر پنج صنف پردرآمد خبر داده که نیمی از مالیات اصناف را پرداخت می‌کنند. این پنج صنف به گفته داوود منظور عبارتند از: پزشکان، دندان پزشکان، طلافروشان، وکلا و نمایشگاه داران خودرو. به این ترتیب با توجه به رقم ۳۳.۸ هزار میلیارد تومانی مالیات اصناف در سال جاری باید حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان مالیات از این پنج صنف دریافت شود، با این حال نگاهی به اطلاعات مربوط به اظهارنامه‌های مالیاتی ۴ صنف از این ۵ صنف نشان می‌دهد مالیات اظهار شده از سوی ۴ صنف به هزار میلیارد تومان نیز نمی‌رسد! شاید از همین روست که سازمان مالیاتی در روز‌های اخیر اقدام به انتشار اطلاعات مربوط به اظهارنامه‌های مالیاتی این اصناف کرده است تا مشخص شود این فعالان صنفی پردرآمد مدعی چه میزان مالیات برای خود هستند. در جدول زیر اطلاعات مربوط به مالیات عملکرد سال گذشته چهار صنف براساس اظهارنامه‌های مالیاتی ارائه شده در سال جاری آمده است.

فاصله ۴.۵ برابری اظهارنامه و مالیات واقعی!

آمار افرادی که اظهارنامه مالیاتی پر کرده اند و میزان مالیاتی که این مشاغل در اظهارنامه‌ها ابراز کرده اند، موضوع جالبی است. براساس آخرین آمار، فقط حدود ۲۷ هزار پزشک، اظهارنامه مالیاتی پر کرده اند، در حالی که بر اساس آخرین آمار به نقل از محمد حسین آیتی، دبیر شورای گسترش دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، به ازای هر ۱۰ هزار نفر، ۱۶ پزشک در کشور وجود دارد که با توجه به جمعیت حدود ۸۵ میلیونی کشور به معنای آمار ۱۳۶ هزار نفری پزشکان در کشور است. به این ترتیب فقط ۲۰ درصد پزشکان اظهارنامه داده اند و خبری از مالیات ستانی از دیگر پزشکان نیست.

همچنین اظهارات سال قبل یک مقام سازمان مالیاتی درباره میزان مالیات واقعی پزشکان و تفاوت آن با ارقام ارائه شده در اظهارنامه‌ها نیز جالب است. محمدرضا نوری، مدیر کل مالیاتی استان تهران در خصوص میزان مالیات پزشکان در تهران با بیان این که ۵۰۰ پرونده پزشکان با درآمد بالا مورد حسابرسی خاص و مبتنی بر اطلاعات سامانه‌های طرح جامع مالیاتی سازمان امور مالیاتی واقع شد، افزود: میانگین مالیات اعلام شده توسط پزشکان با درآمد بالا حدود ۱۷ میلیون تومان برای هر نفر بود در حالی که مالیات واقعی آن‌ها بیش از ۷۶ میلیون تومان تعیین و تشخیص داده شده است. در هر حال ضرورت کاهش وابستگی به نفت و اصلاحات ساختاری بودجه به‌منظور کاهش کسری بودجه که موجب رشد نقدینگی و تورم می‌شود و عدالت در پرداخت مالیات از سوی همه اقشار جامعه، ایجاب می‌کند بخش‌های فراری از پرداخت مالیات و مشاغل پردرآمد، سهم بیشتری در پرداخت مالیات داشته باشند. این هم علاوه بر اجرای کامل قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان به پایه مالیات بر مجموع درآمد بر می‌گردد که در صورت اضافه شدن این پایه مالیاتی مهم، می‌توان به ارتقای عدالت مالیاتی بیشتر امیدوار بود.